I SAB/Wa 148/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oddala skargę. [...] pismem z [...] marca 2019 r. wnieśli skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie niewydania postanowienia z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2018 r., nr [...]. Postanowieniem tym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1992 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady Wytwórcze Lamp Elektrycznych "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] w rejonie ulic [...] o powierzchni [...] oraz stwierdzającej nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na gruncie, a ponadto ustalającej cenę gruntu i opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego - w części dotyczącej dawnej nieruchomości oznaczonej nr hip. [...], położonej przy ul. [...], o pow. [...] oznaczonej dawniej, jako działka nr [...], której obecnie odpowiadają działki nr [...] część, nr [...], nr [...] część, obręb [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że postanowieniem z [...] września 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1992 r., nr [...] w części dawnej działki oznaczonej nr hip. [...] położonej przy ul. [...], o powierzchni [...]. Wnioskiem z [...] września 2018 r. zwrócili się do Ministra Inwestycji i Rozwoju o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wskazali, że pomimo wielokrotnych zapytań o termin zakończenia sprawy organ nie udzielił odpowiedzi. Pismem z [...] lutego 2019 r. wnieśli ponaglenie na niezałatwienie wniosku z [...] września 2018 r. w ustawowym terminie. Podali, że do dnia wniesienia skargi Minister nie udzielił odpowiedzi na ponaglenie oraz nie rozpoznał wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż sprawa została zakończona postanowieniem z [...] marca 2019 r., nr [...]. Natomiast skarga na bezczynność została doręczona organowi już po wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Minister zaznaczył, że prowadzi ponad 4300 spraw. Dodał, że w każdej z tych spraw muszą być podejmowane rozmaite czynności procesowe, zarówno widoczne dla stron, jak wystąpienia o akta archiwalne, adresy stron, itp., jak też i niewidoczne, takie jak analiza obszernych akt sprawy, weryfikacja stron na podstawie treści ewidencji gruntów, elektronicznych ksiąg wieczystych, KRS, itp. oraz przygotowywanie projektów rozstrzygnięć. Wyjaśnił, że z uwagi na dużą liczbę spraw podjęcie wszystkich niezbędnych czynność w każdej z nich w sposób terminowy jest niemożliwe pomimo podejmowanych starań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ocena skutków wniesienia skargi na bezczynność już po załatwieniu sprawy przez organ, tj. po wydaniu przez Ministra Inwestycji i Rozwoju postanowienia z [...] marca 2019 r. Zagadnienie to budziło kontrowersje w orzecznictwie i piśmiennictwie. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, że w takim przypadku skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, jako niedopuszczalna z innych przyczyn. W chwili wniesienia skargi nie istnieje bowiem już przedmiot zaskarżenia, czyli stan bezczynności czy przewlekłości postępowania (por. P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014 r., rozdział III). Podobne stanowisko wyrażone zostało, np. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 937/11: z 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 42/15, z 19 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 337/14 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, że skarga powinna być oddalona, jeżeli sąd stwierdzi, że organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). Podobne stanowisko sformułowano w piśmiennictwie (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 615), w którym wskazuje się, że "skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść aż do czasu załatwienia przez właściwy organ sprawy przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności. W obecnym stanie prawnym, sąd oddala prawidłowo wniesioną skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania wyłącznie, gdy stwierdzi, że organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości w momencie wniesienia skargi do sądu". W orzecznictwie wyrażono jednak również pogląd odmienny, gdy chodzi o skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, a mianowicie, że wydanie przez organ administracji decyzji przed wniesieniem skargi na przewlekłość nie stanowi przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 9 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13). W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, m.in. na znaczenie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania dla dochodzenia przez stronę odszkodowania w procesie cywilnym. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu. Sąd orzekający podziela pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność podlega oddalaniu w razie stwierdzenia, że organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu. Po pierwsze, podstawowym celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do usunięcia niepożądanych przez ustawodawcę stanów. Wyraźnie wskazuje na to systematyka art. 149 ppsa, gdzie dopiero w dalszej kolejności określone są dodatkowe elementy wyroku uwzględniającego skargę (§1a - § 2). W przypadku wniesienia skargi do sądu po wydaniu decyzji ten podstawowy cel skargi nie może być już osiągnięty. Inaczej rzecz kształtuje się w razie wydania decyzji po wniesieniu skargi - wówczas skarga realizuje swe podstawowe założenie. Po drugie, przyjęcie poglądu o dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność doprowadziłoby do sytuacji, w której środek zaskarżenia, którym jest skarga do sądu administracyjnego, mógłby być wniesiony w każdym czasie, nawet wiele lat po wydaniu decyzji. W orzecznictwie przeważa stanowisko, zgodnie z którym, gdy skarga na bezczynność wniesiona została po wydaniu aktu, a wobec tego organ nie pozostawał w bezczynności, to sąd skargę na bezczynność oddala (por. wyroki NSA: z 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1329; z 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 238/15; z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 746/16; wyroki WSA w Warszawie z 22 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 41/16, WSA w Opolu z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Op 7/16 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt I FSK 154/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "W sytuacji zatem wniesienia skargi na bezczynność po wydaniu przez organ aktu administracyjnego, sąd administracyjny oddala skargę. W takim przypadku nie ma obowiązku (ani podstawy) do stwierdzenia charakteru naruszenia". W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że "celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Zatem skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo podjęcia czynności". Sąd w niniejszym składzie stanowisko to podziela. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek skarżących z [...] września 2018 r. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2018 r. wpłynął do organu [...] października 2018 r. Od tej daty rozpoczął bieg termin na załatwienie sprawy. W dniu [...] marca 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] września 2018 r. Pismem z [...] marca 2019 r., które nadane zostało w Urzędzie Pocztowym 21 marca 2019 r. skarżący wnieśli skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wprawdzie Minister Inwestycji i Rozwoju przy rozpoznawaniu wniosku skarżących uchybił terminowi z art. 35 § 3 k.p.a., jednakże wydanie postanowienia z [...] marca 2019 r. skutkowało ustaniem stanu bezczynności. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego z mocy art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa.