I SA/Wa 868/11
WyrokWSA w Warszawie2011-09-07
Skład orzekający: Marta Kołtun – Kulik, Iwona Kosińska, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy należności powstałe w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, mogą być umorzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w szczególności art. 30 ust. 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Należności powstałe w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. mogą być umorzone wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który wymaga spełnienia określonych warunków dotyczących skuteczności egzekucji. Przepis art. 30 ust. 2 tej ustawy nie dotyczy zaliczek alimentacyjnych. Umorzenie jest możliwe tylko w przypadku, gdy egzekucja była skuteczna przez określony czas i w określonej wysokości, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.Stan faktyczny
Skarżący J. C. domagał się umorzenia należności powstałych w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji umorzył część należności, a odmówił umorzenia pozostałej kwoty, wskazując na niespełnienie przesłanek z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że powinny być zastosowane przepisy ustawy z 2005 r., a nie z 2007 r. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2011 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. C., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Burmistrz G. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. orzekł o umorzeniu J. C. kwoty [...] zł z tytułu należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej przez Urząd Miasta i Gminy C. na rzecz T. D. w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz orzekł o odmowie umorzenia kwoty [...] zł z tytułu należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz T. D. w okresie od 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. oraz na rzecz M. D. w okresie od 1 września 2005 r. do 30 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w związku z uchyleniem przez Sąd obowiązku alimentacyjnego z dniem 1 stycznia 2007 r. oraz 1 maja 2008 r. nie jest zasadne dochodzenie wypłaconych za ten okres świadczeń. W pozostałej części nie jest możliwe umorzenie należności ze względu na niespełnienie przesłanek określonych w art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. z 2009 r. Dz. U. Nr 1, poz. 7, ze zm.).
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem J. C. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz stwierdził, że w podobnej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył mu kwotę [...] zł.
Po jego rozpatrzeniu organ odwoławczy stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Natomiast w myśl art. 30 ust. 1 tej ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy w łącznej wysokości:
1 - 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2 - 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3 - 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Wskazując na powyższe Kolegium zauważyło, że wskazany przepis art. 28 stanowi, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następnej kolejności:
1 - należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy – do ich całkowitego zaspokojenia,
2 - należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. i postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – do ich całkowitego zaspokojenia,
3 - należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym – do ich całkowitego zaspokojenia.
Organ odwoławczy podniósł, że należności, których umorzenia odmówił Burmistrz G., powstałe w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej, były wypłacane uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. Ustawa ta obowiązywała do dnia 30 września 2008 r., a więc w okresie, w którym świadczenia były wypłacane uprawnionym. Jednocześnie Kolegium, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 292/09, podkreśliło, że przesłanki umorzenia należności, powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, reguluje art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przy czym kategoryczne sformułowanie w/w art. 30 ust. 1 nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Przepisy ustawy jednoznacznie wskazują przesłanki umorzenia należności i wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu organ administracji nie ma możliwości wybrania przepisu korzystniejszego dla wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza G. z dnia [...] sierpnia 2010 r.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. C. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przy czym z nieznanych skarżącemu powodów organ ten pominął treść art. 41 tej ustawy mówiący w ocenie skarżącego o tym, że w jego przypadku, jako dłużnika alimentacyjnego, winny być zastosowane przepisy art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Mając zatem na uwadze, że zadłużenie powstało w latach 2005-2008, a zatem pod rządami przepisów ustawy z 2005 r., w ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie winny mieć zastosowanie przywołane przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie w całości powstałych zaległości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji, gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. W okresie od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 30 września 2008 r. problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, regulowana była ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz.732, ze zm.). Od dnia 1 października 2008 r. kwestie te regulowane są ustawą z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz.7, ze zm.). Wyjaśnić również należy, że wniosek o "umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego" zawsze stanowi nową sprawę administracyjną, rozstrzyganą w drodze decyzji, wydawanej w postępowaniu odrębnym od tego, które dotyczyło nałożenia samego obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1 i 2). Dlatego przy rozpatrywaniu wniosku dłużnika o umorzenie zadłużenia, powstałego z tytułu wypłaconego wierzycielowi przez Skarb Państwa świadczenia zastępującego świadczenie alimentacyjne zasądzone przez sąd, istotne jest, z jakim świadczeniem mamy w danym przypadku do czynienia. W ocenie Sądu orzekającego przepis art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy bowiem wyłącznie należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (patrz tak samo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 980/10, publ. LEX nr 745401, przedstawiona wyżej wykładnia omawianego zagadnienia została również dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 4 listopada 2009 r. i z dnia 22 grudnia 2009 r. zapadłych przy rozpoznawaniu sporów o właściwość w sprawach o sygnaturach akt I OW 89/09 i I OW 113/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umarzanie tych ostatnich należności określa natomiast art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy nowej, tj. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl powołanej regulacji organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, jeżeli został spełniony, określony w tym przepisie w sposób procentowy, warunek skuteczności egzekucji. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 odnosi się przy tym właśnie do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.
