I SA/Wa 531/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skarg D. S., J. J., A. J., M. G. oraz W. K., E. K., B. E., B. S., A. K., M. K. i J. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 22 stycznia 2025 r. nr 231/2025 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargi Wojewoda Mazowiecki (dalej jako "organ" lub "Wojewoda") decyzją z 22 stycznia 2025 r. nr 231/2025 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 3 stycznia 2023 r. nr 3/SD/2023 o odmowie przyznania D. S., W. K., E. K., B. S., A. J., J. J., M. G., B. E., A. K., M. K. i J. L. (dalej jako "skarżący") oraz E. K. odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] hip. nr [...], która obecnie wchodzi w skład działek: część dz. nr [...] z obrębu [...], część dz. nr [...] z obrębu [...] oraz część dz. nr [...] z obrębu [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret". Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie – Oddział Ksiąg Wieczystych z 25 maja 1948 r. tytuł własności nieruchomości nr hip. [...] (o powierzchni nie wskazanej) według stanu na 15 maja 1948 r. uregulowany był na: 1. W. P. w 12/48 cz., 2. A. M. w 3/48 cz., 3. L. L. w 4/48 cz., 4. I. J. w 4/48 cz., 5. K. P. w 24/48 cz., 6. D. A. w 1/48 cz. - wszystkich niepodzielnie. Zgodnie z opinią geodezyjną z 17 sierpnia 2017 r. wykonaną przez uprawnionego geodetę A. K., ww. nieruchomość o pow. 5075 m2 wchodzi obecnie w skład działek: część dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. 2292 m2 (stanowiącej część drogi publicznej – [...] i będącej własnością m.st. Warszawy), część dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. 82 m2 (stanowiącej teren ul. [...] i będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie Zarządu Dróg Miejskich) oraz część dz. nr [...] z obrębu [...] o pow. 2701 m2 (stanowiącej część drogi publicznej – [...] i będącej własnością m.st. Warszawy). L. L., D. A., I. J. i A. M. wnioskiem z 21 lipca 1948 r. (data wpływu) oraz W. P. wnioskiem z 29 stycznia 1949 r. (data wpływu) oraz wystąpili o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z 20 października 1964 r. nr GT.III-II-6/C/110/64 odmówiło poprzednim współwłaścicielom przyznania prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości z uwagi na przeznaczenie jej pod użyteczność publiczną. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z 25 listopada 1964 r. nr MT-Odw.221/64, po rozpatrzeniu odwołania L. L. i D. M., utrzymało w mocy orzeczenie z 20 października 1964 r., zaś decyzją z 24 kwietnia 1965 r. nr MT-Odw./255/64 nie uwzględniło odwołania A. M. od tego orzeczenia. Minister Infrastruktury decyzją z 29 lipca 2008 r. nr BO3b/786-R-56/06 stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 października 1964 r. oraz utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 25 listopada 1964 r. Prezydent ostateczną decyzją z 21 listopada 2012 r. nr 506/GK/DW/2012, po rozpatrzeniu wniosków dekretowych z 21 lipca 1948 r. i 19 października 1948 r. odmówił B. E., A. J., M. J., J. J., E. K., D. S., W. K., A. K., E. K., M. K., J. Ł. i B. S. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Następnie ostateczną decyzją z 8 lutego 2019 r. nr 38/SD/2019 Prezydent odmówił wnioskodawcom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości w trybie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), w części która obecnie wchodzi w skład dz. nr [...] i nr [...], zaś ostateczną decyzją z 8 lutego 2019 r. nr 39/SD/2019 odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w ww. trybie do części nieruchomości, która obecnie wchodzi w skład części dz. nr [...]. K. J. wnioskiem z 31 grudnia 1990 r., D. S. wnioskiem z 21 grudnia 2010 r. oraz D. S., E. K., A. J., J. J., M. J., W. K., A. K., E. K., J. L., B. S., M. K. i B. E. wnioskiem z 12 lutego 2013 r. wystąpili o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Prezydent decyzją z 22 października 2020 r. nr 198/SD/2020 orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcom odszkodowania, z uwagi na utratę przez dawnych właścicieli faktycznej możliwości władania gruntem przed 5 kwietnia 1958 r. przez przeprowadzone roboty rozbiórkowe, a następnie przez prace związane z realizacją [...]. Wojewoda decyzją z 24 maja 2021 r. nr 1557/2021 uchylił decyzję z 22 października 2020 r. i wskazał że Prezydent nie podjął wyczerpującej liczby czynności procesowych oraz nie wyjaśnił dostatecznie okoliczności związanych z pozbawieniem byłych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. W związku z tym zobowiązał organ pierwszej instancji do zlecenia uprawnionemu geodecie wyznaczenie granic nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, na załączniku graficznym zaświadczenia lokalizacyjnego nr 579 z 21 lutego 1952 r., wytyczenie granic nieruchomości na pozyskane zdjęcia lotnicze oraz wykonanie opisu zdjęć przez uprawnioną osobę, która dokona analizy stanu zagospodarowania terenu przedstawionego na zdjęciach i je profesjonalnie opisze. Prezydent decyzją z 3 stycznia 2023 r., działając na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", odmówił wnioskodawcom przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zauważył, że odszkodowanie przysługuje tylko za dom, gdyż grunt pod nim przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania. Z kolei ustalenie odszkodowania za działkę w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. dotyczy tylko działki niezabudowanej w dniu wejścia w życie dekretu, tj. 26 listopada 1945 r. Prezydent uznał, że choć przedmiotowa nieruchomość w ww. dacie była zabudowana, to jednak zabudowania znajdujące się na gruncie zostały rozebrane przed 5 kwietnia 1958 r. Potwierdza to opis zdjęć lotniczych pozyskanych z Wojskowego Biura Historycznego z lat 1953 i 1955, zawartych w opinii fotogrametrycznej. W związku z powyższym nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 215 ust. 2 u.g.n., bowiem zabudowania znajdujące się na gruncie na dzień wejścia w życie dekretu nie mogły przejść na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., ponieważ w tej dacie już ich nie było. Co więcej, w dniu wejścia w życie dekretu grunt ten zabudowany był budynkami kilkupiętrowymi, wielorodzinnymi, zaś odszkodowania przysługuje tylko za dom jednorodzinny. Niezależnie od powyższego Prezydent zbadał także przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 u.g.n., pozwalające na przyznanie odszkodowania za działkę i zauważył, odnosząc się do przesłanki dotyczącej pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po 5 kwietnia 1958 r., że przedmiotowa nieruchomość ta na początku lat 50-tych została przejęta pod budowę [...]. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołań stron postępowania, decyzją z 22 stycznia 2025 r. utrzymał decyzję z 3 stycznia 2023 r. w mocy i wskazał, że Prezydent dokonał błędnej interpretacji art. 215 ust. 2 u.g.n. przez przyjęcie, że przepis ten dotyczy wyłącznie odszkodowania za działkę zabudowaną bądź niezabudowaną. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze w przypadku działki zabudowanej powinien badać zarówno przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 u.g.n. warunkujące przyznanie odszkodowanie za budynek, jak i sam grunt. W sprawie należało więc ustalić, czy budynek kwalifikuje się do uznania go za dom jednorodzinny i przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz czy działka przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta, mimo stanowiska, że odszkodowanie przysługuje tylko za dom jednorodzinny, gdyż grunt pod nim przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania, organ ten zbadał przesłanki przewidziane zarówno dla nieruchomości zabudowanej, jak i niezabudowanej. Wojewoda wskazał dalej, że wyznacznikiem uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja co do możliwości jego naprawy lub konieczności jego rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz.U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181 ze zm.). Jak ustalono, w dacie wejścia w życie dekretu na przedmiotowej nieruchomości były posadowione budynki, które uległy zniszczeniu w czasie działań wojennych. Stan taki potwierdza karta lustracji z 13 sierpnia 1945 r. w której wskazano, że przy ul. [...] znajdowały się zniszczone budynki oznaczone nr administracyjnymi: [...] (budynek 4 kondygnacyjny, wypalony, pusty, fasada częściowo oderwana), [...] (budynek 4 kondygnacyjny, wypalony, pusty, fasada wychylona i oderwana, szczyt porysowany, fasada od podwórka porysowana, częściowo zwalona grozi przejściu pieszemu), [...] (budynek 4 kondygnacyjny, zawalony, pusty). Ponadto w aktach znajduje się szereg dokumentów z 1947 r. (szczegółowo wyliczonych w decyzji), z których wynika, że ruiny budynków zniszczonych na skutek działań wojennych oznaczone były w kategorii zniszczeń liczbą VI, tj. całkowite wypalenie budynków. Część budynków, tj. budynek przy ul. [...] dwupiętrowy oraz trzypiętrowy podlegały rozbiórce zgodnie z decyzją władzy budowlanej. Z kolei w zakresie budynku trzypiętrowego przy ul. [...] stwierdzono, że nie nadaje się do odbudowy. W związku z tym Wojewoda uznał, że w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. ww. budynki nie stanowiły budynków w rozumieniu art. 5 dekretu, z uwagi na ich kwalifikację do rozbiórki przez władzę budowlaną i braku możliwości ich odbudowy. Dodatkowo w aktach znajduje się decyzja Wydziału Inspekcji Budowlanej przy Prezydium Rady Narodowej z 9 lutego 1953 r., z której wynika, że na podstawie dekretu o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w skutek wojny, budynki wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do ww. decyzji uznane zostały za zniszczone na skutek działań wojennych albo nieprzyjacielskiej działalności okupanta oraz że powinny ulec rozbiórce, ze względów technicznych, bezpieczeństwa publicznego, gospodarczych, urbanistycznych a także prawnych. Wojewoda podkreślił, że odrębne prawo własności nieruchomości budynkowej nie przysługiwało w stosunku do podlegających rozbiórce budynków zniszczonych, ponieważ nie wchodziły w zakres pojęcia budynku dekretowego o którym mowa w art. 5 dekretu. Budynek taki nie mógł więc przejść na własność gminy po upływie terminu do złożenia wniosku dekretowego, czy też odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu. W konsekwencji tym zakresie Prezydent dokonał błędnej analizy stanu faktycznego nieruchomości. Niemniej jednak w sprawie, nie ziściła się również kolejna przesłanka warunkująca przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n., ponieważ wszystkie budynki znajdujące się na nieruchomości nie istniały już po 5 kwietnia 1958 r. Jak wynika ze znajdujących się w aktach zdjęć lotniczych i opracowania fotogrametrycznego z 23 marca 2022 r. ruiny budynków zniszczonych w skutek działań wojennych zostały rozebrane przed ww. datą, co wyklucza możliwość ich przejścia na własność Państwa po tej dacie. Wojewoda ocenił dalej kwestię spełnienia przesłanki wymaganej do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. za grunt i podkreślił, że w sprawie niesporne jest, że przedmiotowy grunt mógł być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Powyższe wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Ogólnego Planu Zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu oraz opinii geodezyjnej z 20 kwietnia 2020 r. Dokumenty te wskazują, że nieruchomość położona jest w strefie lVa w części o pow. 1714 m2 (sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 4 oraz 50% powierzchni zabudowy) oraz w strefie Va w części o pow. 3361 m2 (sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 5 oraz 50% powierzchni zabudowy). Słusznie zatem Prezydent uznał, że nieruchomość ta mogła być przed dniem wejście w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Kwestią sporną są zaś ustalenia Prezydenta dotyczące kolejnej przesłanki wynikającej z art. 215 ust. u.g.n. tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda zauważył, że zgodnie z pismem z 18 lipca 1950 r. L.dz.PB/3982/50/U Wydział Polityki Budowlanej przekazał w zarząd i użytkowanie Wydziałowi Gospodarki Komunalnej z przeznaczeniem pod [...] tereny nieruchomości warszawskich położonych na obszarze zawartym między ul. [...], ul. [...], Al. [...], ul. [...], [...], PI. [...], [...]