II SA/Wa 1003/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Protokolant Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Banku [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania pozyskiwania danych osobowych – oddala skargę – Generalny Inspektor Ochrony danych Osobowych, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] dot. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2010 r. dot. [...], którą to decyzją nakazał Bankowi [...] z siedzibą w [...] usunięcie uchybień przy przetwarzaniu danych osobowych pracowników, poprzez pozyskiwanie informacji o osobach korzystających z ochrony Zakładowej Organizacji Związkowej [...] przy Banku [...] z siedzibą w [...] jedynie w sytuacji, gdy przepisy prawa pracy przewidują w stosunku do tych osób współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, zgodnie z art. 232 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Jako podstawę materialnoprawną organ wskazał: – art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), – art. 232 ustawy - Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), – art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.). W motywach uzasadnienia organ wyjaśnił, iż przedmiotową sprawę rozpoznaje ponownie, albowiem wyrokiem z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 16/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje GIODO wydane w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że Sąd w wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że osnowa decyzji jest nieprecyzyjna, nadto, że nie zbadana została przesłanka celowości w kontekście żądania przez Bank danych osobowych związkowców. Organ wyjaśnił, że (w wykonaniu tych wytycznych Sądu), doprecyzował treść osnowy decyzji. Mianowicie dookreślił, że tylko w indywidualnych sprawach, wówczas gdy przepisami prawa przewidziane jest współdziałanie pracodawcy z organizacją związkową, zgodnie z art. 232 Kodeksu pracy, uzasadnione i usprawiedliwione jest żądanie informacji o osobach korzystających z ochrony związków zawodowych. W motywach uzasadnienia organ podał też że Bank, jako pracodawca, żądając informacji o swoich pracownikach korzystających z ochrony związku zawodowego nie wskazał celu udostępnienia tych danych, co narusza art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych tj. zasadę adekwatności. Zdaniem GIODO takie działanie Banku jest gromadzeniem danych osobowych pracowników “na zapas", co narusza zasadę celowości. Jednocześnie organ wyjaśnił, że takiej oceny prawnej dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 16/09 i ocena ta jest dla niego wiążąca. Wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy Bank [...] domagał się umorzenia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 105 k.p.a., twierdząc, że jego żądanie było żądaniem jednorazowym, a zatem zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Odnosząc się do tego żądania GIODO stwierdził, że nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania, albowiem koniecznym jest określenie na przyszłość granic współdziałania Banku ze związkami zawodowymi w kontekście zasad celowości, adekwatności przetwarzania danych osobowych. Organ podkreślił, że jego rozstrzygnięcie jest zgodnie z wytycznymi Sądu, zawartymi w uzasadnieniu wyroku, którym to wyrokiem Sąd uchylił pierwotne decyzje wydane w przedmiotowej sprawie. W skardze na powyższą decyzję Bank [...], wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie jej uchylenie, zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2, art. 6, art. 107, art. 104 k.p.a., art. 232 Kodeksu pracy oraz art. 18 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 2 uodo. W uzasadnieniu skargi przytoczył orzecznictwo i poglądy doktryny w zakresie wykładni art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 232 Kodeksu pracy. Strona skarżąca podnosiła, że zaskarżona decyzja prowadzi do przedłużenia procesu zwalniania pracowników. Skarga zarzucała też, że istnieją trzy sposoby pozyskiwania danych osobowych pracowników objętych ochroną związkową i zaskarżoną decyzją GIODO rozszerzył zakres sprawy administracyjnej na pozostałe przypadki pozyskiwania tych danych np. dobrowolnego ich przekazania za zgodą pracownika. Zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., strona skarżąca nie wskazała na czym to naruszenie polegało. Podnosząc, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, albowiem przedmiotowa sprawa winna zostać umorzona na podstawie art. 105 k.p.a., strona skarżąca twierdziła (zapewniała), że wystąpienie Banku o listę osób podlegających ochronie związku zawodowego miało charakter jednorazowy i pozyskiwanie tych danych w przyszłości nie będzie miało miejsca. W odpowiedzi na skargę GIODO wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Bezsporne jest, iż Bank [...] z siedzibą w [...], występując jako pracodawca, zwrócił się z wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2007 r. do organizacji związkowej ([...] o udzielenie informacji w formie wykazu o osobach korzystających z ochrony związku zawodowego. Na tak sprecyzowany wniosek zakładowa organizacja związkowa [...] przy Banku [...] wniosła do GIODO skargę twierdząc, że takie żądanie wykracza poza zakres upoważnienia zawartego w przepisach prawa, w tym art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) oraz art. 221 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy. o ochronie danych osobowych, zabrania się przetwarzania danych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak również danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym oraz danych dotyczących skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym, zaś danymi osobowymi w myśl art. 6 ust. 1 ustawy, są wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowania lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Zatem przepis ten statuuje generalną zasadę przetwarzania danych sensytywnych, a do takich bezspornie zaliczyć należy ewentualną imienną listę osób przynależących do związku zawodowego. Do powyższej zasady ustawodawca wprowadza wyjątki, wśród których wymienia się art. 27 ust. 2 pkt 6 uodo. W myśl tego przepisu dopuszcza się przetwarzanie danych osobowych, jeżeli jest to niezbędne do wykonania zadań administratora danych, odnoszących się do zatrudnienia pracowników i innych osób, a zakres przetwarzania danych jest określony w ustawie. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie można było pominąć art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy, który stanowi, że przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy m.in. jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zgodnie z art. 232 Kodeksu pracy, jeżeli przepisy prawa pracy przewidują współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek współdziałać w takich sprawach z zakładową organizacją związkową reprezentującą pracownika z tytułu jego członkostwa w związku zawodowym albo wyrażenia zgody na obronę praw pracownika niezrzeszonego w związku. Przepis art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t. j. z 2001 r. Dz. U. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.), stanowi zaś, że w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca jest obowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pracownikach korzystających z jej obrony, zgodnie z przepisami ust. 1 i 2. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni zwalnia pracodawcę od obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tych pracowników. Zgodnie z art. 38 § 1 k.p., o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy, a po rozpatrzeniu stanowiska organizacji związkowej, a także w razie niezajęcia przez nią stanowiska w ustalonym terminie, pracodawca podejmuje decyzję w sprawie wypowiedzenia (§ 5), bądź też rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, o czym mowa w art. 52 § pkt 1 – 3, bowiem pracodawca podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania umowy po zasięgnięciu opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. A zatem pracodawca ma obowiązek poznać stanowisko organizacji związkowej co do imiennie oznaczonych osób korzystających z jej ochrony, jednakże tylko pod warunkiem, że w swoim żądaniu przedstawi jego cel, tzn. powoła się na zamiar przewidziany np. w art. 38 lub 52 Kodeksu pracy. Podkreślić należy, iż bez znaczenia jest, czy pracodawca wskaże w tym żądaniu ściśle określone osoby, czy też powoła się ogólnie na ów zamiar, bowiem w kontekście oceny legalności takiego żądania zasadnicze znaczenie ma – co już wyżej zasygnalizowano – cel takiego żądania. Trzeba stwierdzić, że stosownie do brzmienia art. 26 ust. 1 pkt 3 in fine ustawy o ochronie danych osobowych, administrator danych, przetwarzający dane, powinien dołożyć szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą, a w szczególności jest obowiązany zapewnić, aby dane te były m.in. adekwatne w stosunku do celów, w jakich są przetwarzane, a ich zbieranie dla oznaczonych celów, nie może być niezgodne z prawnie oznaczonymi celami (art. 26 ust. 1 pkt 2). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż organ trafnie uznał, że Bank nie wykazał istnienia ustawowego celu i adekwatności swojego żądania, albowiem nie powołał się na usprawiedliwiające takie żądanie okoliczności (np. wynikające z art. 38 lub art. 52 Kodeksu pracy), dopuszczające przetwarzanie przez pracodawcę takich danych. Oczywistym jest, że pracodawca ma prawo do gromadzenia danych w formie imiennej listy pracowników należących do związków zawodowych, jeżeli w swoim żądaniu określi wskazany cel, podając np. imienną listę pracowników, którym zamierza wypowiedzieć umowę o pracę lub też rozwiązać z nimi umowy o pracę bez wypowiedzenia. W takiej sytuacji nie można pracodawcy zarzucić, że jego działania naruszają wskazane wyżej przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. W ocenie Sądu zasadnie też organ uznał, iż brak jest podstaw do domagania się przez pracodawcę od zakładowej organizacji związkowej danych o pracownikach bez wyszczególnienia wyżej wskazanych celów. Ponadto prawidłowo organ ocenił, że gromadzenie przez pracodawcę danych osobowych "na zapas" jest niedopuszczalne. Reasumując stwierdzić należy, iż żądanie Banku nie tylko nie określało celu informacji, ale też nie było adekwatne, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych, tym bardziej, iż pracodawcy przysługuje prosty tryb pozyskiwania danych osobowych, określony w art. 251 ustawy o związkach zawodowych. Z tego też ustawowego trybu pracodawca ( Bank ) mógł i winien skorzystać, żądając danych osobowych w nim określonych. Z przywołanego przez organ stanowiska Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, zaprezentowanego w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 stycznia 2008 r. (sygn. II PK 138/2007) wynika, iż "(...) jeżeli konstrukcja zachowania pracodawcy oparta została na obowiązku ("pracodawca jest zobowiązany zwrócić się o informację o pracownikach korzystających z obrony zakładowej organizacji związkowej"), to obowiązek taki w zestawieniu z indywidualną sprawą pracownika wcale nie skłania do aprobowania poglądów przyjmujących, że wystarczy jednorazowe (jedynie pierwotne) zwrócenie się pracodawcy do zakładowej organizacji związkowej o wykaz chronionych pracowników, natomiast potem wykaz ten ma być aktualizowany przez zakładową organizację związkową ze skutkiem braku zobowiązania pracodawcy, gdy organizacja ta zaniecha aktualizacji wykazu". Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organ art. 105 k.p.a., tj. nieuwzględnienia żądania strony skarżącej, która domagała się umorzenia postępowania, Sąd zważył. Stanowiska Banku, które oparte zostało na twierdzeniu, iż jego żądanie miało charakter jednorazowy "i się nie powtórzy" w żaden sposób, nie można było zakwalifikować jako przesłankę uprawniającą do umorzenia postępowania (art. 105 k.p.a). Stwierdzić należy, iż bezprzedmiotowość postępowania musi wynikać z faktów, zdarzeń prawnych, czynności prawnych, a nie z zapewnień lub intencji stron, których nie można w żaden sposób zweryfikować, co do ich prawdopodobieństwa lub prawdziwości. Odnosząc się do zarzutu, że osnowa decyzji GIODO nie jest jasna i klarowna, stwierdzić należy, iż zarzut ten jest gołosłowny. Z treści decyzji jednoznacznie wynika nakaz, że dane osobowe osób korzystających z ochrony związkowej mogą być pozyskiwane w ściśle określonej sytuacji. Zauważyć też należy, iż skoro pracodawca (Bank), poprzez swoje działanie (bezprawne żądanie danych osobowych) wszedł w sferę kompetencji GIODO – organu powołanego do ochrony danych osobowych, nie można było zgodzić się z zarzutem, że organ ten bezpodstawnie rozszerzył zakres przedmiotowej sprawy. Zdaniem Sądu, przedmiot i zakres ochrony określa ustawa o ochronie danych osobowych. Rozstrzygnięcie GIODO było adekwatne do żądania Banku. Konkludując, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych i utrzymana nią w mocy decyzja poprzedzająca, nie naruszają prawa. Organ prawidłowo przywołał i zastosował przepisy prawne leżące u podstaw rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji albo stwierdzeniem jej nieważności. Analogiczny pogląd Sąd zaprezentował w sprawach o sygnaturach II SA/Wa 923/10 i II SA/Wa 16/09, II SA/WA 1002/11. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.