Na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego należy zauważyć, że należność, o umorzenie której ubiegał się skarżący, powstała wskutek wypłaty przez organ właściwy wierzyciela zaliczki alimentacyjnej na rzecz M. i T. D., na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Z tego powodu, w rozpatrywanej sprawie decyzja w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych wierzycielowi przez Skarb Państwa mogła być wydawana jedynie w trybie przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mógł ją zatem wydać organ właściwy dłużnika, orzekając w oparciu o przesłanki zawarte w tym przepisie, tj. biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności kwestię skuteczności egzekucji. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust.1 obowiązującej ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Umorzenie części należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz T. D. w okresie 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. oraz na rzecz M. D. w okresie 1 września 2005 r. do 30 kwietnia 2008 r. nie jest możliwe ze względu na niespełnienie przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt sprawy wynika bowiem, że dokonywane przez J. C. wpłaty do komornika sądowego tytułem zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich 3, 5 i 7 lat nie pokrywały miesięcznej kwoty ustalonych alimentów.
Przepis art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie dotyczy natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.
Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie uznały, ż brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz T. D. w okresie 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. oraz na rzecz M. D. w okresie 1 września 2005 r. do 30 kwietnia 2008 r.
Zasadnie także organy orzekające orzekły o umorzeniu J. C. kwoty [...] zł z tytułu należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej przez Urząd Miasta i Gminy C. na rzecz T. D. w okresie 1 stycznia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. Wynika to z faktu uchylenia przez Sąd obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionych, odpowiednio z dniem 1 stycznia 2007 r. oraz 1 maja 2008 r. Organ nie może zatem wymagać realizacji obowiązku, który nie istnieje. Dlatego zasadne jest umorzenie kwoty [...] zł. odpowiadającej należności powstałej w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej przez Urząd Miasta i Gminy C. za okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. na rzecz T. D. w kwocie [...] zł miesięcznie. Natomiast ze względu na fakt, że zaliczka alimentacyjna na rzecz M. D. wypłacana była do 31 marca 2008 r., a uchylenie obowiązku alimentacyjnego na jego rzecz miało miejsce w dniu 1 maja 2008 r., brak jest możliwości umorzenia zaliczek alimentacyjnych wypłacanych przed ustaniem obowiązku alimentacyjnego.
Podkreślić należy, że sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, że wydawana na jego podstawie decyzja administracyjna wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Świadczy o tym użycie w tym przepisie zwrotu "Organ...może umorzyć należności". Oznacza to, że nawet spełnienie przez dłużnika alimentacyjnego zawartych w tym przepisie przesłanek, nie oznacza automatycznie, że organ rozpatrujący wniosek musi go uwzględnić i umorzyć powstałe należności. Przepis ten daje zatem organowi możliwość podjęcia określonego rozstrzygnięcia, ale nie nakłada na niego obowiązku.