. Jak wynika z zaświadczenia lokalizacyjnego nr 579 z 21 lutego 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w Warszawie Oddział Planu Miasta wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową [...] na [...] dla Dyrekcji Budowy Parków Kultury na terenie zawartym między [...]. Do ww. zaświadczenia dołączono szkic nr 3885. Zgodnie z zaleceniem Wojewody zawartym w poprzedniej decyzji z 24 maja 2021 r., Prezydent zlecił uprawionemu geodecie wyznaczenie granic nieruchomości na załączniku graficznym zaświadczenia lokalizacyjnego nr 579 z 21 lutego 1952 r. oraz wykreślenie granic przedmiotowej nieruchomości na zdjęcia lotnicze z 1945 r. pozyskane z serwisu www.mapa.um.warszawa.pl, oraz zdjęcia lotnicze pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego z 1953 r., 1960 r., 1955 r. Z wykonanego w powyższym zakresie opracowania wynika, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była objęta ww. zaświadczeniem lokalizacyjnym nr 579. Z akt wynika również, że Wydział Inspekcji Budowlanej przy Prezydium Rady Narodowej decyzją z 9 lutego 1953 r. (prawidłowo 9 lipca 1953 r. – dopisek Sądu) w sprawie uznania budynków za zniszczone przekazał budynki wymienione w wykazie do rozbiórki inwestorowi Dyrekcji Budowy [...]. W wykazie tym znalazła się m.in. przedmiotowa nieruchomość. Zdaniem Wojewody, ww. dokumenty potwierdzają zatem, że nieruchomość ta objęta była planowaną budową [...]. Z kolei przekazanie tej nieruchomości jednostce realizującej zamierzenie inwestycyjne i podjęcie faktycznych działań w kierunku realizacji [...] potwierdza znajdujące się w aktach opracowanie fotogrametryczne z 24 marca 2022 r. zdjęcia lotniczego z 1945 r. pozyskanego z serwisu ww.mapa.um.warszawa.pl, oraz zdjęć lotniczych pozyskanych z Wojskowego Biura Historycznego z 1953 r., 1960 r. i 1955 r. W opracowaniu tym biegły fotogrametra wskazał, że "na zdjęciu z 1945 roku na obszarze nieruchomości widoczne są ruiny budynków mieszkalnych oraz innych budynków o nieznanym przeznaczeniu. Na zdjęciu z 1953 roku na obszarze nieruchomości widoczne jest nie uprzątnięte gruzowisko. Ruiny, widoczne na zdjęciu z 1945 roku, zostały rozebrane. Na zdjęciach z 1955 i 1960 roku widoczne jest, że nieruchomość została uprzątnięta z gruzów a grunt został wyrównany. Na terenie nieruchomości znajduje się roślinność trawiasta i wybudowana została alejka. Obraz obszaru nieruchomości jest zbliżony do znajdujących się w sąsiedztwie urządzonych terenów zielonych, a alejka widoczna na terenie nieruchomości tworzy jeden układ kompozycyjny z alejkami widocznymi na terenie zielonym po drugiej stronie ul. [...]. Pozwala to na wysnucie wniosku, że obszar nieruchomości został zajęty pod teren urządzonej zieleni publicznej. Analiza dokumentacji archiwalnej wykazała, że nieruchomość znajdowała się w obrębie projektowanego [...] i na terenie nieruchomości projekt budowy Parku został najprawdopodobniej zrealizowany". W ocenie Wojewody, zdjęcia lotnicze wskazują, że na nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r. zostały podjęte konkretne działania faktyczne związane z budową [...], uniemożliwiające choćby potencjalną możliwość faktycznego władania przez dawnego właściciela tą nieruchomością. Potwierdza to także analiza treści planu o nazwie [...] z 6 lutego 2024 r., dołączona do akt postępowania odwoławczego przy piśmie Urzędu m.st. Warszawy Biura Spraw Dekretowych z 13 lutego 2024 r., a z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w całości na terenie zieleni częściowo urządzonej. Z kolei z opracowania fotogrametrycznego z 24 marca 2022 r. dotyczącego zdjęcia lotniczego z 1955 r. wynika, że obszar tej nieruchomości zawierał elementy charakterystyczne dla parku. Fakt późniejszej realizacji innych elementów na nieruchomości związanych ze zmianami urbanistycznymi, tj. infrastruktura drogowa, pas roślinności, nie powoduje możliwości faktycznego korzystania z tej jej części, która jak wynika z materiału dowodowego została, co najmniej w 1953 r. zajęta pod realizację [...] i w 1955 r. zawierała elementy charakterystyczne dla parku. Wojewoda zwrócił też uwagę, że inwestycja związana z budową parku wiąże się z wieloetapowością takiej budowy, co oznacza, że na danym obszarze objętym budową nie od razu realizowane są wszystkie elementy infrastruktury planowanej inwestycji. Ta wieloetapowość inwestycji wynika jednocześnie z dokumentów dołączonych do akt, w tym protokołu z 7 lutego 1956 r. nr 47/56 z posiedzenia Głównej Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych przy P.K.P.G. Zdaniem organu, wszystkie zgromadzone dokumenty dowodzą, że okoliczności w nich wskazane nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłych właścicieli władania ww. nieruchomością. Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: D. S. (sygn. akt I SA/Wa 531/25) (dalej jako "skarga nr 1"), J. J., A. J. i M. G. (sygn. akt I SA/Wa 532/25) (dalej jako "skarga nr 2") oraz W. K., E. K., B. E., B. S.., A. K., M. K. i J. L. (sygn. akt I SA/Wa 659/25) (dalej jako "skarga nr 3"). D. S. w swojej skardze wyjaśniła, że zgromadzony materiał dowodowy nie upoważniał Wojewody do wydania zaskarżonej decyzji, bowiem pokazuje on jedynie głównie zdarzenia prawne, a nie faktyczne. W aktach brak jest zaś dokumentacji prac urbanistycznych prowadzonych po 5 kwietnia 1958 r. wynikających z przesłanki art. 215 ust. 2 u.g.n. Decyzja ta narusza ponadto podstawowe prawo własności wynikające z art. 64 Konstytucji RP. Skarżąca zwróciła uwagę, że prace remontowe po II wojnie światowej były bardzo utrudnione i cała dokumentacja rozbiórkowa załączona do akt nie była zgodna z praktyką. Podobna sytuacja miała miejsce w planowaniu przestrzennym, a w konsekwencji nie można jednoznacznie stwierdzić, że szkic przestrzenny planowanej inwestycji [...] obejmował właśnie ww. nieruchomości, Są to zatem jedynie przypuszczenia a nie fakty. J. J., A. J. i M. G. w swojej skardze wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji i zarzucili organom naruszenie: 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, art. 11 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że materiał dowodowy zebrany został w sposób dokładny i może stanowić podstawę wyczerpującego i wszechstronnego rozpoznania sprawy podczas, gdy organy obu instancji nie podjęły wystarczających czynności celem zebrania materiału dowodowego pozwalającego na wskazanie daty utraty faktycznego władztwa nad nieruchomością i nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym: - nie zostało ustalone, czy a jeśli tak to kiedy nastąpiło faktycznie przejęcie nieruchomości, a tym samym nieustalenie właściwej daty pozbawienia poprzednich właścicieli możliwości faktycznego władania nią; - organy poprzestają na ustaleniach jedynie zdarzeń prawnych i tylko na ich podstawie wadliwe przeprowadzają analizę przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania, pomijając zupełnie, że celem ustalenia zaistnienia drugiej przesłanki z art. 215 ust 2 u.g.n. jest ustalenie zdarzeń faktycznych i to takich, których zaistnienie ma znaczenie dla sprawy zatem przedkłada się na możność ustalenia na ich podstawie daty uraty faktycznej możliwości władania gruntem; b) art. 7a, art. 8 w zw. z art. 81a § 1 K.p.a., tj. zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników, przez odmowne rozstrzygnięcie wniosku, podczas gdy organy nie ustaliły pewnej daty utraty faktycznej możliwości władztwa, gdyż dalej istnieją poważne wątpliwości w zebranym materiale, zaś organy nie wykazując bezstronności, z przyczyn politycznych rozstrzygnęły te wątpliwości na niekorzyść obywatela nie uwzględniając argumentów przemawiających na korzyść strony; c) art. 8 § 1 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania, w tym w szczególności zasady proporcjonalności i bezstronności przez zastosowanie środków całkowicie nie adekwatnych do stanu faktycznego i prawnego sprawy i nie wykazując bezstronności, z przyczyn politycznych, organy wydały wybitnie niekorzystne decyzje dla obywateli; 2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 215 ust. 2 u.g.n. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dawni właściciele gruntu pozbawieni zostali faktycznej możliwości nim władania przed 5 kwietnia 1958 r., a tym samym nie została spełniona jedna z przesłanek z ww. przepisu, podczas gdy organy w ogóle nie przeprowadziły w sposób prawidłowy analizy ziszczenia się drugiej przesłanki przewidzianej w tym przepisie, a w szczególności przez: - błędne poprzestanie jedynie na ocenie, czy dawni właściciele gruntu zostali pozbawieni władania nim, bez analizy prawnej przesłanki "możliwości" władania; - błędne uznanie, że przeznaczenie nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r. na cele użyteczności publicznej, nawet sprecyzowanej jako park, niejako "automatycznie" stanowi jedyną i zasadną podstawę do uznania o pozbawieniu dawnych właścicieli możliwości nim faktycznego władania wobec niemożności pogodzenia tego władania z przeznaczeniem, podczas gdy taki automatyzm jest niedozwolony a organy winny dokonać ustaleń i ocenić, czy grunt może, nie zaś czy jest, bądź będzie wykorzystywany przez byłego właściciela albo jego następców prawnych na określony cel; również przez brak wyjaśnienia pojęcia celów użyteczności publicznej dokonując szerokiej egzemplifikacji tematu, zgodnie z przyjętą praktyką opartą o doktrynę i judykaturę. W. K., E. K., B. E., B. S., A. K., M. K. i J. L. w swojej skardze wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze zdjęcia lotniczego z 1962 r., na okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość nie była objęta budową [...] i na fakt braku utraty faktycznej możliwości władania nią przez poprzednich właścicieli przed 1958 r. Organom zarzucili naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez: a) dokonanie rażąco błędnej oceny dowodu: tj. opinii fotogrametry z 22 marca 2022 r. i nieprawidłowe uznanie, że: - nieruchomość była przedmiotem faktycznych działań związanych z budową [...] i że na jej terenie projekt budowy parku został najprawdopodobniej zrealizowany, - na nieruchomości została wybudowana alejka, która tworzy jeden układ kompozycyjny z alejkami widocznymi na terenie zielonym po drugiej stronie ul. [...], podczas gdy była to jedynie wydeptana przez przechodniów ścieżka, której w 1962 r. już nie było, - z opinii wynika, że nieruchomość miała ślady użytkowania jej w ramach szeroko pojmowanej inwestycji budowy budynku mieszkalnego, tj. chodnik, budynek usługowy, prawdopodobnie skwer osiedla lub plac zabaw, podczas gdy nic takiego z opinii tej nie wynika i jest to twierdzenie sprzeczne ze stanowiskiem o wybudowaniu na nieruchomości parku, b) nieprawidłowe ustalenie, że pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania miało miejsce przed 5 kwietnia 1958 r. na skutek zagospodarowania tego terenu pod [...], podczas gdy jest to ustalenie wprost sprzeczne ze zignorowanymi przez organ dowodami: - opinią geodezyjną geodety uprawnionego A. K. z 13 grudnia 2016 r., z której wynika, że: "teren został zainwestowany po dniu 5.04.1958 r."; - opinią Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 26 czerwca 2018 r., z której wynika, że budynki przy ul. [...] i ul. [...] zburzono i nigdy nie wybudowano tam [...], - zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej z 13 października 1960 r. nr 105/NAW/Śr./60, które dotyczyło m.in. budowy [...] na przedmiotowej nieruchomości, co wyklucza jej zagospodarowanie pod park, - zdjęciem lotniczym z 1962 r., na którym widać, że teren jest niezagospodarowany, - protokołem nr 726 z posiedzenia Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych z 17 marca 1953 r., w którym przesądzono kwestię: "charakteru użytkowego ul. [...] i ul. [...]", 2. art 215 ust 2 u.g.n. przez błędne uznanie, że poprzedni właściciele nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy ustalenie to oparto jedynie na zdarzeniach prawnych (a nie faktycznych) i niczym nie popartych domniemaniach Wojewody, które nie przesądzają o pozbawieniu faktycznej możliwości władania nieruchomością, 3. art 15, art 16 § 1 i § 3, art 110 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2, § 2 i § 2a K.p.a. przez utrzymanie przez Wojewodę w mocy decyzji pierwszej instancji, przy wydawaniu której Prezydent nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnej decyzji Wojewody z 24 maja 2021 r. nr 1557/2021, a którymi to wytycznymi organ jest związany; w decyzji tej zaś organ stwierdził, że należy wyjaśnić kiedy została odebrana faktyczna możliwość władania, bowiem nie wynika to z zebranego materiału dowodowego, a decyzja Prezydenta była oparta jedynie na zdarzeniach prawnych, 4. art. 10 § 1 w zw. z art. 138 § 2 i § 2a K.p.a. przez utrzymanie w mocy przez Wojewodę decyzji Prezydenta wydanej w oparciu o rzekome poglądy Wojewody wyrażone w decyzjach dotyczących innych spraw, tj. w decyzji z 7 stycznia 2021 r. nr 46/2021, w decyzji z 31 grudnia 2019 r. nr 4080/2019 i decyzji z 12 marca 2020 r. nr 689/2020, co oznaczało pozbawienie skarżących możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu i obrony ich praw, bowiem nie mają oni możliwości zapoznania się z nimi i zweryfikowania twierdzeń organu w tym zakresie. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 1 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 531/25 połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 531/25, I SA/Wa 532/25 i I SA/Wa 659/25 oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 531/25. Na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. Sąd postanowił oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodu ze zdjęcia lotniczego z 1962 r. dołączonego do skargi nr 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargi są niezasadne. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z nim przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Roszczenie odszkodowawcze dochodzone na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. obejmuje zatem, jak słusznie zauważył Wojewoda, zarówno odszkodowanie za określony w tym przepisie budynek, jak też za grunt, na którym budynek ten był lub mógł być posadowiony. Ustawodawca określając przedmiot, za który należy się odszkodowanie użył bowiem spójnika "oraz", co oznacza, że przepisy odszkodowawcze mają zastosowanie zarówno do domu jednorodzinnego, jak i działki, na której był on usytuowany, jeżeli odpowiadała ona wymogom określonym w tym przepisie. Inaczej mówiąc, za działkę wchodzącą w skład nieruchomości warszawskiej odszkodowanie przysługuje niezależnie, czy była ona zabudowana, przesłanką ustawową jest bowiem warunek, aby działka mogła być przeznaczona pod zabudowę przed dniem wejścia dekretu w życie (por. E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, komentarz do art. 215 teza 3, LEX/el.2021, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 320/21 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1769/19; https://cbois.nsa.gov.pl). Już samej tej przyczyny za niezasadny należy uznać zarzut skargi nr 3 dotyczący naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 138 § 2 i § 2a K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta wydanej w oparciu poglądy Wojewody wyrażone w decyzjach dotyczących innych spraw, tj. w decyzji z 7 stycznia 2021 r. nr 46/2021, w decyzji z 31 grudnia 2019 r. nr 4080/2019 i decyzji z 12 marca 2020 r. nr 689/2020, co oznaczało pozbawienie skarżących możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu i obrony ich praw, bowiem nie mają oni możliwości zapoznania się z nimi i zweryfikowania twierdzeń organu w tym zakresie. Po pierwsze – stanowisko zawarte w ww. decyzjach Prezydent przywołał na poparcie swojej tezy odnośnie do możliwości przyznania odszkodowania jedynie za budynek albo za grunt niezabudowany, a którego to zdania z przyczyn wskazanych powyżej, ani Wojewoda ani Sąd obecnie orzekający w sprawie nie podzielili. Po drugie zaś - Prezydent przywołał powyższe decyzje jedynie w uzupełnieniu cytowanego wcześniej stanowiska wyrażonego w judykaturze (w sprawie dotyczącej innej nieruchomości warszawskiej). Odnosząc się zatem do kwestii ustalenia odszkodowania za budynki znajdujące się na nieruchomości, Sąd podziela stanowisko Wojewody, że w okolicznościach tej sprawy nie sposób uznać, by nieruchomość ta była zabudowana, z uwagi na kwalifikację znajdujących się na niej budynków do rozbiórki przez władze budowlaną i braku możliwości ich odbudowy. Odrębne prawo własności nieruchomości budynkowej nie przysługiwało w stosunku do podlegających rozbiórce budynków zniszczonych, ponieważ nie wchodziły w zakres pojęcia budynku dekretowego, o którym mowa w art. 5 dekretu. Choć z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że w dacie wejścia dekretu w życie, tj. 21 listopada 1945 r. na nieruchomości były posadowione budynki, to jednak uległy one niemal całkowitemu zniszczeniu w czasie działań wojennych. Stan taki potwierdza przede wszystkim karta lustracji z 13 sierpnia 1945 r. w której wskazano, że przy ul. [...] znajdowały się zniszczone budynki oznaczone numerami administracyjnymi: [...] (budynek 4 kondygnacyjny, wypalony, pusty, fasada częściowo oderwana), [...] (budynek 4 kondygnacyjny, wypalony, pusty, fasada wychylona i oderwana, szczyt porysowany, fasada od podwórka porysowana, częściowo zwalona grozi przejściu pieszemu), [...] (budynek 4 kondygnacyjny, zawalony, pusty). W aktach znajdują się również inne dokumenty potwierdzające powyższą okoliczność, tj.: - zarządzenie Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie Wydział Inspekcji Budowlanej dzielnicy Śródmieście, z którego wynika, że na nieruchomości przy ul. [...] w dniu 30 stycznia 1947 r. znajdował się murowany, dwupiętrowy frontowy budynek mieszkalny, na skutek działań wojennych całkowicie wypalony, częściowo zburzony. Pozostałe fragmenty ww. budynku grożą zawaleniem, - zarządzenie Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie Wydział Inspekcji Budowlanej Dzielnicy Śródmieście z 27 marca 1947 r., w którym stwierdzono, że na dzień 18 marca 1947 r. na nieruchomości nr [...] przy ul. [...] znajduje się budynek 3 piętrowy, całkowicie wypalony, mury budynku oraz klatki schodowej są wolnostojące, odchylone i popękane; - protokół Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie Wydział Inspekcji Budowlanej Dzielnicy Śródmieście z 3 lutego 1947 r., z którego wynika, że na nieruchomości przy ul. [...] znajduje się budynek murowany dwupiętrowy frontowy o przeznaczeniu mieszkalnym. Budynek ten na skutek działań wojennych został całkowicie wypalony, częściowo zburzony, fragmenty pozostałe grożą zawaleniem. Istnieje możliwość zawalenia się pozostałych części ścian szczytowych co stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia publicznego. Usunięcie ww. zagrożenia winno polegać na rozebraniu wolnostojących fragmentów murów. Wobec ww. zagrożenia należy wezwać Pogotowie Budowlane do wykonania powyższych prac. W dokumencie tym znajduje się również zapis "właściciel nieznany"; - pismo z 9 maja 1947 r., w którym Zarząd Miejski w m.st. Warszawie Wydział Inspekcji Budowlanej zwrócił się do Pogotowia Budowlanego, wobec niemożności ustalenia nazwiska i adresu właściciela nieruchomości przy ul. [...], o zastępcze wykonanie rozbiórki pozostałych ścian wolnostojących dwupiętrowego budynku do poziomu terenu z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa publicznego; - pismo z 14 maja 1947 r., w którym Wydział Inspekcji Budowlanej zwrócił się do Wydziału Rozbiórkowego W.D.O. z prośbą o usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa publicznego przy ul. [...]; - zlecenie zasadnicze na roboty zabezpieczające z 23 czerwca 1947 r. wydane przez Warszawską Dyrekcję Odbudowy, z którego wynika, że zlecono wykonanie robót zabezpieczających w budynku nr [...] przy ul. [...] polegających na wykonaniu rozbiórki pozostałych ścian wolnostojących dwupiętrowego budynku do poziomu terenu; - pismo inż. J. S. z 14 lipca 1947 r. potwierdzające dokonanie zabezpieczenia nieruchomości przy ul. [...] nr [...] zgodnie ze zleceniem Warszawskiej Dyrekcji Odbudowy z 23 czerwca 1947 r. oraz rachunek wystawiony przez wykonawcę robót rozbiórkowych, z którego wynika, że do uregulowania należności za wykonane prace zobowiązana jest Warszawska Dyrekcja Odbudowy; - zaświadczenie wydane w dniu 21 lipca 1947 r. przez Zarząd Miejski w m.st. Warszawie Wydział Inspekcji Budowlanej, skierowane do Pogotowia Budowlanego Warszawskiej Dyrekcji Odbudowy potwierdzające, że na nieruchomości nr [...] przy ul. [...] roboty zabezpieczające, polegające na wykonaniu rozbiórki pozostałych ścian wolnostojących dwupiętrowego budynku do poziomu terenu bez wywózki gruzu zostały wykonane zgodnie ze zaleceniem Pogotowia Budowlanego z 23 czerwca 1947 r., tym samym stan zagrożenia bezpieczeństwa publicznego został całkowicie usunięty. Wskazano, że rachunek za wykonane roboty może być wypłacony, - opis stanu budynków (bez daty) w którym stwierdzono, że m.in. przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny, dwu kondygnacyjny, spalony i zburzony nie nadający się do odbudowy. Mając na uwadze tak zgromadzony materiał dowodowy, prawidłowo uznał Wojewoda, że w dniu wejścia w życie dekretu ww. budynki nie stanowiły budynków w rozumieniu art. 5 dekretu. Dodatkowo w aktach znajduje się decyzja Wydziału Inspekcji Budowlanej przy Prezydium Rady Narodowej z 9 lipca 1953 r., z której wynika, że na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w skutek wojny, budynki wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do ww. decyzji uznane zostały za zniszczone na skutek działań wojennych albo nieprzyjacielskiej działalności okupanta oraz że znajdują się w taki stanie, że powinny ulec rozbiórce ze względów technicznych, bezpieczeństwa publicznego, gospodarczych, urbanistycznych, jak i prawnych. Budynek taki nie mógł więc przejść na własność gminy po upływie terminu do złożenia wniosku dekretowego, czy też odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu. W konsekwencji nie ziściła się również kolejna przesłanka warunkująca przyznanie odszkodowania za budynek w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n., ponieważ wszystkie budynki znajdujące się na nieruchomości nie istniały już po 5 kwietnia 1958 r. (uległy rozbiórce po koniec lat 40-tych XX w.). Przechodząc zatem do kwestii ustalenia odszkodowania za grunt, zauważyć należy, że przysługuje ono, gdy spełnione zostaną kumulatywnie określone w art. 215 ust. 2 u.g.n. warunki, tj. 1) przesłanka planistyczna (możliwość przeznaczenia nieruchomości przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne) oraz 2) pozbawienie poprzednich właścicieli lub następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przy czym przesłanka możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne, odnosi się do prawnej możliwość zbudowania domu jednorodzinnego, a nie faktycznego jej zabudowania tego rodzaju obiektami. W konsekwencji zatem oceniać ją należało co do zasady przez pryzmat obowiązującego na terenie m.st. Warszawy planu ogólnego zabudowania, a także obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Faktyczna zaś możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n., odnosi się do stanu faktycznego (nie prawnego), tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Inaczej mówiąc chodzi o "faktyczną możliwość władania", a nie "władanie", czy "posiadanie", w okresie po 5 kwietnia 1958 r. lub przed tą datą. Nie chodzi tu również o wskazanie okoliczności istniejącej według stanu na konkretną datę, jak chcieliby tego skarżący. Takie ustalenie (konkretnej daty pozbawienia konkretnej osoby możliwości władania działką i jednego zdarzenia wywołującego ten stan) byłoby po upływie wielu lat trudne do udowodnienia. Należy zatem wykazać ciąg różnych zdarzeń, które w powiązaniu ze sobą pozwolą na ustalenie, że w pewnym przedziale czasowym zdarzenie to miało miejsce. Pozbawienie uprawnionego władania należało więc rozumieć jako pozbawienie samej tylko możliwości zamanifestowania na gruncie fizycznej obecności z wyłączeniem innych osób, a nie pozbawienie uprawnionego efektywnego korzystania z gruntu (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05, LEX nr 219405, z 21 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2840/22, LEX nr 3580637; Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że ze znajdującego się w aktach Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu oraz opinii geodezyjnej z 20 kwietnia 2020 r. wynika, że nieruchomość położona jest w strefie lVa w części o pow. 1714 m2 (sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 4 oraz 50% powierzchni zabudowy) oraz w strefie Va w części o pow. 3361 m2 (sposób zabudowy zwarty, maksymalna ilość kondygnacji 5 oraz 50% powierzchni zabudowy). W dacie wejścia w życie dekretu nie było przy tym legalnej definicji domu jednorodzinnego. Zarówno bowiem rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, jak również ustawa o gospodarce nieruchomościami nie definiują pojęcia budownictwa jednorodzinnego. Skoro art. 215 ust. 2 u.g.n. wyraźnie odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu, to należy pojęcie "dom jednorodzinny" rozumieć w znaczeniu jaki mu wówczas nadawano, czyli budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń jakie wprowadzono w późniejszym, powojennym okresie. Inaczej mówiąc przepis ten uzależnia przyznanie odszkodowania za nieruchomość od możliwości jej przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu i nie zawiera w tym zakresie żadnych wymagań (por. Gerard Bieniek - red. ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 618) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1298/08, LEX nr 569612). Przedmiotowa nieruchomość mogła być zatem przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a więc spełnia pierwszą przesłankę (planistyczną) umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. W zakresie spełnienia drugiej przesłanki z art. 215 ust. 2 u.g.n., czyli utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd uznał za udowodnione, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona na cel publiczny, którym była budowa [...]. Zgodnie bowiem z pismem z 18 lipca 1950 r. L.dz.PB/3982/50/U, Wydział Polityki Budowlanej przekazał w zarząd i użytkowanie Wydziałowi Gospodarki Komunalnej z przeznaczeniem pod [...] tereny nieruchomości warszawskich położonych na obszarze zawartym między ul. [...], ul. [...], [...]. Jak wynika następnie z zaświadczenia lokalizacyjnego nr 579 z 21 lutego 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w Warszawie Oddział Planu Miasta wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową [...] dla Dyrekcji Budowy [...] na terenie zawartym między [...]. Do ww. zaświadczenia został dołączony szkic nr 3885. W toku postępowania Prezydent zlecił przy tym uprawionemu geodecie wyznaczenie granic przedmiotowej nieruchomości na załączniku graficznym zaświadczenia lokalizacyjnego nr 579 z 21 lutego 1952 r. oraz wykreślenie granic przedmiotowej nieruchomości na zdjęcia lotnicze z 1945 r., 1953 r., 1955 r. i 1960 r. pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego. Z wykonanej w powyższym zakresie analizy geodezyjnej z 11 lutego 2022 r. (k-736 akt adm.) wynika, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była objęta ww. zaświadczeniem lokalizacyjnym nr 579. Przy czym z legendy znajdującej się na mapie załączonej do tego zaświadczenia (k-456-457 akt adm.) wynika, że teren ten objęty został II etapem realizacji [...]. Z akt wynika następnie, że Wydział Inspekcji Budowlanej przy Prezydium Rady Narodowej decyzją z 9 lipca 1953 r. w sprawie uznania budynków za zniszczone (k-553 akt adm.), przekazał budynki wymienione w wykazie do rozbiórki inwestorowi Dyrekcji Budowy [...]. Decyzja ta objęła również przedmiotową nieruchomość, przy czym wyjaśniono w niej, że budynki przy ul. [...] są wyburzone, na terenie znajduje się gruz do wysokości ok. 1,5m (k-552 akt adm.), zaś budynki przy ul. [...] są wyburzone, na terenie fragmenty muru na wysokości partery i gruz (k-551 akt adm.). Słusznie w konsekwencji uznał Wojewoda, że ww. dokumenty potwierdzają, że nieruchomość ta objęta była planowaną budową [...]. Odnosząc się zaś do faktycznej możliwości władania nieruchomością przez byłych właścicieli zauważyć trzeba, że przekazanie przedmiotowej nieruchomości jednostce realizującej zamierzenie inwestycyjne i podjęcie faktycznych działań w kierunku realizacji [...] potwierdza znajdujące się w aktach opracowanie fotogrametryczne z 24 marca 2022 r. zdjęć lotniczych z 1945 r., 1953 r., 1955 r. i 1960 r. W opracowaniu tym biegły wskazał, że "na zdjęciu z 1945 roku na obszarze nieruchomości widoczne są ruiny budynków mieszkalnych oraz innych budynków o nieznanym przeznaczeniu". Na zdjęciu z 1953 r. "na obszarze nieruchomości widoczne jest nieuprzątnięte gruzowisko. Ruiny, widoczne na zdjęciu z 1945 roku, zostały rozebrane". Na zdjęciach z 1955 i 1960 r. "widoczne jest, że nieruchomość została uprzątnięta z gruzów a grunt został wyrównany. Na terenie nieruchomości znajduje się roślinność trawiasta i wybudowana została alejka. Obraz obszaru nieruchomości jest zbliżony do znajdujących się w sąsiedztwie urządzonych terenów zielonych, a alejka widoczna na terenie nieruchomości tworzy jeden układ kompozycyjny z alejkami widocznymi na terenie zielonym po drugiej stronie ul. [...]. Pozwala to na wysnucie wniosku, że obszar nieruchomości został zajęty pod teren urządzonej zieleni publicznej. Analiza dokumentacji archiwalnej wykazała, że nieruchomość znajdowała się w obrębie projektowanego [...] i na terenie nieruchomości projekt budowy Parku został najprawdopodobniej zrealizowany". Powyższe zdjęcia lotnicze wskazują zatem, że na terenie przedmiotowej nieruchomości jeszcze przed 5 kwietnia 1958 r. zostały podjęte konkretne działania faktyczne związane z budową [...], uniemożliwiające choćby potencjalną możliwość faktycznego władania nią przez dawnego właściciela. Ustalenia te potwierdza również "Analiza treści planu o nazwie [...]" z 6 lutego 2024 r. dołączona do akt postępowania odwoławczego przy piśmie Urzędu m.st. Warszawy Biura Spraw Dekretowych z 13 lutego 2024 r., a sporządzona przez uprawnionego geodetę I. Z., w ramach której porównano ww. plan z trzema zdjęciami lotniczymi z 1955 r. Jak wynika z tej analizy planu [...] przedmiotowa nieruchomość w 1955 r. znajdowała się w całości na terenie zieleni częściowo urządzonej (k-7 analizy). W ocenie Sądu, wszystkie wymienione powyżej dokumenty, począwszy od tych związanych z wyburzaniem ruin budynków pozostałych na nieruchomości po wojnie (które to prace rozbiórkowe wykonywał podmiot publiczny w 1947 r.), poprzez lokalizację [...] (w 1952 r.), która bezspornie obejmowała tę nieruchomość, a kończąc na przekazaniu terenu objętego zaświadczeniem lokalizacyjnym inwestorowi - Dyrekcji Budowy [...] (decyzją z 9 lipca 1953 r.), w tym przedmiotowej nieruchomości (objętej wykazem do ww. decyzji, w którym podano, że znajdują się na niej gruzy po wyburzonych budynkach), koresponduje z ustaleniami poczynionymi przez biegłego w opinii fotogrametrycznej, w której wskazano kolejno, że: w 1945 r. na nieruchomości widoczne były ruiny budynków; w 1953 r. było na niej już nieuprzątnięte gruzowisko, zaś ruiny widoczne na zdjęciu z 1945 r. zostały rozebrane; w 1955 i 1960 r. nieruchomość została uprzątnięta z gruzów a grunt został wyrównany, na nieruchomości znajdowała się już roślinność trawiasta i wybudowana została alejka, a obraz obszaru nieruchomości jest zbliżony do znajdujących się w sąsiedztwie urządzonych terenów zielonych (...). Ustalenia biegłego fotogramentry potwierdza następnie przywołana wcześniej "Analiza treści planu o nazwie [...]" z 6 lutego 2024 r. z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość w 1955 r. znajdowała się w całości na terenie zieleni częściowo urządzonej. Powyższa dokumentacja, zarówno urzędowa, z której korzystali geodeci i organy, jak i znajdujące się w aktach doniesienia prasowe i publikacje, czy też zdjęcia lotnicze bezspornie potwierdzają, że nieruchomość została przejęta na cele publiczne (budowę [...]) i rozpoczęto na niej realizację tego celu przed 5 kwietnia 1958 r. (teren zielony na nieruchomości znajdował się już co najmniej w 1955 r.). Zwrócić przy tym należy uwagę, na co słusznie wskazał Wojewoda, że inwestycja związana z budową parku wiąże się z wieloetapowością takiej budowy, co oznacza, że na danym obszarze objętym budową nie od razu realizowane są wszystkie elementy infrastruktury planowanej inwestycji. Powyższa wieloetapowość przedmiotowej inwestycji wynika jednocześnie z dokumentów dołączonych do akt, w tym: 1) protokołu z 17 marca 1953 r. nr 728 z posiedzenia Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, w którym zwrócono uwagę, że park ma zostać utworzony na obszarze 243,5 ha w okresie 6-letnim, czy 2) protokołu z 7 lutego 1956 r. nr 47/56 z posiedzenia Głównej Komisji Oceny Projektów Inwestycyjnych przy P.K.P.G., w którym zwrócono uwagę, że jest to inwestycja wieloletnia, budowę rozpoczęto w 1950 r. na pow. 246 ha, zaś pierwsze lata związane były z odgruzowywaniem terenu (jak już podano powyżej przedmiotową nieruchomość uprzątnięto z gruzów najpóźniej w 1955 r.). Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Sąd uznał, że prawidłowo przyjęły w sprawie organy, że byli właściciele faktyczną możliwością władania nieruchomością utracili przed 5 kwietnia 1958 r. W tym czasie na spornym terenie funkcjonowała już zieleń publiczna (co najmniej od 1955 r.) służąca ogółowi mieszkańców miasta Warszawy. Zdaniem Sądu, nie można przy tym utożsamiać możliwości fizycznego wstępu w 1958 r. przeddekretowych właścicieli spornego gruntu na niezabudowany teren zielony, pochodzący z nieruchomości hipotecznej, z możliwością faktycznego władania przez nich takim gruntem. Przedmiotowy teren był terenem otwartym – zielenią publiczną i były ogólnodostępny. W konsekwencji Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu ze zdjęcia lotniczego z 1962 r. na okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość nie była objęta budową [...] przed 1958 r., bowiem nie istnieje na niej aleja przywoływana w opinii fotogrametrycznej na zdjęciach z wcześniejszych lat. Po pierwsze, jak wskazano powyżej, Sąd uznał za udowodnione, że teren przedmiotowej nieruchomości już od co najmniej 1955 r. był uporządkowaną, ogólnodostępną zielenią publiczną (bez względu na pochodzenie alejki na niej znajdującej się), po drugie, na zdjęciu tym nie wytyczono granic nieruchomości, po trzecie zaś, zdjęcie to wskazuje na stan nieruchomości w dacie nieistotnej z punktu widzenia art. 215 ust. 2 u.g.n. Podnoszony z kolei przez skarżących fakt późniejszej realizacji innych elementów infrastrukturalnych na nieruchomości, a związanych ze zmianami urbanistycznymi (zaświadczenie lokalizacji szczegółowej z 13 października 1960 r. nr 105/NAW/Śr./60, dotyczące m.in. budowy [...]; lokalizacja [...] decyzją z 22 marca 1968 r.), a następnie zlokalizowanie infrastruktury drogowej, czy pasa roślinności, nie zmienia faktu, że z materiału dowodowego wynika jednocześnie, że co najmniej w 1953 r. nieruchomość ta zajęta została pod realizację [...] i już w 1955 r. zawierała elementy charakterystyczne dla zieleni/parku, a zatem właściciele utracili faktyczną możliwość władania nią przed 1958 r. Reasumując uznać należy, że zaskarżonej decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania nie można zarzucić naruszenia prawa, skoro niewadliwym było ustalenie, że skarżący nie wykazali spełnienia wszystkich przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n., a które to muszą być spełnione łącznie. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły jej stan faktyczny (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). Odnosząc się na koniec do zarzutu skargi nr 3, że nie uwzględniono w sprawie opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 26 czerwca 2018 r. wskazać należy, że opinia ta dotyczy jedynie części terenu objętego inwestycją [...], tj. określa granice parku [...] i [...] oraz ocenia wartości pierwszego z tych parków w celu wpisu do rejestru zabytków. Nie wpływa zatem na ocenę spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Z kolei przywoływana przez skarżących opinia geodezyjna geodety uprawnionego A. K. z 13 grudnia 2016 r., w której wskazano, że: "teren został zainwestowany po dniu 5.04.1958 r.", sporządzona została jeszcze przed ustaleniem, że teren ten objęty był lokalizacją [...]. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji.