I SA/Wa 387/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Protokolant referent stażysta Magdalena Biadoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z 11 grudnia 2023 r., nr KOC/7336/Op/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również jako "Kolegium/organ"), po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej jako "Skarżący"), reprezentowanego przez radcę prawnego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej również jako "Prezydent/organ I instancji") z 24 października 2023 r., nr [...] (znak sprawy [...] ), na podstawie której organ I instancji zwolnił Skarżącego częściowo z ponoszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "[...] " przy ul. [...] (dalej również jako "DPS [...] ") w ten sposób, że w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. ustalił odpłatność w wysokości 264,00 zł miesięcznie (punkt pierwszy decyzji) oraz odmówił częściowego zwolnienia z ponoszonej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej o kwotę 400,00 zł (punkt drugi decyzji). Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z 30 kwietnia 2021 r., nr [...] , Prezydent [...] ustalił odpłatność za pobyt Skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "[...] " przy ul. [...] w wysokości 490,70 zł miesięcznie. Decyzją z 22 marca 2023 r., nr [...] (znak sprawy [...] ), po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z 10 stycznia 2023 r., Prezydent [...] zwolnił Skarżącego częściowo z ponoszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "[...] " przy ul. [...] w ten sposób, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. ustalił odpłatność w wysokości 300,00 zł miesięcznie (punkt pierwszy decyzji) oraz odmówił całkowitego zwolnienia z ponoszonej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (punkt drugi decyzji). Decyzją z 23 maja 2023 r., nr KOC/2452/Op/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta, a nieprawomocnym wyrokiem z 31 stycznia 2024 r., o sygn. akt I SA/Wa 1544/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę od powyższej decyzji Kolegium. Wnioskiem z 13 lipca 2023 r. Skarżący wystąpił do Prezydenta [...] ([...] ) o częściowe zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "[...] " przy ul. [...] w kwocie 400,00 zł wskazując, że jego miesięczny dochód wynosi 776,00 zł, z czego opłaca pobyt w DPS "[...] " w wysokości 490,70 zł miesięcznie, koszty zakupu leków w wysokości 300,00 zł miesięcznie oraz koszty transportu do przychodni lekarskich w wysokości 100,00 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił przy tym, że w zakresie dojazdów do lekarza korzysta z transportu organizowanego przez Centrum Usług Społecznych. W toku rozpoznania tego wniosku, Prezydent uzyskał aktualizację wywiadu środowiskowego z 14 sierpnia 2023 r., wraz z oświadczeniem Skarżącego o stanie majątkowym z 11 sierpnia 2023 r. i fakturami za zakup leków. Pismem z 8 września 2023 r. Skarżący przesłał do Prezydenta kserokopie faktur za zakup leków oraz transport, złożone do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] [...] w związku z otrzymaną przez Skarżącego pomocą w formie zasiłków celowych. Decyzją z 24 października 2023 r., nr [...] (znak sprawy [...] ), organ I instancji zwolnił Skarżącego częściowo z ponoszenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "[...] " przy ul. [...] w ten sposób, że w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. ustalił odpłatność w wysokości 264,00 zł miesięcznie (punkt pierwszy decyzji) oraz odmówił częściowego zwolnienia z ponoszonej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej o kwotę 400,00 zł (punkt drugi decyzji). W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalił, że dochód Skarżącego, obliczony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, od 1 stycznia 2022 roku wynosi 776,00 zł (zasiłek stały w wysokości 719,00 zł + zasiłek okresowy w wysokości 57,00 zł). Natomiast po wniesieniu ustalonej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 490,70 zł do dyspozycji Skarżącego pozostaje kwota 285,30 zł. Prezydent stwierdził ponadto, że z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów wynika, że na produkty lecznicze przeznacza miesięcznie 200,92 zł (faktury za miesiące