II SA/Wa 1110/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Janusz Walawski (spr), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Izabela Kaliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia za rok akademicki 2015/2016 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2015 r., 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz J.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (zwany dalej Ministrem), na podstawie art. 178 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą, i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – zwanej dalej Kpa, w dniu [...] grudnia 2015 r. wydał decyzję [...], którą odmówił J.M. przyznania stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2015/2016. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że wniosek o przyznanie stypendium został zaopiniowany pozytywnie przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu [...]w [...] i został złożony w przewidzianym terminie. Wnioski zostały ocenione metoda punktową oraz sporządzono listę rankingową według liczby przyznanych punktów. J.M. uzyskał 0 pkt i został sklasyfikowany na 227 miejscu listy rankingowej. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister, działając na podstawie art. 178 ust. 1 i 2 ustawy oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 ust. 1 pkt 1 Kpa, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2015 r. Organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazał, że powołane przez skarżącego osiągniecia nie spełniają warunków wymaganych dla uznania je za dające podstawę do przyznania przedmiotowego stypendium. J.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2016 r., w której przedstawił argumentację, z której wynika, że nie zgadza się z decyzją organu, ponieważ w jego ocenie jest dla niego krzywdząca. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji. Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie kwestionuje decyzji pod względem formalnym, a jedynie pod względem oceny jego dokonań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni. Dodać trzeba, że wydawana na podstawie tego przepisu decyzja ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano na rolę prawidłowego sporządzenia uzasadnienia w przypadku decyzji wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne. Organ powinien w takiej sytuacji wyjaśnić w sposób zrozumiały i czytelny motywy jakimi kierował się podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 1987 r., sygn. akt II SA 468/87, OPS 1988, nr 11-12, poz. 258; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 października 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 266/08, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 572/09 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ zobowiązany jest zatem w sposób czytelny i umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2009 r., sygn. akt II FSK 805/08 – dostępny j.w.). Uznaniowy charakter decyzji nakłada na organ administracji publicznej obowiązek jak najpełniejszego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych przesłanek, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku tego rodzaju decyzji uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, pozwalając na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w orzecznictwie, m.in.: w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; z 30 stycznia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95, czy z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 (dostępne j.w.). W sposób szczególnie wnikliwy organ powinien sporządzić uzasadnienie decyzji odmownej lub gdy rozstrzyga o przyznaniu jakiegoś dobra posiadanego w ograniczonej ilości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 35/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 11 marca 2008, sygn. akt II SA/Bk 891/07 – dostępne j.w.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że uzasadnienie zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji nie spełnia zakreślonych powyżej warunków. Uzasadnia to stanowisko, że decyzja ta została wydana w sposób dowolny z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest przeprowadzenia właściwej, indywidualnej oceny osiągnięć skarżącego przy zastosowaniu obowiązujących kryteriów. Nie można też nie zauważyć, że uzasadnienie decyzji nie pozwala na prześledzenie procesu oceny osiągnięć skarżącego. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały uzasadnione w sposób wyjątkowo ogólnikowy i niespełniający wymogów art. 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji powinno stwarzać możliwość kontroli przez stronę oraz Sąd prawidłowości toku rozumowania organu ją wydającego oraz motywów rozstrzygnięcia, co jest szczególnie istotne przy ocenie decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu zakresu uznania administracyjnego. O ile zatem może się tak zdarzyć, że wobec większej ilości osób spełniających kryteria przyznania stypendium niż ilość zabezpieczonych w budżecie środków, nie wszystkie osoby otrzymają stypendium ministra, lecz jedynie mające największe osiągnięcia, to w uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania stypendium muszą zostać wskazane jednoznaczne kryteria oceny osiągnięć. Jeżeli zdaniem organu przedstawione przez studenta osiągnięcia w świetle osiągnięć innych osób ubiegających się o przyznanie stypendium okazały się niewystarczające, niezbędne było dokonanie w tym zakresie szczegółowych ustaleń oraz przede wszystkim wyjaśnienie w uzasadnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi przy załatwianiu jej sprawy kierował się organ. W przeciwnym razie, tak jak w niniejszej sprawie, zasadnie skarżący może postrzegać rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, jako krzywdzące jego osobę. Dlatego też takie uzasadnienie odmowy przyznania przedmiotowego stypendium jest niewystarczające i nie może zostać zaakceptowane z punktu widzenia praworządności. Podkreślić należy, że ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia tego typu decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego, aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Na tę okoliczność wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Obowiązkiem Ministra było zatem wskazanie jasnych i czytelnych kryteriów, jakie ubiegający się o stypendium powinien spełniać. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien przede wszystkim zebrać dokumentację dotycząca skarżącego mającą znaczenie w sprawie, która powinna znaleźć się w aktach administracyjnych sprawy jako materiał dowodowy. Nadto konieczne jest dokonanie przez organ wnikliwej oceny opisanych prze skarżącego dokonań pod kątem zakwalifikowania ich jako wybitnych oraz wyczerpujące i przekonujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Co więcej, skarżący przed wydaniem ponownego rozstrzygnięcia bezwzględnie powinien również być pouczony o przysługujących mu na podstawie art. 10 § 1 Kpa uprawnieniach. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej wyżej ustawy.