I SA/Wa 3150/14

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie potwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A. F. wnioskiem z [...] listopada 2014 r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia nabycia przez Powiat [...] z mocy prawa własności nieruchomości. Z wniosku, złożonego na urzędowym formularzu PPF, wynika, że uczestnik postępowania prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Na utrzymaniu obojga pozostaje czworo dzieci (w wieku od [...] do [...] lat). Środki utrzymania rodzina czerpie z wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez składającego wniosek i jego żonę w łącznej wysokości [...] zł. Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Z posiadanych zobowiązań pieniężnych składający wniosek wymienił kredyt konsumpcyjny zaciągnięty w banku [...] w wysokości [...] zł oraz kredyt na karcie w wysokości [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wskazał, że uzyskiwane przez rodzinę dochody pozostają na poziomie niewystarczającym do pokrycia kosztów postępowania, niemniej tak formułowane we wniosku twierdzenie nie znajduje uzasadnionej podstawy w informacjach zamieszczonych w formularzu PPF odnoszących się do sytuacji materialnej strony. Ze złożonego wniosku wynika bowiem, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu (wynagrodzenie z umów o pracę), a ponadto jego wysokość jest na tyle znaczna ([...]zł), że przy ograniczeniu wydatków rodziny do zobowiązań o charakterze koniecznym związanym z pokryciem kosztów niezbędnego utrzymania, możliwe jest partycypowanie uczestnika postępowania w kosztach tego postępowania we własnym zakresie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca nie określił szczegółowo wysokości wydatków obciążających prowadzone gospodarstwo domowe, nie wskazał też na szczególnego rodzaju zobowiązania go obciążające, nie ma zatem podstaw, by uznać, że kształtują się one na poziomie innym niż przeciętnym. Przy przyjęciu oceny, zgodnie z którą wnioskodawca nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie skierowanego do Sądu żądania, kierować się należało uznaniem, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jej stosowanie powinno się ograniczać jedynie wobec osób w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tym osobom najwyżej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2014 r. sygn. I OZ 1065/14; postanowienie NSA z 12 czerwca 2014 r. sygn. I OZ 474/14; postanowienie NSA z 27 września 2013 r. sygn. II OZ 799/13), jak też stanowiskiem nakazującym przyjąć, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy mogą być brane pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie zalicza się zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów lub pożyczek. Nie można bowiem przyjąć, że tego rodzaju zobowiązania mają charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2014 r. sygn. II OZ 362/14). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zdolność zaciągania kredytów konsumpcyjnych, to nie znajduje uzasadnienia twierdzenie o braku możliwości poniesienia przez niego wydatku na udział w postępowaniu sądowym we własnym zakresie (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2012 r. sygn. II OZ 1112/12; postanowienie NSA z dnia 18 maja 2012 r. sygn. II OZ 417/12). W rozstrzyganej sprawie wnioskodawca, jak zadeklarował, korzysta z usług bankowych tego rodzaju, stąd twierdzeniu, że znajduje się on w sytuacji, w której obiektywnie nie posiada środków na udział w postępowaniu, przypisać należy charakter dowolny, albowiem oparty na subiektywnym nastawieniu do własnej sytuacji finansowej. Przy formułowanej ocenie sytuacji materialnej składającego wniosek nie można tracić z pola widzenia jednocześnie tego, że na obecnym etapie postępowania sądowego wnioskodawca, jako jego uczestnik na prawach strony, nie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów sądowych. Ewentualne przyszłe koszty sądowe (np. wpis od skargi kasacyjnej) są przede wszystkim uzależnione od sposobu zakończenia postępowania przed Sądem I instancji i zainicjowania postępowania kasacyjnego, a ponadto kształtują się na poziomie nieprzekraczającym kwoty 100 zł, a więc kwoty, której ciężar ekonomiczny jest na tyle nieduży, że jest możliwy do udźwignięcia przez wnioskodawcę. Zastępstwo procesowe uczestnika postępowania w postępowaniu jest konieczne w sytuacji, gdy przepisy prawa wprowadzają przymus adwokacko-radcowski. W postępowaniu przed Sądem I instancji instytucja ta nie ma jednak zastosowania. Nieobecność strony na rozprawie, co do zasady, nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Odmowa uwzględnienia wniosku o prawo pomocy nie może wynikać z przyjmowanej przez organ sądowy oceny niecelowości ustanawiania pełnomocnika na określonym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z 8 maja 2014 r. sygn. I OZ 352/ 14), stąd powyższe uwagi odnoszące się do zasad, w oparciu o które dokonywana jest przez sąd administracyjny kontrola legalności działania administracji, powinna być odczytywana wyłącznie w takim zakresie, w jakim odpowiada deklarowanym przez wnioskodawcę powodom przyjęcia decyzji o potrzebie ustanowienia pełnomocnika (brak wykształcenia prawniczego, skomplikowany charakter sprawy, trudności w uczestniczeniu w posiedzeniu sądowym). W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.