styczeń-czerwiec 2023 roku na łączną kwotę 1204,64 zł), natomiast na transport przeznacza miesięcznie 26,66 zł (paragony i potwierdzenia przejazdów za miesiące kwiecień-maj 2023 roku na łączną kwotę 160,00 zł). Organ I instancji wskazał, że wziął pod uwagę potrzebę zakupu leków oraz koszty transport do placówek medycznych, jednak w zakresie mniejszym, niż wynika to z wniosku Skarżącego. Prezydent [...] wskazał ponadto na uznaniowy charakter decyzji. Organ I instancji wskazał, że Skarżący nie dokonywał zakupu leków w aptece, która jest rekomendowana przez dom pomocy społecznej w związku z umową, która gwarantuje stałe ceny leków wskazanych przez placówkę na dany rok. W związku z powyższym niektóre leki zakupione samodzielnie Skarżący mogłaby kupić taniej. Ponadto w toku postępowania ustalono, że Ośrodek Pomocy Społecznej [...] [...] (OPS) w okresie od stycznia do czerwca 2023 roku wypłacił Skarżącemu zasiłki celowe na łączną kwotę 3750,00 zł, w tym na dofinansowanie do zakupu leków w kwocie 2430,00 zł, na dofinansowanie do przejazdów do placówek medycznych 720,00 zł oraz na dofinansowanie do zakupu środków higienicznych 600,00 zł. Wobec tego organ I instancji uznał, że część potrzeb Skarżącego została zabezpieczona przez OPS. Z tą decyzją nie zgodził się Skarżący, który złożył odwołanie co do części decyzji Prezydenta, tj. w zakresie w jakim ustalił zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS "[...] ", czyli kwoty 264,00 zł, i jednocześnie odmówił przedmiotowego zwolnienia co do kwoty 226,00 zł. Po rozpatrzeniu przez Kolegium odwołania, decyzją z 11 grudnia 2023 r., organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, że decyzja o zwolnieniu od opłat ma charakter uznaniowy, wskazując, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie podkreśla się, że organ nie jest ustawowo zobowiązany do przyznania zwolnienia, co jednak nie oznacza dowolności w posługiwaniu się kryteriami decydującymi o rozstrzyganiu danej kategorii spraw. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego celem ustalenia okoliczności, które mogą mieć wpływ na istotę sprawy. W szczególności, przeprowadzona została aktualizacja wywiadu środowiskowego w dniu 14 sierpnia 2023 r. podczas której ustalono, że dochodem Skarżącego są zasiłek stały oraz zasiłek okresowy w łącznej kwocie 776 zł. Skarżący korzysta z pomocy społecznej w postaci zwolnień częściowych z odpłatności m. in. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Skarżący w toku postępowania przedstawił 22 faktury na wykupione leki, w tym leki doraźne i suplementy diety na łączną kwotę 1204,64 zł. Jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego Skarżący udostępnia tylko część faktur z różnych aptek, a zatem brak jest informacji czy wszystkie leki i suplementy są zalecone przez lekarza, zwłaszcza, iż Skarżący nie realizował recept w aptece, z którą DPS "[...] " ma podpisaną umowę i gdzie leki kosztowałyby go mniej. Skarżący korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych i okresowych. Skarżący otrzymał również w okresie od stycznia do czerwca 2023 r. pomoc w łącznej kwocie 3750 zł, w tym na zakup leków w kwocie 2430 zł, środki higieniczne - 600 zł, przejazdy do placówek medycznych - 720 zł. Na tej podstawie Kolegium uznało, że ustalenia organu I instancji wskazujące na to, że brak jest podstaw do uwzględnienia wszystkich wykazywanych przez Skarżącego kosztów jako koszty niezbędne, bowiem część z nich mogłaby być niższa, gdyby Skarżący korzystał z apteki wskazanej przez DPS "[...] ". Nadto, z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, iż nie jest możliwe zweryfikowanie jakie leki i w jakich dawkach przyjmuje Skarżący gdyż nie informuje on o tym ani lekarza, ani personelu pielęgniarskiego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że organ I instancji uwzględnił okoliczność ponoszenia przez Skarżącego dodatkowych kosztów, w tym zakupu leków obniżając odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej do kwoty 264,00 zł miesięcznie. Organ dodał, że koszty utrzymania mieszkańca w DPS "[...] " w przeważającej mierze pokrywa [...] , Skarżący zaś przebywa w placówce, w której zaspakajane są jego podstawowe potrzeby. W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie nie występują zatem okoliczności uzasadniające zwolnienie Skarżącego z obowiązku ponoszenia odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej w wnioskowanej wysokości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarżący, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1)naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64 ustawy o pomocy społecznej poprzez: - zaakceptowanie braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w niniejszej sprawie, przejawiające się stwierdzeniem, że brak było podstaw do całkowitego zwolnienia Skarżącego z obowiązku ponoszenia odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej, w sytuacji gdy Skarżący nie ubiegał się o całkowite zwolnienie od opłat, a takie którego wymaga jego sytuacji finansowa (zmniejszenie opłaty z 490,70 zł na 90,70 zł); - przekroczenie granic uznania administracyjnego, polegające na uzasadnianiu odmowy zwolnienia od opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej argumentem, iż koszty utrzymania mieszkańca w DPS "[...] " i tak "w przeważającej mierze pokrywa [...] "; - uznanie, że brak jest podstaw do uwzględniania wszystkich wykazywanych przez Skarżącego kosztów jako koszty niezbędne, bowiem cześć z nich mogłaby być niższa, gdyby Skarżący korzystał z apteki wskazywanej przez DPS "[...] ", podczas gdy nie poczyniono ustaleń, czy faktycznie apteki wskazywane przez DPS "[...] " gwarantowały niższe ceny leków, jeśli tak - to których i jaka była różnica w ich cenie, co skutkowało odmową Skarżącemu zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej we wnioskowanym przez niego zakresie; 2) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i przez to naruszenie zasady przekonywania, poprzez brak wyjaśnienia, które leki zakupione samodzielnie przez Skarżącego mógł on wykupić taniej i o ile taniej, jeśli skorzystałby z apteki wskazanej przez DPS "[...] ". W oparciu o przytoczone zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji I Instancji w części, tj. w zakresie w jakim organ I instancji ustalił Skarżącemu odpłatność za pobyt w DPS "[...] " w wysokości 264,00 zł, czyli w zakresie w jakim odmówił jednocześnie zwolnienia Skarżącego z ponoszenia opłaty za pobyt w DPS "[...] " ponad kwotę 226,00 zł. Wniósł także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił zarzuty skargi o zarzut naruszenia art. 79a k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na Skarżącego obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS "[...] " w wysokości 264,00 zł miesięcznie, i jednocześnie odmowie przyznania Skarżącemu częściowego zwolnienia w kwocie 400,00 zł miesięcznie. Organy obu instancji zgodnie orzekły, że wniosek Skarżącego w zakresie żądania zwolnienia w kwocie 400,00 zł miesięcznie nie zasługuje na uwzględnienie i zobowiązały Skarżącego do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS "[...] " w wysokości 264,00 zł miesięcznie. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Skarżący, podnosząc, że organy nie uzasadniły w należyty sposób podstaw faktycznych takiego rozstrzygnięcia w szczególności poprzez nieuwzględnianie wszystkich wykazywanych przez Skarżącego kosztów jako kosztów niezbędnych (zakup leków, kosztów transportu). Wyjaśnienia wymaga, że obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wprowadzony został art. 60 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, dalej również jako "u.p.s."). Osoby zobowiązane do wnoszenia opłat z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej określa art. 61 ust. 1 u.p.s. w następującej kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Wysokość opłat nie jest jednak jednolita, zależy w pierwszej kolejności od dochodu mieszkańca (art. 61 ust. 2 u.p.s.). Z kolei jak stanowi art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowi zaś, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.) Zadaniem pomocy społecznej jest bowiem zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Jedną z zasad wyrażonych w ww. ustawie jest także zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych. Państwo i samorządy terytorialne nie tylko mają obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Jest to jedna z podstawowych cech odróżniających pomoc społeczną od ubezpieczeń społecznych, które w znacznej części finansowane są ze składek. Uzupełnieniem powyższej zasady jest zasada odpłatności, określająca udział beneficjentów w pokrywaniu kosztów świadczeń pomocy społecznej. Wysokość opłat nie jest określona ustawowo. W tej kwestii pozostawiono dużą swobodę organom administracji publicznej. Ustawodawca zakreśla jedynie górną granicę opłaty, która nie może przekraczać średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu (Sierpowska I., Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el 2021). Podkreślić należy także, że pomoc przyznawana w ramach pomocy społecznej nie ma służyć zaspakajaniu danej potrzeby strony w pełnej wysokości. Strona wnioskująca o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej winna liczyć się z tym, iż nie otrzyma w pełnej wysokości świadczenia, o które wnioskowała - zależy to bowiem od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej oraz od liczby osób ubiegających się o pomoc. Ubiegający się o pomoc w pierwszej kolejności winni rozwiązywać swoje problemy życiowe we własnym zakresie. Pomoc społeczna pełni jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości osób uprawnionych. Sąd zwraca uwagę, że pomoc społeczna nie może być traktowana przez jej beneficjentów jako źródło stałego utrzymania, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, a nie jej "utrwalanie" poprzez przyzwyczajanie do stałej pomocy, która w dłuższej perspektywie może się okazać czynnikiem demotywującym w kontekście wyjścia z sytuacji niedostatku, uniemożliwiając tym samym realizacje celu pomocy społecznej jakim jest przede wszystkim zapobieganie tego rodzaju trudnym sytuacjom. Przyznanie wsparcia z pomocy społecznej, szczególnie w formie pieniężnej, jest bowiem uzasadnione gdy w realiach konkretnego przypadku okaże się, że pomoc zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb wnioskodawcy, czyli zaspokojenia potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka, umożliwiających mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Dopiero po dokładnym ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzeba o szczególnym charakterze, która nie może być zaspokojona, w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, organ może ją przyznać (ale nie musi). W doktrynie podkreśla się, że z uwagi na to, że uiszczanie opłat na dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 64 u.p.s. osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce (np. utrzymuje się z jednego, ale wysokiego wynagrodzenia). Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. Wobec tego organ rozpatrując wniosek o zwolnienie z opłat powinien mieć na względzie nie tylko słuszny interes wnioskodawcy, lecz także interes społeczny. Ponadto, użyte przepisie art. 64 u.p.s. słowo "można" oznacza, że przyznanie zwolnienia (częściowego lub całkowitego) od obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuję się, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.o.p.s. (por. wyrok NSA z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09, zamieszczonego na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten został podtrzymany w orzecznictwie, w tym w wyroku z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2762/16 (LEX nr 2339641). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał dodatkowo, że (cyt.): "Nie jest rzeczą sądu administracyjnego kontrola dysponowania środkami przez organy pomocy społecznej, w sytuacji, gdy strona nie w pełni jest usatysfakcjonowana wartością przyznanych jej świadczeń. Sąd administracyjny nie ma prawnych instrumentów, by prowadzić społeczno-ekonomiczną analizę sposobu dystrybucji przez organ pomocy społecznej środków, którymi organ ten dysponuje." Jak wynika zatem z powyższych rozważań oraz poglądów judykatury, swoboda decyzyjna organów w sprawie, o której mowa w art. 64 u.p.s., jest związana nie tylko z orzekaniem w warunkach uznania administracyjnego, lecz także z upoważnieniem do swobodnej oceny stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji (osobistej, majątkowej, dochodowej, rodzinnej) osoby wnoszącej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej i ubiegającej się o całkowite lub częściowe zwolnienie od obowiązku ponoszenia tej opłaty. W sprawie o częściowe