Odnosząc się dodatkowo do postawionego w skardze zarzutu dotyczącego pominięcia zdaniem skarżącego przez organy orzekające w sprawie treść art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Sąd uznał ten zarzut za chybiony. Zaległości alimentacyjne wnioskodawcy pochodzą z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych w trybie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Jednakże wniosek o umorzenie został złożony w dniu 1 czerwca 2009 r., a zatem już pod rządami nowej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. Wniosek ten wszczął nową sprawę administracyjną, rozstrzyganą w drodze odrębnej decyzji, wydawanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w postępowaniu odrębnym od tego, które dotyczyło nałożenia samego obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1 i 2). Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kwestię umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego uregulowała zupełnie inaczej niż dotychczasowa ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Nowa ustawa zawiera jednak przepisy przejściowe wyraźnie regulujące granice stosowania przepisów dotychczasowych. Obejmują one sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy (art. 41), sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne (art. 42 ust. 2) i egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (art. 43 ust. 1). To wyodrębnienie poszczególnych kategorii spraw w kolejnych trzech artykułach wskazuje wyraźnie, że pod pojęciem spraw o zaliczki alimentacyjne, użytym w art. 41 ustawy, nie mieszczą się wszystkie sprawy uregulowane w rozdziale trzecim ustawy z 2005 r., lecz wyłącznie sprawy o zaliczki alimentacyjne, a więc o ustalenie prawa do tej zaliczki i jej wysokości. Brak jest podstaw prawnych do przyjęcia poglądu, według którego art. 41 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obejmuje również sprawy o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, których poprzednio dotyczył przepis art. 16 ustawy z 2005 r. Ponadto art. 41 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie uzależnia stosowania przepisów dotychczasowych od chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, lecz od chwili powstania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Ponieważ prawo to nie mogło powstać po wejściu w życie ustawy o pomocy, nie przewidującej już tego rodzaju świadczenia, to art. 30 ust. 1 tej ustawy nie miałby nigdy zastosowania do należności wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią art. 30 ust. 1 ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który wymienia właśnie należności, o których mowa m.in. w art. 28 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. W ocenie Sądu powyższe oznacza, że jednoznaczne uregulowanie w nowej ustawie problematyki międzyczasowej nie daje podstaw do odwoływania się do reguł interpretacyjnych, pozwalających na wybór prawa w przypadku braku w nowym akcie prawa tego rodzaju przepisów przejściowych (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt 31/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 733/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na zakończenie podkreślić należy, że jak wynika z treści uzasadnień do poselskiego projektu ustawy o funduszu alimentacyjnym (druk sejmowy nr 1393) oraz obywatelskiego projektu ustawy Fundusz Alimentacyjny (druk sejmowy nr 176), które legły u podstawy uchwalonej w dniu 7 września 2007 r. ustawy, ratio legis tych przepisów polegało m.in. na stworzeniu prawnych mechanizmów gwarantujących zwiększenie ściągalności zobowiązań dłużników alimentacyjnych, która pod rządami poprzednich regulacji prawnych (przede wszystkim ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym) była dalece niezadawalająca. Takie bowiem działania mają na celu realizację konstytucyjnej zasady pomocniczości, która polega na tym, że ze środków Państwa udziela się doraźnej pomocy alimentacyjnej osobom ubogim w postaci wyłożenia środków utrzymania niemożliwych na razie do uzyskania od dłużnika. Podkreślić stanowczo przy tym należy, że organ publiczny udzielając pomocy w zakresie istniejącego obowiązku alimentacyjnego nie zwalnia osoby zobowiązanej do świadczenia alimentacyjnego z obowiązku jego realizacji, lecz jedynie przejmuje zadanie ściągnięcia z dłużnika alimentacyjnego wypłaconych kwot, które były potrzebne natychmiast uprawnionemu wierzycielowi. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z treścią zawartej w niej preambuły, ma zatem przede wszystkim służyć realizacji prawa osób uprawnionych do alimentacji w myśl regulacji zawartych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz realizacji obowiązków alimentacyjnych dłużników alimentacyjnych oraz jest konsekwencją konstytucyjnych obowiązków państwa wynikających z przyjęcia w konstytucji zasady pomocniczości jako zasady ustroju oraz zasady prymatu rodziców w wychowywaniu ale również utrzymaniu dzieci (art. 48 Konstytucji) oraz konsekwencją ratyfikacji Konwencji o Prawach Dziecka (art. 27 Konwencji). W tym stanie prawnym oczywiste jest, że wynikającą z ustawy zasadą jest zwrot przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych w ramach zaliczek. Ewentualne zwolnienie dłużnika z tego obowiązku w całości lub w części jest wyjątkiem od tej zasady, możliwe jest wyłącznie przy spełnieniu określonych w ustawie warunków i nie ma podstaw do interpretacji tych przepisów w sposób rozszerzający.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło