I SA/Wa 458/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Piotr Przybysz (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi S. C. i D. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę. I SA/Wa 458/14 UZASADNIENIE Dyrektor Oddziału Regionalnego W. w W. pismem z dnia 3 grudnia 2009 r., wypowiedział S. C. i D. C. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu położonego w W., stanowiącego działkę ew. nr [...] części gruntu, stanowiącego działkę nr ew. [...], oraz zaproponował nową wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste. Jednocześnie Dyrektor Oddziału Regionalnego W. pouczył użytkowników wieczystych S. C. i D. C. , iż mogą w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia złożyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Pismo to zostało doręczone S. C. i D. C. w dniu 11 grudnia 2009 r. S. C. w dniu 12 stycznia 2010 r. złożył wniosek o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłat rocznych za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości gruntowej, dokonana ww. pismem W. z dnia 3 grudnia 2009 r., jest nieuzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) umorzyło postępowanie w sprawie przedmiotowego wniosku uznając wniosek za złożony po terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w myśl art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wniosek o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłat rocznych za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości gruntowej, jest nieuzasadniona, może być wniesiony w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia użytkownikowi wieczystemu wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty. Skoro wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 grudnia 2009 r., to w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego termin do złożenia przedmiotowego wniosku upłynął z dniem 11 stycznia 2010 r. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącym w dniu 19 stycznia 2012 r. S. C. i D. C. w dniu 30 stycznia 2012 r. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłat rocznych za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości gruntowej, jest nieuzasadniona. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S. C. w grudniu 2009 r. oraz styczniu 2010 r. przeszedł szereg badań laboratoryjnych oraz że w okresie od 20 grudnia 2009 r. do 11 stycznia 2010 r. przebywał w szpitalu w K. Pismo Dyrektora Oddziału Regionalnego W. zawiadamiające o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej i proponujące nową wysokość opłaty rocznej zostało odebrane przez syna skarżącego – D. C. – w dniu 3 grudnia 2009 r. i przekazane skarżącemu w dniu 12 stycznia 2010 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został złożony wniosek o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłat rocznych jest nieuzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu jest nieuzasadnione. W uzasadnieniu tego postanowienia dokonano oceny istnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek przywrócenia terminu i stwierdzono, że zostały spełnione jedynie trzy spośród czterech przesłanek uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, to jest: a) strona uprawdopodobniła brak winy w niedotrzymaniu terminu, ponieważ pismo o wypowiedzeniu wysokości opłaty odebrał syn skarżącego, podczas gdy wnioskodawca – S. C. – przebywał w grudniu 2009 r. i styczniu 2010 r. na leczeniu w związanym z rozpoznaną chorobą nowotworową; b) został złożony wniosek o przywrócenie terminu; c) nie dochowano terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ skarżący przebywał na leczeniu do dnia 11 stycznia 2010 r. i prośba o przywrócenie terminu powinna być złożona najpóźniej w dniu 19 stycznia 2010 r.; d) strona wraz z prośbą o przywrócenie terminu dokonała czynności, dla której był ustanowiony termin, to jest złożyła wniosek o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłat rocznych za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości gruntowej, jest nieuzasadniona. S. C. i D. C. w dniu 8 stycznia 2014 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]. W skardze zarzucono przedmiotowemu postanowieniu naruszenie art. 80 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., poz. 2603 ze zm.), jak również naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili szczegółową argumentację przemawiającą za trafnością podniesionych przez nich zarzutów, między innymi wskazano na istnienie wynikającej z art. 9 k.p.a. powinności organu administracji pouczenia strony o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu. Ponadto zarzucono wadliwość pouczenia zawartego w orzeczeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. o możności wniesienia przez skarżących sprzeciwu od tego orzeczenia w terminie czternastu dni od dnia doręczenia orzeczenia. W skardze zarzucono również naruszenie konstytucyjnej zasady równości, ponieważ wnioski innych osób znajdujących się w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, kwestionujące prawidłowość aktualizacji wysokości opłat rocznych za użytkowanie wieczyste, zostały rozpatrzone pozytywnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W skardze zarzucono również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wybiórczo potraktowało kwestię wyjaśnień złożonych przez skarżących całkowicie pomijając złożony sprzeciw i skupiając się na wniosku o przywrócenie terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi stwierdzając, że argumenty podniesione przez skarżących nie mogą mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Skarga rozpoznana w świetle przywołanych wyżej kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zawiadomienie o aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu zostało doręczone skarżącym w dniu 11 grudnia 2009 r. Zawiadomienie to zostało odebrane przez syna skarżących. Zgodnie z art. 43 k.p.a. przyjmuje się domniemanie, że pismo doręczone dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi, zostało doręczone adresatowi w dniu doręczenia pisma domownikowi. W tym stanie rzeczy wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, powinien zostać złożony w terminie trzydziestu dni od dnia 11 grudnia 2010 r., to jest najpóźniej w dniu 10 stycznia 2010 r. Wniosek taki został złożony po upływie terminu, to jest w dniu 12 stycznia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie zatem uznało w orzeczeniu z dnia [...] listopada 2011 r., że wniosek został złożony po terminie, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Osoba zainteresowana może złożyć prośbę o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zainteresowany składając prośbę o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu powinien równocześnie dokonać czynności, dla której upłynął termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Na osobie zainteresowanej ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 27 stycznia 2009 r. (II SA/Ol 857/08; LEX nr 481520), brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m. in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie także w wielu innych orzeczeniach (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2008 r., II SA/Łd 455/08; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2008r., I SA/Gd 1107/07). W orzecznictwie sądowym wymienia się różnego rodzaju przypadki uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy". Stwierdza się między innymi, że samo zwolnienie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi; tak samo nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia (wyrok NSA w Katowicach z dnia 20 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1609/97, LEX nr 37821). Podobnie w wyroku NSA z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97, LEX nr 36902, stwierdzono, że: "Zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzania odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika". W orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się również, że choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., II OSK 2175/10, LEX nr 1138097). W orzecznictwie wskazuje się również, że adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia mu pisma w dniu odbioru pisma przez domownika, jeżeli udowodni, że mimo zastosowania takiej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej (zob. np. wyrok NSA z 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95, Lexis.pl nr 341267). Odnosząc powyższe stwierdzenia do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło prawa przyjmując w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2013 r., iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi, ponieważ wykazał, że pismo o wypowiedzeniu wysokości odebrał syn skarżącego D. C.., podczas gdy sam wnioskodawca przebywał w grudniu 2009 r. i styczniu 2010 r. przebywał na leczeniu związanym z rozpoznaną chorobą nowotworową. Syn wnioskodawcy dopiero po powrocie wnioskodawcy z leczenia w K., to jest w dniu 12 stycznia 2010 r., przekazał mu pismo o wypowiedzeniu wysokości opłaty rocznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przyjęło w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2013 r., że skoro przeszkoda do złożenia środka odwoławczego ustała w dniu 12 stycznia 2010 r., to prośba o przywrócenie terminu powinna zostać złożona najpóźniej w dniu 19 stycznia 2010 r. Stosowny wniosek został złożony przez S. C. i D. C. dopiero w dniu 30 stycznia 2012 r., co w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wykluczało możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Dokonując oceny zgodności z prawem ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącego daty powzięcia przez stronę wiadomości o uchybieniu terminu należy przywołać następujące stwierdzenie zawarte w prośbie skarżących S. C. i D. C. z dnia 30 stycznia 2012 r. o przywrócenie uchybionego terminu: "Wnioskodawca jak tylko ustała przyczyna uchybienia terminu tj. powrócił z K. i dowiedział się o »Zawiadomieniu« z W. przekazanej mu przez syna D. C. w dniu 12 stycznia 2010 r. podjął działania zmierzające do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłat rocznych jest nieuzasadniona". Stwierdzenie to jest prawnie doniosłe, ponieważ na stronie ciąży obowiązek wskazania w prośbie o przywrócenie terminu daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2013 r., II SA/Po 731/13, LEX nr 1390269). Z powyższego wynika zatem, że skarżący w dniu 12 stycznia 2010 r. powziął wiadomość o możności złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie przyjęło, że prośba o przywrócenie terminu powinna być złożona najpóźniej w dniu 19 stycznia 2010 r. Skoro prośba o przywrócenie terminu została złożona po terminie do złożenia takiej prośby, to niezależnie od istnienia innych przesłanek przywrócenie terminu nie jest prawnie dopuszczalne. Skarżący podnoszą w skardze do sądu administracyjnego – przywołując orzeczenie bliżej nieokreślonego organu o sygnaturze IISA/61/699/12, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu liczy się od daty uzyskania wiadomości o tym, to jest – w okolicznościach rozpatrywanej sprawy – od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. Zajmując stanowisko wobec powyższego twierdzenia należy podnieść, że również i w takim przypadku wniosek skarżących z dnia 30 stycznia 2012 r. o przywrócenie terminu byłby złożony po upływie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu. Powyższe orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. zostało doręczone skarżącym w dniu 19 stycznia 2012 r. i datę tę należałoby według skarżących uznać za datę uzyskania przez nich wiadomości o uchybieniu terminu. Prośba o przywrócenie terminu powinna być zatem złożona najpóźniej w dniu 26 stycznia 2012 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, wyrażony między innymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 grudnia 2013 r., II SA/Rz 1032/13, LEX nr 1407174, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu liczy się od daty uzyskania wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Należy równocześnie zastrzec, że podstawą przyjęcia, iż data wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania ze względu na wniesienie środka prawnego po terminie jest datą powzięcia przez stronę wiadomości o uchybieniu terminu, może być wyłącznie stwierdzenie, że strona nie dowiedziała się wcześniej o uchybieniu terminu. Przypominając cytowane powyżej stwierdzenie zawarte w prośbie skarżących S. C. i D. C. z dnia 30 stycznia 2012 r. o przywrócenie uchybionego terminu należy uznać za uzasadnione stwierdzenie, że skarżący złożyli w dniu 12 stycznia 2010 r. wniosek o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłat rocznych za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości gruntowej, wiedząc o upływie terminu do złożenia tego wniosku. Tym samym nie było podstaw do przyjęcia, że skarżący dowiedzieli się o upływie terminu dopiero z przywoływanego wyżej orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. Ustosunkowując się do postawionego w skardze zarzutu dotyczącego braku pouczenia skarżącego przez organy prowadzące postępowanie o możności złożenia prośby o przywrócenie terminu należy zauważyć, że obowiązku pouczania o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie można wywodzić z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym i z art. 9 tego Kodeksu (teza pierwsza wyroku NSA z 16 maja 2013 r., II OSK 2384/11, LEX nr 1329472). Obowiązku takiego również nie sposób wyprowadzać z ogólnych zasad wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP - zasady państwa prawnego, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, zasady praworządności, czy sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z 11 lutego 2014 r., II OSK 2188/12 LEX nr 1450897). Ustosunkowując się do postawionego w skardze zarzutu dotyczącego braku merytorycznego rozpatrzenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja wysokości opłat rocznych jest nieuzasadniona, należy stwierdzić, że warunkiem koniecznym dopuszczalności merytorycznego rozpatrzenia sprawy jest między innymi stwierdzenie przez organ, że wniosek inicjujący postępowanie w sprawie został wniesiony w terminie. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że wniosek skarżących został wniesiony po terminie i odmówiło przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, to nie mogło rozpoznać sprawy co do meritum. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.