lub całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej właściwe organy dysponują więc podwójną swobodą decyzyjną, której zakresem są objęte ocena prawna stanu faktycznego sprawy oraz wybór rodzaju rozstrzygnięcia sprawy – decyzja pozytywna albo decyzja negatywna (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2335/19, LEX nr 2825841). Konsekwencją tej swobody jest więc możliwość odmowy zwolnienia z opłaty mimo spełnienia przesłanek określonych w art. 64 u.p.s. Zatem mimo długotrwałej choroby wnioskodawcy organ może odmówić mu zwolnienia albo zastosować jedynie częściowe zwolnienie z opłaty. Swoboda organu dotyczy zarówno zastosowania zwolnienia, jak i określenia jego zakresu (może zwolnić z części lub całości opłaty). Ponadto należy mieć na uwadze, że okoliczności wymienione w powyższym artykule podane zostały jedynie przykładowo i nie stanowią one katalogu zamkniętego. Skorzystanie z uprawnień wymaga jednak zbadania sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej wnioskodawcy w ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego przeprowadzenie przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zwolnienia jest obligatoryjne. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1861/19 (CBOSA) użyte w art. 64 pkt 2 u.p.s., pojęcie "uzasadnionych okoliczności" nie zostało sprecyzowane. Jednak wymienione ww. przepisie przykładowe okoliczności (długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych) uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania zdarzeń związanych ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny, jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego. Podzielić należy również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2049/18, w którym wskazano, że przy ocenie wystąpienia przesłanki zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej związanej z niepełnosprawnością czy długotrwałą chorobą, konieczna jest analiza tej okoliczności w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia wnioskodawcy. W ocenie Sądu, organy rozpoznając sprawę dokonały wszechstronnej oceny zasadności wnioskowanej przez Skarżącego pomocy. W świetle ustalonych przez organy okoliczności dochodowych i życiowych Skarżącego nie sposób jednak uznać, że ubieganie się o pomoc w postaci zwolnienia od opłaty za pobyt w DPS "[...] " w pełnej, wnioskowanej przez Skarżącego kwocie 400,00 zł miesięcznie, byłoby świadczeniem znajdującym uzasadnienia w tych okolicznościach i mieściłoby się w celach pomocy społecznej. Wbrew stanowisku Skarżącego organy obu instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły istotne okoliczności związane ze stanem zdrowia Skarżącego i jego sytuacją finansową dla potrzeb rozważenia możliwości zwolnienia go z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Prezydent ustalił bowiem, że Skarżący jest stałym beneficjentem pomocy społecznej. Jego dochód stanowi zasiłek stały oraz zasiłek okresowy w łącznej kwocie 776 zł. Skarżący był częściowo zwolniony z konieczności ponoszenia opłaty za pobyt w DPS "[...] " w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. w ten sposób, że wnosił opłatę za pobyt w wysokości 300 zł. Skarżący przedstawił dowody zakupów leków i suplementów na kwotę 1204,64 zł. Skarżący otrzymał łączną pomoc w wysokości 3750,00 zł, w tym na zakup leków w kwocie 2430,00 zł, na dofinansowanie do przejazdów do placówek medycznych w kwocie 720,00 zł oraz na dofinansowanie do zakupu środków higienicznych w kwocie 600,00 zł. Prezydent ustalił także, że ogólne funkcjonowanie Skarżącego nie wskazuje aby jego sytuacja była zła. Z treści wywiadu środowiskowego z 14 sierpnia 2023 r. wynika, że Skarżący udostępnia tylko część faktur z różnych aptek, a zatem brak jest informacji czy wszystkie leki i suplementy są zalecone przez lekarza, oraz nie jest możliwe zweryfikowanie jakie leki i w jakich dawkach przyjmuje Skarżący gdyż nie informuje on o tym ani lekarza, ani personelu pielęgniarskiego, co w opinii pracownika socjalnego świadczy o całkowitej samodzielności Skarżącego. Na tej podstawie organy zasadnie więc stwierdziły, że wskazywane przez Skarżącego wydatki, w tym opłaty za leki, które są w znacznej części regularnie refundowane ze środków pomocy społecznej, podobnie jako koszty transportu do placówek medycznych, nie uzasadniają pozostawania przez niego w szczególnej sytuacji, zaś sytuacja finansowa Skarżącego uzasadnia obciążenie go częściowo opłatą do wysokości 264,00 zł. Okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat muszą bowiem cechować się wyjątkowością i winny mieć charakter losowy. Tym bardziej, że jak słusznie wskazały organy, Skarżący jako mieszkaniec DPS "[...] ", za pobyt w którym w zdecydowanej części odpłatność ponosi [...] , ma zaspokojone podstawowe potrzeby. Skarżący opłacając w nieznacznej części pobyt w domu pomocy społecznej (264,00 zł miesięcznie gdzie dzienny koszt pobytu wynosi 125 zł, a miesięczny 7015,25 zł) ma z tego tytułu zabezpieczone najpilniejsze i niezbędne do życia potrzeby na właściwym poziomie, a także opiekę pielęgniarską, rehabilitacyjną, możliwość uczestniczenia w organizowanych przez dom pomocy społecznej zajęciach i terapii. Skarżący zarzucił organowi, że nie precyzuje, które z leków przyjmowanych przez Skarżącego i zakupionych przez niego samodzielnie, mógłby kupić taniej i o ile taniej i gdzie. W ocenie Sądu, Skarżący przede wszystkim winien współpracować z pracownikami DPS "[...] ", a także wspólnie z lekarzem prowadzącym oraz zespołem pielęgniarskim ustalić zasady przyjmowania leków i suplementów w sposób adekwatny do stanu zdrowia co niewątpliwie wpłynęłoby zarówno na poprawę stanu zdrowia Skarżącego, jak i jego sytuacji finansowej. Tym bardziej, że jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd w innej, analogicznej sprawie Skarżącego (dotyczącej zwolnienia częściowo z ponoszenia opłaty za pobyt w DPS "[...] " w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. - sygn. akt I SA/Wa 1544/23), z zaświadczenia lekarskiego z 15 lutego 2023 r. wystawionego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej Poradni [...] , wynika, że według załączonych faktur za leki, na które dostaje zasiłek celowy M. P. przyjmuje preparaty z niejasnych wskazań medycznych. Ponadto, pracownik socjalny stwierdził w tamtej sprawie, że z dokumentów nie wynika aby strona miała rozpoznany przerost gruczołu krokowego, nie ma rozpoznanej jaskry a zgłasza potrzebę przyjmowania takich preparatów. Pracownik wskazał także na niejasne wskazania do bardzo licznych suplementów, w tym kreon oraz rybelsus. Reasumując, wbrew stanowisku Skarżącego organy rozważyły wszystkie istotne okoliczności związane z jego sytuacją majątkową i zdrowotną, i zasadnie uznały na tle ustalonego stanu faktycznego nie zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności, które przemawiałyby za zwolnieniem Skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej w wysokości 400,00 zł (błędnie określonego przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji jako całkowite zwolnienie, co jednak nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy). Ustalona opłata w wysokości 264,00 zł nie stanowi, w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę warunki jakie zapewnia Skarżącemu DPS "[...] " oraz zakres przyznawanej pomocy, nadmiernego obciążenia dla Skarżącego. Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego i nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy dokonały oceny w ramach swobodnej oceny dowodów i nie można im, zdaniem Sądu, zarzucić dowolności. Stąd zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postepowania uznać należało za nieuzasadnione. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 79a k.p.a., Sąd pragnie zauważyć, że w aktach sprawy znajduję się pismo [...] , w którym Skarżący został pouczony w trybie art. 79a k.p.a. o konieczności uzupełnienia dokumentacji sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Zawarto tam również informację, że nieusunięcie braków w materiale dowodowym może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Ww. pismo zostało doręczone Skarżącemu w dniu 27 września 2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jego odbioru przez Skarżącego. W dniach 11-12 października 2023 r. Skarżący odpowiedział na powyższe wezwanie, przesyłając do [...] rachunki za przejazdy do przychodni. Wobec powyższego, Sąd uznał, że przedmiotowy zarzut nie potwierdził się. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.