I SA/Wa 990/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego J. P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] , odmawiającą przyznania zasiłku celowego przeznaczonego na pokrycie zadłużenia za wynajem garażu. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Po rozpoznaniu wniosku T. Z. o przyznanie, m.in. zasiłku celowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie zadłużenia za wynajem garażu. Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, a jako adres swojego pobytu wskazuje garaż. Zamieszkuje sam i jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie pracuje i nie deklaruje żadnych dochodów. Kwalifikuje się zatem do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, bowiem jego dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), tj. 542 zł. Prezydent stwierdził, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego, wydana na podstawie art. 36 pkt 1 lit c ww. ustawy, mieści się w sferze uznania administracyjnego, które obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Przy czym należy je ustalać w kontekście liczby osób ubiegających się o pomoc, zgłaszanych przez nie potrzeb oraz wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z pomocy społecznej. Sam fakt spełnienia kryterium dochodowego nie oznacza automatycznego przyznania osobie ubiegającej się zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Ponadto, w odniesieniu do przepisu art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, organ stwierdził, że pokrycie kosztów zadłużenia za wynajem garażu nie jest podstawową potrzebą bytową i nie mieści się w celach pomocy społecznej. Jako osoba bezdomna wnioskodawca może skorzystać z miejsc w schroniskach lub noclegowniach, bowiem gmina realizuje pomoc właśnie poprzez zapewnienie miejsc w tych placówkach. Prezydent dodał, że udzielił wnioskodawcy także pomocy w formie zasiłku okresowego oraz pomoc rzeczową w formie obiadów. Następnie, po rozpoznaniu odwołania T. Z. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...]lutego 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r. Organ II instancji uznał decyzję Prezydenta W. za prawidłową, bowiem wnioskujący nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na wskazany cel. Zasady przyznawania zasiłków celowych określają przepisy art. 39, 40 i 41 ustawy o pomocy społecznej, a zasadność zgłoszonego żądania podlega ocenie właściwego organu administracji. Wnioskowana pomoc nie mieści się w celach wymienionych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, gdyż uregulowanie zadłużenia za wynajmowany garaż nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Ograniczony budżet Ośrodka Pomocy Społecznej wymaga odpowiedniego podziału posiadanych środków finansowych i przeznaczenia ich na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb jego podopiecznych. T. Z. wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniósł, że mieszka w garażu, który stanowi jego centrum życiowe. Jest w nim zameldowany na pobyt stały. Wskazał, że ustawa nie wyklucza dofinansowania kosztów najmu tego lokalu, w tym zaległości za najem. W odpowiedzi na wniesioną skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, gdyż skarżący nie spełnia wskazanych w ustawie o pomocy społecznej przesłanek do przyznania mu przedmiotowego świadczenia. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania zasiłku celowego na spłatę zadłużenia za wynajem garażu. Orzeczenie wydane zostało na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). W ocenie Sądu wydając rozstrzygnięcie organy miały na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 4332/01, Lex 77665; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; oraz z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091). Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Zdaniem Sądu okoliczności te zostały należycie ocenione przez organy orzekające w sprawie. Organy, zarówno pierwszo jak i drugoinstancyjny, podzieliły stanowisko strony co do jej trudnej sytuacji życiowej, czego dowodem – są: po pierwsze: decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r. o przyznaniu zasiłku okresowego za okres [...] 2013 r w kwocie po [...]zł, po drugie: decyzja z dnia [...]stycznia 2013 r. o przyznaniu pomocy w zakresie zakupu posiłków w okresie [...]2014r. – [...]2014 r. Niemniej jednak uznały one, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyznania, kolejnego zasiłku celowego za opłacenie zadłużenia za wynajem garażu , gdyż – co konsekwentnie wskazywały – z uwagi na ograniczone środki finansowe ośrodka, w pierwszej kolejności powinny być zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe osób zgłaszających się o pomoc tj. żywność i leki. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Zgodnie z art. 39 tej ustawy świadczenia z zakresu pomocy społecznej w postaci określonych w nim m.in. zasiłków celowych przyznawane są w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w których – w odniesieniu do zasiłku celowego – ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Pozwala to organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia określonych omawianą ustawą celów pomocy społecznej, zarówno co do przyznania, jak i odmowy przyznania świadczenia, a także co do jego wysokości. Uznanie daje zatem organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. Przyznanie stronie pomocy, w tym również w formie zasiłku celowego, uzależnione jest – co wymaga podkreślenia – nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, ale rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi uwzględniać także ogólne zasady przyznawania pomocy społecznej. Oznacza to możliwość dostosowywania przez organ rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a także uzależnienie wysokości przyznanej pomocy zarówno od wielkości środków finansowych przyznanych z budżetu państwa na tę pomoc, jak i od liczby osób uprawnionych do korzystania z niej i ubiegających się o tę pomoc. W orzecznictwie wskazuje się, że działanie organu w warunkach uznania oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej – por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1559/12, dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/10. Zaznaczyć także należy, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Tym samym słusznie organy pierwszej i drugiej instancji uznały, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe, w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań, uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu – nie można zarzucić naruszenia prawa. W ocenie Sądu nie można zatem zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte w sprawie stanowisko. Zatem zaskarżona decyzja nie zapadła z przekroczeniem ram uznania administracyjnego i odpowiada prawu. Oceniając zaskarżoną decyzję jako zgodną z prawem, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.). O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 powołanej ustawy.