I SAB/Wa 102/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania ponaglenia z 28 października 2024 r. (postępowanie nr 010070/680/1355797/2023) postanawia: odrzucić skargę. O. K. (dalej jako "skarżąca") pismem z 26 lutego 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ") w przedmiocie rozpoznania ponaglenia (zatytułowanego "Skarga") wniesionego w sprawie o nr 010070/680/1355797/2023. Jak wyjaśniła, mimo złożenia powyższego ponaglenia w dniu 28 października 2024 r. i upływu 4 miesięcy, organ nie rozpatrzył go i nie odniósł się merytorycznie do zaprezentowanych w nim zarzutów, nie wydał decyzji lub postanowienia, jak i nie poinformował o rozpatrzeniu sprawy w innym terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania lub oddalenie skargi i wyjaśnił, że skarżąca w dniu 7 lutego 2023 r. złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na dziecko w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. (zarejestrowany pod nr 010070/680/1355797/2023). Informacją z 28 lutego 2023 r. przyznano skarżącej ww. świadczenie na wnioskowany okres. Następnie decyzją z 10 kwietnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił przyznane skarżącej świadczenie wychowawcze. Na skutek odwołania skarżącej, organ decyzją z 6 maja 2025 r. uchylił ww. decyzję i ponownie przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Choć odwołanie skarżącej zostało rozpoznane z uchybieniem terminu, to jednak opóźnienie to nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; a także w sprawach, w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem dopuszczalna jedynie wówczas, gdy żądane przez stronę skarżącą działanie miałoby przybrać postać: decyzji administracyjnej; postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie lub rozstrzygającego sprawę co do istoty; albo innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest zaś bezczynność w przedmiocie rozpoznania ponaglenia skarżącej z 28 października 2024 r. dotyczącego niezałatwienia przez organ sprawy zarejestrowanej pod nr 010070/680/1355797/2023, dotyczącej odwołania od decyzji z 10 kwietnia 2024 r. uchylającej przyznane skarżącej świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W związku z tym należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako "K.p.a.", stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do § 3 art. 37 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Organ rozpatrując ponaglenie wydaje postanowienie (art. 37 § 6 K.p.a.), na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 K.p.a.). Z przywołanej regulacji wynika, że ponaglenie jest w istocie podaniem o rozpatrzenie przez właściwy organ administracji publicznej kwestii bezczynności lub przewlekłości postępowania danego organu administracji publicznej (zwykle: organu niższego stopnia). Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne ("wpadkowe") postępowanie w kwestii stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, odrębne od postępowania właściwego ("głównego") i kończy się wydaniem postanowienia. Uprzednie wniesienie ponaglenia jest również niezbędną przesłanką skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość organu w rozpoznaniu sprawy "głównej". Należy raz jeszcze podkreślić, że rozpoznanie ponaglenia jest kwestią odrębną od właściwego ("głównego") postępowania, choć niewątpliwie z nią powiązaną. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia wydawanego przez organ, do którego wniesiono ponaglenie. Skoro zaś prawodawca nie przewidział możliwości wnoszenia zażalenia czy innego środka zaskarżenia na tego typu rozstrzygnięcie, to w świetle cytowanego wyżej art. 3 § 2 p.p.s.a. nie przysługuje na nie również skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 233/17; z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 11/18; z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 866/19, z 13 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 1175/19; https://cbois.nsa.gov.pl). Podsumowując, skoro zainicjowane wniesieniem ponaglenia postępowanie wpadkowe (toczące się zwykle przed organem wyższego stopnia) kończy się wydaniem postanowienia, na które nie służy zażalenie, to nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego zarówno na to postanowienie, jak i na bezczynność lub przewlekłość organu wyższego stopnia w wydaniu tego postanowienia, czyli w zakresie rozpatrzenia ponaglenia. W sytuacji zaś, gdy strona nie zgadza się z wydanym przez organ wyższego stopnia postanowieniem lub też postanowienie takie nie zostaje wydane, może złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu, którego to dotyczyło wniesione uprzednio ponaglenie. Na marginesie jedynie zauważyć trzeba, że organ ostatecznie rozpatrzył odwołanie skarżącej i decyzją z 6 maja 2025 r. uchylił decyzję z 10 kwietnia 2024 r. (uchylającą uprzednio przyznane świadczenie wychowawcze) i przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.