I SA/Wa 705/21
WyrokWSA w Warszawie2022-05-23
Skład orzekający: Monika Sawa, Iwona Ścieszka, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. o wywłaszczeniu nieruchomości została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście prawidłowości ustalenia stron postępowania, doręczenia decyzji oraz oceny dowodów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Ministra odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1956 r. nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że mimo wadliwości pełnomocnictwa J.M. w postępowaniu przed organami, zarzut ten nie mógł być skutecznie podniesiony przez skarżące Miasto Stołeczne Warszawa, gdyż dotyczy on braku udziału strony w postępowaniu, a nie naruszenia interesu prawnego skarżącego. Ponadto, sąd uznał, że spółka O. sp. z o.o. miała interes prawny w sprawie, a zarzuty dotyczące wadliwości opinii geodezyjnej i doręczeń nie stanowiły podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymującą w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczeń Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z lat 1953 i 1956 dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA, w tym wadliwej oceny opinii geodezyjnej, uznania za stronę spółki nieposiadającej interesu prawnego, doręczenia decyzji wadliwie umocowanemu pełnomocnikowi oraz doręczenia decyzji administratorowi wspólnoty mieszkaniowej zamiast właścicielom lokali.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Minister Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Decyzją z 10 lutego 2021 r., nr DO-IV.7613.109.2019.AD, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej również jako "Minister/organ"), po rozpatrzeniu wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 marca 2019 r., nr DO-4-6613-64-RF/16, DO-4-6613-871-RF/16, DO-4-6613-872-RF/16, odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczeń Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie wydanych w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, objętej księgą hipoteczną [...], stanowiącej własność W. i A. z domu W. małżonków K. – utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 marca 2019 r.
Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku z 14 sierpnia 2008 r. J. M. (spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości), decyzją z 11 marca 2019 r. nr DO-4-6613-64-RF/16, DO-4-6613-871-RF/16, DO-4-6613-872-RF/16, Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności:
1) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 14 maja 1956 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Wola, o pow. [...] m2, objętą księgą hipoteczną [...], stanowiącą współwłasność W. i A. z domu W. małżonków K. (pkt 7 orzeczenia);
2) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 30 maja 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 o wywłaszczeniu ww. nieruchomości - w części dotyczącej pkt 7 orzeczenia;
3) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 14 maja 1956 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 uchylającego:
- orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 30 maja 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53,
- orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z 6 sierpnia 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości,
- orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 30 maja 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 o wywłaszczeniu nieruchomości,
- orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 15 października 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości,
- orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 15 października 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 zmieniające częściowo ww. orzeczenia - w części, w której ww. orzeczenie z 14 maja 1956 r. dotyczy nieruchomości o pow. [...] m2, objętej księga hipoteczną [...], stanowiącą współwłasność W. i A. z domu W. małżonków K..
Po rozpatrzeniu wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją, Minister decyzją z 10 lutego 2021 r., nr DO-IV.7613.109.2019.AD utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 marca 2019 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie z 20 grudnia 1951 r., nr [...], na nabycie nieruchomości położonych w [...] o łącznej powierzchni [...] ha, w tym części nieruchomości zapisanej w księdze hipotecznej [...], stanowiącą współwłasność W. i A. z domu W. małżonków K.. Ponadto, zezwoleniem tym Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wyraził zgodę na zbiorowe wezwanie właścicieli.
Organ wyjaśnił, że przedmiotowe zezwolenie zostało wydane na podstawie: wniosku Centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli z 21 grudnia 1951 r., nr D-13/6617 (stąd zdaniem organu oczywista omyłka w dacie wydania samego zezwolenia), zaświadczenia lokalizacyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 17 grudnia 1951 r., nr [...], zezwolenia Ministra Budowy Miast i Osiedli z 21 grudnia 1951 r., nr [...] na zgłoszenie ww. wniosku, oraz planu sytuacyjnego.
Organ wyjaśnił następnie, że z opinii geodezyjnej z 11 sierpnia 2016 r. wynika, że nieruchomość zapisana w księdze hipotecznej [...] w przeważającej części objęta była ww. zezwoleniem Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z wyjątkiem części obszaru wywłaszczonej nieruchomości, wchodzącej obecnie w skład działek nr [...] i [...] z obrębu [...]. Organ uznał jednak, że z uwagi na szczątkowy materiał archiwalny nie można wykluczyć, że w zakresie ww. działek (tj. działek nr [...] i [...]) zostało wydane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego odrębne zezwolenie w trybie art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Za istnieniem odrębnego zezwolenia przemawia okoliczność, iż obszar nieobjęty ww. zezwoleniem wchodzi w skład dróg publicznych (obecnie: ulicy [...] i [...]). Natomiast jak wynika z treści ww. zezwolenia z 21 grudnia 1951 r., obejmowało ono teren inwestycyjny przeznaczony pod budowę budynków mieszkalnych oraz bazy sprzętu dla budowniczych [...]. Zezwolenie to nie obejmowało jednak budowy ulic (które mogły być uznane za element realizacji ww. inwestycji, skoro zapewniały dojazd do osiedla i bazy sprzętu). Niezachowanie się całości akt archiwalnych, a w szczególności wniosku wywłaszczeniowego, uniemożliwia jednak ustalenie, czy do wniosku wywłaszczeniowego załączono tylko jedno zezwolenie w trybie art. 5 dekretu czy też było tych zezwoleń więcej. Z tego samego powodu niemożliwe jest również ustalenie, czy doszło do połączenia postępowań wywłaszczeniowych dotyczących budowy osiedla dla budowniczych, bazy sprzętu i ulic zapewniających dojazd do ww. inwestycji, prowadzonych przed Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy. Zdaniem organu nie może jednak przyjąć domniemania, że kontrolowane orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ byłoby to niezgodne z art. 16 k.p.a.
Organ nie podzielił również zarzutu dotyczącego braku zaoferowania właścicielom nieruchomości zamiennej w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Jak bowiem wynika z akt archiwalnych, tj. z treści wezwań kierowanych do właścicieli, zaoferowano im możliwość odstąpienia nieruchomości w zmian za ekwiwalent pieniężny oraz wskazano na możliwość otrzymania nieruchomości zamiennej. Powyższe nie spotkało się z zainteresowaniem właścicieli.
W ocenie organu, zawiadomieniem z 12 maja 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 organ wywłaszczeniowy skutecznie poinformował strony o miejscu i terminie zaplanowanej na 29 maja 1953 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Przedmiotowe zawiadomienie zostało bowiem wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa - Wola w dniach od 19 maja 1953 r. do 4 czerwca 1953 r.
Z uwagi na zachowanie się w szczątkowym zakresie akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia, nie jest możliwe zdaniem organu, bezsporne ustalenie prawidłowości działań inwestora jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta przed 11 czerwca 1952 r., gdyż w tym dniu przeprowadzono rozprawę w sprawie przyznania odszkodowania za plony zniszczone m.in. na tej nieruchomości. Istnieją także dowody pośrednie, wskazujące na wydanie orzeczenia zezwalającego na niezwłoczne objęcie nieruchomości na etapie postępowania przed Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. W dniach od 10 stycznia 1952 r. do 14 stycznia 1952 r. został bowiem przeprowadzony opis nieruchomości (co znajduje potwierdzenie w odpisie protokołu z dnia 18 stycznia 1952 r.). Powyższą tezę potwierdza również, zdaniem organu, pismo Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 15 lutego 1952 r., nr [...] stanowiącego odpowiedź na wniosek [...] o odroczenie terminu zajęcia nieruchomości przez inwestora. W piśmie tym wskazano, iż realizacja przedmiotowej inwestycji nie może być przesunięta na 1953 r. zaś nieruchomości będą zajmowane przez inwestora w miarę postępu prac budowlanych celem umożliwienia właścicielom (użytkownikom) nieruchomości przynajmniej częściowego zebrania upraw. Organ wyjaśnił, że skoro przedmiotowa inwestycja warunkowana była rozpoczęciem budowy Pałacu Kultury i Nauki, która nastąpiła 1 maja 1952 r. (zakończono ją zaś 21 lipca 1955 r.), to tym samym najprawdopodobniej 1 maja 1952 r. budowa osiedla dla budowniczych oraz bazy sprzętu musiała być już zaawansowana. A zatem realizacja przedmiotowej inwestycji trwała w przedziale od 14 stycznia 1952 r. (tj. od zakończenia opisu nieruchomości podlegających zajęciu) do dnia 30 listopada 1952 r. Ustalenia te potwierdza treść artykułu [...] (dwutygodnik [...], wydanie z dnia [...] grudnia 1952 r.), w którym to artykule wskazano, że osiedle to, przeznaczone dla budowniczych [...], zostało zrealizowane w 1952 r. w ciągu kilku miesięcy. Autor artykułu odwiedził bowiem już gotowe osiedle i wskazał, że jeszcze kilka miesięcy wcześniej na tym terenie istniało "czyste pole". Z kolei baza sprzętu została urządzona najprawdopodobniej przed dniem 15 sierpnia 1952 r., tj. przed datą druku wydania nr [...] dwutygodnika [...]. Z treści artykułu "[...]" wynika, że przed datą druku tego numeru teren przeznaczony pod bazę sprzętu został już w całości zagospodarowany i rozpoczął działalność, w tym produkcję cementu.
Minister wskazał następnie, że orzeczenie z 14 maja 1956 r. korygowało szereg błędów zawartych w orzeczeniu z 30 maja 1953 r. dotyczących opisu nieruchomości stąd słusznie zostało uchylone. A zatem, orzeczenie z 14 maja 1956 r. nie stanowi "nowego" orzeczenia wywłaszczeniowego, ponieważ w istocie odpowiada poprzedniemu orzeczeniu z 30 maja 1956 r. Jedynie zastąpiło uchylone orzeczenie z 30 maja 1953 r. Tym samym, zdaniem organu, wystarczające jest istnienie celu wywłaszczenia w dniu 30 maja 1953 r. Niewątpliwie zaś w tym dniu zarówno osiedle dla budowniczych, jak i baza sprzętu funkcjonowały według pierwotnych założeń wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Natomiast ewentualne późniejsze (tj. po zakończeniu budowy [...]) odpadnięcie celu wywłaszczenia mogło skutkować tylko zaistnieniem przesłanek zwrotu nieruchomości.
Podsumowując organ uznał, że w przedmiotowych orzeczeniach nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję Ministra wniosło Miasto Stołeczne Warszawa (dalej jako "Skarżący"), podnosząc w niej następujące zarzuty:
1) art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie wystarczającej oceny opinii geodezyjnej jako dowodu w sprawie i oparcie rozstrzygnięcia na wadliwej opinii biegłego;
2) art. 28 kpa poprzez uznanie za stronę spółki O. sp. z o.o. z siedzibą w W., która nie ma w sprawie interesu prawnego;
3) art. 40 § 1 i 2 w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a. poprzez doręczenie obu zaskarżonych decyzji adwokatowi P. R. jako pełnomocnikowi J. M., gdy w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi P. R. przez J. M., opatrzonego podpisem J. M.;
4) art. 33 § 1 oraz art. 40 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali poprzez doręczenie obu zaskarżonych administratorowi nieruchomości położonej przy ul. [...], jako podmiotowi uprawnionemu do odbioru korespondencji kierowanej do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...], gdy stronami postępowania są właściciele wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...], których nie mogła reprezentować wspólnota mieszkaniowa.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o:
1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra z 10 lutego 2021 r., nr DO-IV.7613.109.2019.AD, oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 marca 2019 r., nr DO-4-6613-64-RF/16, DO-4-6613-871-RF/16, DO-4-6613-872-RF/16;
2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:
- wydruku informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, dotyczącej L. G., na okoliczność: adresu do korespondencji Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...],
- wydruku danych z wpisu w rejestrze REGON dotyczących Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...], na okoliczność: danych adresowych wspólnoty mieszkaniowej;
3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;
4) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że treść opinii geodezyjnej dotyczącej nieruchomości wskazanej w orzeczeniu wywłaszczeniowym Prezydium Rady Narodowej m.st Warszawy z 14 maja 1956 r., Nr Sa.II- 20/39/52/, jako - cz. o pow. [...] m2, sporządzona przez uprawnionego geodetę E. R. w dniu 11 sierpnia 2016 r. jest niespójna z treścią załącznika nr 11 do ww. opinii. Skarżący podniósł bowiem, że w ww. załączniku obecna działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] nie została oznaczona jako działka, stanowiąca dawniej część [...]. Na załączniku tym nie została także zaznaczona wskazana w opinii geodezyjnej działka ew. nr [...] z obrębu [...], za to zaznaczona została działka ew. nr [...] z obrębu [...], zlokalizowana w bliskim sąsiedztwie tej pierwszej. Dla nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w której dziale II jako właściciel ujawniona jest spółka O. sp. z o.o. z siedzibą w W.. Na podstawie ww. opinii geodezyjnej Minister Inwestycji i Rozwoju i Minister Rozwoju, Pracy i Technologii błędnie wyznaczyli krąg stron postępowania, uznając za stronę postępowania m.in. spółkę O. sp. z o.o. z siedzibą w W., która nie ma interesu prawnego w tej sprawie. Zdaniem Skarżącego, skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie stanowi podstawę do stwierdzenie nieważności decyzji na zasadzie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Następnie Skarżący wyjaśnił, że adwokat P. R. zgłosił swój udział w sprawie pismem z dnia 31 sierpnia 2009 r., załączając udzielone mu pełnomocnictwo, datowane na 31 sierpnia 2009 r. Na załączonym dokumencie pełnomocnictwa brak jest jednak podpisu mocodawcy, czyli J. M.. To z kolei oznacza, że organ powinien był wezwać pełnomocnika J. M. do uzupełnienia braków pełnomocnictwa na zasadzie art 64 § 2 k.p.a. W tym stanie rzecz skierowanie obu zaskarżonych decyzji do wadliwie ustanowionego pełnomocnika Skarżący uznał za naruszenie art. 40 § 1 i 2 k.p.a.
Końcowo Skarżący podniósł, że w rozdzielniku decyzji Ministra wskazano, że decyzję otrzymuje m.in. "Agencja [...] - jako podmiot uprawniony do odbioru korespondencji kierowanej do Wspólnoty Mieszkaniowej mieszczącej się w budynku ul. [...] w [...], reprezentującej właścicieli lokali znajdujących się na tej nieruchomości". W ocenie Skarżącego, Wspólnota Mieszkaniowa [...] nie mogła w tej sprawie reprezentować swoich członków - właścicieli lokali.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu swojego wystąpienia Minister wyjaśnił, że zaskarżona decyzja z 10 lutego 2021 r. nie narusza interesu prawnego Skarżącego, gdyż jest korzystna zarówno dla m. st. Warszawy, jak i dla Skarbu Państwa. W wyniku wniesienia skargi brak jest możliwości uzyskania przez Prezydenta m. st. Warszawy decyzji korzystniejszej. Tym samym niewątpliwie Prezydent m. st. Warszawy nie dysponuje interesem prawnym we wniesieniu skargi (tzw. gravamen), o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., który warunkuje możliwość skutecznego wniesienia skargi. Zdaniem organu, skarga Prezydenta m. st. Warszawy - jako podmiotu nielegitymowanego - podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Minister wskazał także, że wspólnota mieszkaniowa jest reprezentowana przez jej zarząd (albo zarządcę). Tym samym nie zgodził się z zarzutem Skarżącego, iż doręczenie przedmiotowej decyzji zarządcy uprawnionemu do reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej zamiast wszystkim właścicielom lokali było działaniem wadliwym. Jednocześnie podkreślił, że Prezydent m. st. Warszawy nie jest uprawniony do podniesienia ww. zarzutu, gdyż jego prawa w żaden sposób nie zostały naruszone. Zarzuty dotyczące pozbawienia poszczególnych właścicieli lokali udziału w postępowaniu mogą wnosić tylko sami zainteresowani, nie zaś reprezentant Skarbu Państwa i m. st. Warszawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu oparcia się na wadliwej opinii biegłego, Minister podkreślił, że decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności ma na celu ocenę legalności orzeczenia wywłaszczeniowego, nie zaś uporządkowanie stanu geodezyjno-prawnego gruntów wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości. Sporządzenie opinii geodezyjnej dla celów postępowania nadzorczego ma na celu ustalenie kręgu aktualnych właścicieli nieruchomości wchodzących w skład obszaru wywłaszczonego konkretnym orzeczeniem i umożliwieniu im udziału w postępowaniu. Mając na uwadze, że właścicielem działek [...] i [...] jest Skarb Państwa, ewentualne błędne wskazanie w opinii geodezyjnej działki nr [...] zamiast działki nr [...] nie wpłynęło, zdaniem organu, w żaden sposób na wynik sprawy, tj. na treść rozstrzygnięcia wydanego w przedmiotowym postępowaniu, zwłaszcza, że w sprawie wydano decyzję odmowną (a więc niepowodującą skutków prawno-rzeczowych).
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 1 kwietnia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.
Postanowieniem z 23 maja 2022 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
W pierwszej kolejności Sąd rozstrzygnął kwestię dopuszczalności wniesionej skargi, co było kontestowane przez organ. W ocenie Sądu, stanowisko organu jest błędne w tym zakresie.
Jak wskazuje się w literaturze prawniczej, gravamen może być w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesłanką dopuszczalności skargi, jednakże nie w odniesieniu do legitymacji skargowej opartej na art. 50 § 1 p.p.s.a. Skoro interes prawny we wniesieniu skargi według art. 50 § 1 p.p.s.a. nie zależy od wykazania pokrzywdzenia zaskarżonym aktem, pozwala to na pełne oddzielenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym pojęcia interesu prawnego w zaskarżeniu od pojęcia gravamen. Gravamen jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym przede wszystkim przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz skargi wnoszonej w trybie ustaw samorządowych. (Górska Anna, Gravamen jako przesłanka dopuszczalności skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Opublikowano: PS 2019/2/88-102). W doktrynie nie budzi wątpliwości, że gravamen, rozumiany jako pokrzywdzenie, nie jest charakterystyczny dla konstrukcji legitymacji skargowej opartej na art. 50 § 1 p.p.s.a. Nie można bowiem ograniczyć legitymacji skarżącego tylko do zaskarżenia działania, bezczynności lub przewlekłości postępowania naruszających jego interes prawny (B. Adamiak, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2014, s. 194.). Zbieżnym z powyższym pogląd zaprezentował także Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. czyni podstawą legitymacji interes prawny skarżącego, abstrahując od oceny potencjalnej korzyści, jaka może płynąć dla niego z zaskarżonego aktu. Interes prawny istnieje wtedy, gdy można wskazać przepis prawa, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki (vide: postanowienie NSA z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 344/13, LEX nr 1320393).
Mając na uwadze powyższe poglądy, z którymi Sąd orzekający w pełni się zgadza, należy dojść do wniosku, że w realiach niniejszej sprawy, Skarżący mógł wnieść skargę na decyzję Ministra z 10 lutego 2021 r. Wszak ustawodawca nie uzależnił możliwości skutecznego wniesienia skargi od pokrzywdzenia, powstałego wskutek wydania zaskarżonego aktu. Nie ma tutaj zatem znaczenia okoliczność, że zaskarżona decyzja Ministra z 10 lutego 2021 jest dla Skarżącego korzystna.
Odnosząc się z kolei do najdalej idącego zarzutu Skarżącego, tj. zarzutu nieważności, podniesionego względem decyzji obu Ministrów, Sąd stwierdza, że jest on niezasadny. Wskazać należy bowiem, że choć z rozdzielnika obu decyzji wspomnianych Ministrów wynika, że zostały one doręczone spółce O. sp. z o.o. z siedzibą w W., to jednak w ocenie Sądu, nie może to stanowić podstawy do przyjęcia, że decyzje te są obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Przede wszystkim powyższa czynność doręczenia nie podważa prawidłowego ustalenia przez organy kto był stroną postępowania nadzorczego, a to wynika z art. 28 k.p.a., a nie z samego faktu doręczenia decyzji. Ponadto, skierowanie decyzji do określonego podmiotu nie można być utożsamiane z doręczeniem decyzji. Wada z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. ma bowiem miejsce wówczas, gdy decyzja określa prawa lub obowiązki podmiotu innego niż mający w sprawie interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdy kształtuje sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 835/18, LEX nr 2758913).
Dodać należy to tego również, że z treści opinii geodezyjnej z 11 sierpnia 2016 r., autorstwa geodety uprawionego E. R. jasno wynika, że aktualna działka nr [...], której obecnym właścicielem jest wspomniana spółka O. sp. z o.o. z siedzibą w W., wchodziła w skład nieruchomości [...] objętej orzeczeniem wywłaszczeniowym z 14 maja 1956 r., tak więc wspomniana spółka miała interes prawnym w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, nie podważa skuteczności tego ustalenia fakt, że w załączniku graficznym przedmiotowa działka nie została wyszczególniona. Na tej podstawie nie można bowiem wyprowadzać, jak stara się to czynić Skarżący, domniemania nieważności zaskarżonego aktu. Tym bardziej, że wady nieważności nie wolno domniemywać.
W tym miejscu Sąd stwierdza także, choć na ww. załączniku nr 11 nie została zaznaczona wskazana w opinii geodezyjnej działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], nie świadczy to samo w sobie o wadliwości operatu geodezyjnego z 11 sierpnia 2016 r., która by ten dowód dyskwalifikowała. Tak jak wskazano już powyżej, w treści operatu uprawiony geodeta zawarł jednoznaczne stwierdzenie na temat tego, że teren ten był objęty wywłaszczeniem na podstawie kontrolowanej decyzji z 1956 r., czego nawet sam Skarżący nie zanegował, a przede wszystkim nie obalił za pomocą przeciwdowodu. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a. Sąd uznał za chybiony.
W realiach niniejszej sprawy słusznie jednak zauważył Skarżący, że załączone do akt sprawy pełnomocnictwo z 31 sierpnia 2009 r. dla adwokata P. R. nie zawiera własnoręcznego podpisu mocodawcy – J. M., a klauzulę uwierzytelniająca wspomnianego adwokata. Powyższe świadczy niewątpliwie o tym, że ww. dokument pełnomocnictwa nie spełnia minimum wymogów formalnych określonych w art. 33 § 2 k.p.a., ponieważ nie zawiera podpisu osoby udzielającej pełnomocnictwa.
Przedmiotowy brak nie został wychwycony przez organy, których obowiązkiem było w takiej sytuacji wezwać wnoszącego podanie do złożenia pełnomocnictwa na piśmie lub zgłoszenia do protokołu w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że niedopełnienie tej czynności spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, stosowanie do art. 64 § 2 k.p.a. Organy przeprowadziły za to postępowanie administracyjne w całości z udziałem osoby nie umocowanej do działania w imieniu J. M., dokonując wszystkich doręczeń w sprawie z pominięciem strony (vide: art. 40 § 1 k.p.a.).
Sąd orzekający podziela stanowisko judykatury, zgodnie z którym udział w postępowaniu nienależycie umocowanego pełnomocnika, przy braku działania samej strony, odpowiada w istocie sytuacji, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest niezawinionemu brakowi udziału strony w postępowaniu (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Po 522/01, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie w doktrynie uznaje się, że prowadzenie postępowania z udziałem osoby, która nie posiada pełnomocnictwa strony lub przekroczyła zakres udzielonego pełnomocnictwa ("rzekomy pełnomocnik"), jest równoznaczne z pozbawieniem strony czynnego udziału w postępowaniu i stanowi podstawę do wznowienia postępowania (zob. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022).
Pomimo jednak wskazanych naruszeń procedury administracyjnej wyjaśnić należy, za ugruntowanym już stanowiskiem judykatury, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1647/17 oraz z 22 września 2021 r., sygn. akt II OSK 647/21).
Zarzut Skarżącego w powyższej części jest zatem niezasadny, ponieważ nawet błędne pominięcie przez organ strony postępowania (w tym przypadku J. M.) może być skutecznie podniesione jako zarzut wobec wydanej decyzji w takim postępowaniu tylko przez stronę, która została pominięta. Z taką sytuacją niewątpliwie nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący brał bowiem udział w postępowaniu przed organami, czego wyrazem jest wszak złożona przez niego skarga.
Sąd jedynie na marginesie dotychczasowych rozważań wskazuje, że także J. M. wniósł skargę na decyzje Ministra z 10 lutego 2021 r., nr DO-IV.7613.109.2019.AD, którą Sąd prawomocnym postanowieniem z 8 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 734/21 – odrzucił jako wniesioną z uchybieniem ustawowego terminu.
Z podobnych względów Sąd nie uwzględnił zarzutu dotyczącego błędnego doręczenia zaskarżonych decyzji Wspólnocie Mieszkaniowej [...]. Skarżący również i w tym przypadku nie jest uprawiony do żądania uchylenia decyzji z tego powodu, skoro nawet ewentualne pominięcia lokatorów jako strony postępowania, nie wpływa w żaden sposób na sytuację procesową Skarżącego jako strony tegoż postępowania. Ponadto powtórzyć należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że czynność doręczenia nie podważa prawidłowego ustalenia przez organy kto był stroną postępowania nadzorczego, co wynika z art. 28 k.p.a. W treści decyzji organy natomiast wskazały wyraźnie, że stronami niniejszego postępowania nadzorczego są m.in. właściciele lokali znajdujących się na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W powyższym zakresie argumenty Skarżącego okazały się błędne.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącego zawartych w skardze, ponieważ jako przywołane na okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, wykraczają poza ramy przewidziane w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Przechodząc z kolei do meritum sprawy mianowicie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Ministra w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności kontrolowanych orzeczeń, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 marca 2019 r., nie naruszają obowiązującego prawa.
Jak wynika z zachowanych akt archiwalnych zgromadzonych przez organy, wnioskiem terenowym z 21 grudnia 1951 r., Nr [...], Stołeczna Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w Warszawie wystąpiła o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. nieruchomości położonych w Warszawie – dzielnica Wola przy ulicy [...] i [...], powiat [...], o łącznej powierzchni [...]m2. Ze wskazanego wniosku wynika, iż obszar nim objęty stanowi teren inwestycyjny przeznaczony dla budowy osiedla mieszkalnego pracowników budowy [...], i że nieruchomości te są niezbędne jako jedyne miejsce nadające się na wybudowanie ww. osiedla.
W dniu 20 grudnia 1951 r. Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisję Planowania Gospodarczego - udzielił zezwolenia nr [...] - Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w Warszawie, jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod budownictwo osiedlowe i bazę sprzętu nieruchomości położonych w osadzie [...] i [...], w granicach określonych na załączonym Plan sytuacyjno-wysokościowy terenów [...] położonych w W., w dzielnicy [...], literami: A-B-C-D-A oraz E-F-G-H-E, o łącznej powierzchni [...] ha.
Na podstawie przepisów art. 1, 10 i 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 ze zm., dalej jako "dekret"), Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy wydało orzeczenie z 30 maja 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa - Wola, w tym objętej księgą hipoteczną [...], stanowiącej współwłasność W. i A. K. (pkt 7 orzeczenia). Wywłaszczenie polegało na odjęciu wymienionym w orzeczeniu osobom prawa własności z dniem zgłoszenia przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych [...] wniosku wywłaszczeniowego tj. z dniem 17 stycznia 1953 r. Zgodnie z uzasadnieniem ww. orzeczenia przedmiotowa nieruchomość była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 14 maja 1956 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 uchylono szereg orzeczeń m.in. ww. orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 30 maja 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53, w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w [...].
Z kolei, na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 14 maja 1956 r., nr Sa.ll-20/39/52/53, wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w [...], w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Wola, o pow. [...] m2, objętą księgą hipoteczną [...], stanowiącą współwłasność W. i A. z domu W. małżonków K. (pkt 7 orzeczenia).
Dekret zawierał przepisy regulujące tryb i zasady nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z treścią art. 1 dekretu nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogą być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane zgodnie z przepisami niniejszego dekretu. Zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie (art. 5 ust. 1 dekretu).
Cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie należało wiązać z orzeczeniem z 14 maja 1956 r., wydanym na wniosek inwestora - Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Warszawa-Wschód, przewidującym realizację narodowych planów gospodarczych na terenie osady [...]. Celem tym była natomiast lokalizacja osiedla mieszkaniowego i bazy sprzętu dla potrzeby budowy PKiN.
Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). Jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3 tegoż artykułu, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia (art. 8 ust. 4 dekretu).
Jak wynika z ustaleń faktycznych organu w niniejszej sprawie, które Sąd orzekający w pełni aprobuje i przyjmuje za własne, mają one bowiem odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgormadzonym przez organ w aktach administracyjnych, Stołeczna Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych wezwała W. K. i A. K. do dobrowolnego odstąpienia ww. nieruchomości, wskazując, że cena nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu, ewentualnie na życzenie właściciela zostanie przyznana w zamian nieruchomość zamienna. Jak wynika z treści pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Wola z 17 stycznia 1952 r. ww. wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Wola w dniu 14 stycznia 1952 r. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu na to, że inwestor postąpił niezgodnie z wolą właścicieli i nie przyznał im nieruchomości zamiennej, ponieważ nie ma aktach archiwalnych dokumentu potwierdzającego zgłoszenie takiego właśnie żądania przez właścicieli.
Stosownie natomiast do treści art. 20 ust. 1 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (art. 20 ust. 2 dekretu). Przepis art. 18 ust. 2 miał w takiej sytuacji odpowiednie zastosowanie.
Jak prawidłowo ustaliły organy, zawiadomieniem z 12 maja 1953 r., nr Sa.ll-20/39/52/53, organ wywłaszczeniowy poinformował właścicieli o planowanym terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy, która miała odbyć się 29 maja 1953 r. Również co do publikacji tego zawiadomienie nie może być żadnych wątpliwości, ponieważ zostało ono wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa - Wola w dniach 19 maja 1953 r. – 4 czerwca 1953 r.
Zdaniem Sądu, nie budzi również wątpliwości, że orzeczenie wywłaszczeniowe z 14 maja 1956 r. w zaskarżonej części zawiera wszystkie elementy wynikające z treści art. 21 ust. 2 dekretu, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu oraz wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa - na wniosek Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Warszawa-Wschód.
Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 1 dekretu, orzeczenie o wywłaszczeniu doręcza się wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na którego wniosek wszczęte zostało postępowanie, oraz właścicielowi nieruchomości. W przypadku gdy orzeczenie dotyczy większej liczby właścicieli, orzeczenie może być im podane do wiadomości w trybie art. 18 ust. 2 dekretu, czyli za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. Jeżeli dekret nie stanowił inaczej, w postępowaniu, prowadzonym na jego podstawie, stosowało się przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. R. P. z 1928 r. Nr 36, poz. 341, z 1934 r. Nr 110, poz. 976 i z 1938 r. Nr 3, poz. 16) i rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu przymusowym w administracji (Dz. U. R. P. z 1928 r. Nr 36, poz. 342, z 1933 r. Nr 84, poz. 624, z 1934 r. Nr 110, poz. 976 i z 1945 r. Nr 50, poz. 284) - art. 11 ust. 1 dekretu. Ponadto, w samej treści rozporządzenia z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (art. 35) ustawodawca przewidział, że przepisy rozporządzenia o sposobie wzywania i doręczeniach nie uchylają mocy przepisów innych ustaw, które przewidują uskutecznianie tych czynności innym trybem, jak np. podawanie czynności władzy i stron do wiadomości osób interesowanych oraz wzywanie i doręczanie w drodze ogłoszeń, wywieszenia list imiennych, wyłożenia akt w miejscach, dostępnych dla osób interesowanych i.t.p.
Słusznie zatem organ uznał, że na kanwie niniejszej sprawy za skutecznie doręczone przyjąć należy zarówno orzeczenie wywłaszczeniowe z 30 maja 1953 r., oraz orzeczenie wywłaszczeniowe z 14 maja 1956 r., skoro oba orzeczenia zostały publicznie ogłoszone poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Wola. Odpowiada to w istocie trybowi doręczeń określonemu w art. 24 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 2 dekretu. Ponadto, wybór trybu publicznych ogłoszeń uprawniał organ do informowania stron o podejmowanych czynnościach w taki właśnie sposób. W związku z tym zarówno co do wszczęcia postępowania jak i doręczania odpisu orzeczenia obowiązywały te same zasady. Zastosowanie trybu ogłoszeń w trybie art. 18 ust. 2 dekretu zwalniało organ od doręczenia indywidualnego. Ponadto, w zezwoleniu Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wyrażono zgodę na zbiorowe wezwanie właścicieli.
Reasumując, to że do chwili orzekania przez organ nadzoru nie zachowała się całość archiwalnych akt wywłaszczeniowych nie może, zdaniem Sądu, przesądzać o zasadności zarzutu rażącego naruszenia prawa. Faktem bowiem jest, że w aktach sprawy nie zachował się chociażby wniosek wywłaszczeniowy z załącznikami, protokół rozprawy wywłaszczeniowej czy też oświadczenie właścicieli wyrażające zgodę na uchylenie orzeczenia z 30 maja 1953 r. Jeżeli jednak postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie kilkudziesięciu lat od jej wydania, a z taką sytuacja mamy do czynienia w tej sprawie (w tym przypadku prawie 70 lat), to nie można przyjąć założenia, iż dokument, którego nie udało się odnaleźć nie istniał, tym bardziej gdy o jego istnieniu możemy wnioskować z treści innego dokumentu lub na podstawie całokształtu okoliczności towarzyszących całej sprawie.
W realiach faktycznych niniejszej sprawy, brak jest zatem jednoznacznych wskazań, aby uznać, że dokonano wywłaszczenia z rażącym naruszeniem przepisów dekretu czy też rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, a nawet jeśli przyjąć takie domniemanie, to w ramach postępowania nadzorczego jest to niewystarczające do wykazania wady kwalifikowanej kontrolowanej decyzji.
Argumenty podniesione w toku postępowania nadzorczego mające potwierdzać rzekome wady nieważności okazały się jedynie zwykłą polemiką z prawidłowymi ustaleniami organów w tym zakresie, które w sposób rzeczowy oraz konkretny przedstawiono w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Ponadto, nie uszło uwadze Sądu, że w niniejszej sprawie sam wnioskodawca nie wykazał, że podnoszone obecnie zarzuty zarówno wobec przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, jaki i kwestionowanych orzeczeń, miały jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Ewentualne naruszenia procedury przewidzianej przepisami dekretu, nie mogą bowiem, zdaniem Sądu, skutkować bezkrytycznym przyjęciem, że doszło do rażącego naruszenia prawa z tego powodu. Co istotne w tej sprawie, nieważność decyzji należy wykazać w sposób bezsporny i niewątpliwy. Z taką sytuacją natomiast nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Sąd zgodził się także z organem nadzoru, że żadna z pozostałych przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. nie zaistniała względem kontrolowanych w niniejszej sprawie orzeczeniom: wywłaszczeniowym z 30 maja 1953 r., uchylającym z 14 maja 1956 r., nr Sa.ll-20/39/52/53 oraz wywłaszczeniowym z 14 maja 1956 r., nr Sa.ll-20/39/52/53.
Należy również podnieść, że rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym opiera się na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.) Organ ma przy tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny pod kątem zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego. Środkami dowodowymi w postępowaniu administracyjnym mogą być wszelkiego rodzaju dowody (o ile są zgodne z prawem) pod warunkiem, że mają istotne znaczenie w danej sprawie a więc mogą się przyczynić do jej prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 75 § 1 k.p.a.). Oceniając dowody organ kieruje się swobodną oceną dowodów (art. 80 k.p.a.), co oznacza, że ma obowiązek dokonać oceny dowodów zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy organ sprostał powyższym regułom.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło