II SA/Wa 1191/25
WyrokWSA w Warszawie2025-10-13
Skład orzekający: Danuta Kania, Iwona Maciejuk, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej wydana przez Polski Związek Strzelectwa Sportowego (PZSS) jest ważna, jeśli została wydana bez podpisanego wniosku przez stronę, a następnie organ wezwał do jego podpisania po wydaniu decyzji?Ratio decidendi
Decyzja odmawiająca udostępnienia informacji publicznej została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie dysponował podpisanym wnioskiem w momencie jej wydawania. Zastosowanie przepisów K.p.a. do postępowania w przedmiocie dostępu do informacji publicznej wymaga, aby wniosek spełniał wymogi formalne, w tym podpis, przed wydaniem decyzji odmownej. Brak podpisu pod wnioskiem w momencie wydania decyzji stanowi wadę powodującą nieważność decyzji.Stan faktyczny
Skarżący P. P. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej list kont bankowych, kart płatniczych oraz wyciągów bankowych PZSS za rok 2024. Polski Związek Strzelectwa Sportowego (PZSS) odmówił udostępnienia informacji decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r., uznając wniosek za nadużycie prawa do informacji publicznej i wskazując na zorganizowaną akcję składania podobnych wniosków przez Stowarzyszenie KS [...]. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej. WSA stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, wskazując na brak podpisanego wniosku w momencie jej wydania.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. 2. Zasądził od Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego na rzecz skarżącego P. P. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego P. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Polski Związek Strzelectwa Sportowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902), zwana dalej: u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a., po rozpoznaniu wniosku P. P. (zwany dalej także: wnioskodawcą, skarżącym), odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] kwietnia 2025 r. P. P. skierował (za pośrednictwem poczty elektronicznej) do PZSS wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "1. Listy kont bankowych wykorzystywanych przez PZSS w roku 2024, z podaniem ostatnich 6 cyfr numeru konta, ze wskazaniem banku oraz waluty konta. 2. Listy kart płatniczych wydanych na rzecz PZSS i aktywnych w roku 2024, zawierającej: ostatnie 6 cyfr numeru każdej karty, walutę karty, limity płatności oraz imię i nazwisko osoby upoważnionej do korzystania z danej karty. 3. Wyciągów bankowych za rok 2024 dla wszystkich kont bankowych i kart płatniczych wykorzystywanych przez PZSS - w zakresie obejmującym datę, kwotę, walutę, stronę transakcji (przychód/rozchód), opis operacji. W przypadku, gdyby dane te zawierały wrażliwe dane osobowe (np. dane osobowe pracowników PZSS, proszę o ich anonimizowanie (np. poprzez ukrycie wszystkich liter nazwiska, poza pierwszą) przed przesłaniem danych".
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] organ, działając na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 104 § 1 K.p.a., odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest informacja o sprawach publicznych. Jednocześnie zaznaczył, że obowiązek jej udostępniania spoczywa na podmiotach prywatnych wyłącznie w obszarze, w którym wykonują zadanie publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.).
Podniósł, że PZSS jako polski związek sportowy jest autonomiczną, prywatnoprawną organizacją społeczną o charakterze stowarzyszeniowym. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1488 ze zm.), w zakresie nieuregulowanym w ustawie o sporcie do polskiego związku sportowego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261). W związku z tym PZSS jest zobowiązany do udzielania informacji tylko w graniach określonych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. obowiązki dotyczące udzielania informacji publicznej na wniosek nie dotyczą informacji, które zostały udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej.
Organ podkreślił, że choć korzysta ze środków publicznych przekazywanych corocznie przez Ministra Sportu i Turystyki w ramach programów dotacyjnych - realizuje z nich wyłącznie ściśle określone zadania publiczne. Każde z tych zadań podlega odrębnemu rozliczeniu, a sprawozdania są co roku publikowane w BIP Ministerstwa Sportu i Turystyki. Wskazując dokumenty, które zostały opublikowane w BIP w okresie ostatnich 5 lat organ stwierdził, że ich publikacja w publicznym rejestrze oznacza, że zostały one udostępnione. Zakres jawności realizowany przez Prezesa PZSS w tym trybie wypełnia ustawowe wymogi przejrzystości finansów publicznych.
Organ wyjaśnił ponadto, że aby informacja mogła być przedmiotem jej udostępnienia w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, muszą być spełnione łącznie następujące warunki: 1) musi to być wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa; 2) musi znajdować się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia; 3) musi istnieć w formie utrwalonej (zmaterializowanej), tzn. powinna być zapisana na nośniku informacji, bez względu na jego charakter; 4) musi odnosić się do istniejącego stanu rzeczy oraz do czynności już dokonanych przez organ, tzn. dotyczyć sfery faktów, a nie np. przeszłych działań organu w sprawach indywidualnych, jego niezmaterializowanych zamierzeń, idei, koncepcji, czy pomysłów.
Organ zaznaczył jednocześnie, że prawo dostępu do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego. Jak wielokrotnie podkreślał to Naczelny Sąd Administracyjny, wykonywanie tego uprawnienia musi pozostawać w granicach jego celu i funkcji. W przeciwnym razie mamy do czynienia z jego nadużyciem, tj. sytuacją, w której wnioskodawca korzysta z instrumentu jawności dla osiągnięcia efektów nieprzewidzianych przez ustawodawcę.
W związku powyższym organ podniósł, że w okresie [...] kwietnia 2025 r. do PZSS wpłynęły [...] wnioski zredagowane według jednolitego schematu i pochodzące od członków lub sympatyków Stowarzyszenia KS [...] z siedzibą w [...] (dalej jako Stowarzyszenie), posiadającego licencję klubową nadaną przez PZSS, która uprawnia Stowarzyszenie do udziału we współzawodnictwie sportowym w sporcie strzeleckim. Stowarzyszenie to deklaruje się jako część ogólnopolskiego ruchu społecznego mającego na celu ułatwienie uzyskania i utrzymania pozwolenia na broń.
Powyższa akcja stanowi element inicjatywy tego Stowarzyszenia dotyczącej zmiany Regulaminu w zakresie uzyskiwania patentów strzeleckich w ramach PZSS (zwany dalej: Regulaminem), który ma wejść w życie 1 lipca 2025 r. Zmiany mają wprowadzić spójny system uzyskiwania kwalifikacji do uprawiania sportu strzeleckiego (patentu strzeleckiego), a co za tym idzie podnieść poziom bezpieczeństwa podczas posługiwania się bronią palną przez osoby zamierzające uzyskać pozwolenie na broń. Zmiany dotyczą także uregulowania kwestii szkoleń wstępnych, odbywających się w klubach macierzystych osób wyrażających chęć uzyskania kwalifikacji do uprawiania sportu strzeleckiego, co ma się przełożyć na lepsze wyszkolenie tych osób i podniesienie poziomu bezpieczeństwa podczas uprawiania sportu strzeleckiego.
Organ wskazał, że Stowarzyszenie publicznie nie zgadza się z zmianami przyjętymi w Regulaminie, w szczególności w zakresie dotyczącym: właściwości miejscowej egzaminów na patent, rozszerzenia przesłanek cofnięcia lub zawieszenia patentu, zwiększenia obowiązków szkoleniowych i organizacyjnych związanych z patentami strzeleckimi. W związku z czym, od kwietnia 2025 r. Stowarzyszenie zaczęło publikować apele wzywające jego członków i sympatyków do zmasowanego składania wniosków i skarg na działanie PZSS. Apele te zachęcają do jednoczesnego składania skarg i wniosków zarówno do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) i innych instytucji publicznych, jak i bezpośrednio do PZSS, w celu wymuszenia wycofania zmian regulaminowych. Nadrzędnym celem akcji jest wywarcie presji na PZSS, aby wycofał się ze zmian w Regulaminie – natłok wniosków i skarg ma pokazać skalę niezadowolenia oraz utrudnić funkcjonowanie PZSS, dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska PZSS w sprawie Regulaminu.
W wyniku powyższej akcji w dniach [...] kwietnia 2025 r. do PZSS wpłynęły [...] wnioski o udostępnienie informacji publicznej, sporządzone według podobnego schematu (analogiczna treść, tożsame zakresy żądanych danych, ten sam układ numeracji punktów). Zdaniem organu seryjność, masowość i instrumentalny charakter podobnych wniosków wskazuje na nadużycie prawa do informacji publicznej. Wniosek, do którego odnosi się niniejsza decyzja również został złożony w ramach akcji Stowarzyszenia w oparciu o podobny schemat.
Wnioskodawcy (w tym także wnioskodawca niniejszego wniosku) muszą być świadomi, że złożenie w tym samym czasie [...] wniosków o bardzo rozbudowanym zakresie wskazującym na zamiar kompleksowej kontroli działalności PZSS (należy zwrócić uwagę, że często w tych wnioskach występuje zwrot "wszystkie" lub "wszelkie") wymagałaby oddelegowania przez PZSS kilku pracowników na wiele tygodni jedynie do wyszukania i skopiowania ogromnej ilości umów, protokołów i uchwał, dokonania ich niezbędnej anonimizacji oraz przygotowania wysyłek elektronicznych. Realizacja wniosków doprowadziłaby zatem do paraliżu organu. Organ zaznaczył przy tym, że treść złożonych wniosków - o bardzo rozbudowanym zakresie, wskazuje na zamiar kompleksowej kontroli działalności PZSS przez wnioskodawców. Zgodnie jednak ze stanowiskiem orzecznictwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 3907/21), podmiotowe prawo obywatela do dostępu do informacji publicznej nie może służyć do kompleksowej kontroli działalności podmiotu publicznoprawnego jednocześnie we wszystkich jej obszarach. Do takich działań uprawnione są odpowiednie organy państwowe.
W ocenie organu treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej (które częściowo przytoczył) wskazuje, że celem akcji Stowarzyszenia jest wywarcie presji na PZSS, a nie realizacja interesu publicznego dotyczącego transparentności PZSS. Skala i seryjność podobnych pism, połączone z brakiem rzeczywistego interesu publicznego, w ocenie PZSS oznacza nadużycie prawa do informacji publicznej. Stanowi w praktyce narzędzie sporu Stowarzyszenia z PZSS co do zmian wprowadzonych w Regulaminie. W rezultacie mamy do czynienia z koordynowaną akcją ukierunkowaną na wymuszenie wycofania się ze zmian Regulaminu, a nie realizację konstytucyjnego prawa jawności.
W skardze na powyższą decyzję Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego z dnia [...] kwietnia 2025 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. P. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez bezzasadne ograniczenie prawa dostępu do informacji o działalności PZSS jako podmiotu wykonującego zadania publiczne i dysponującego środkami publicznymi; 2. art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., poprzez błędne przyjęcie, że PZSS nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji w zakresie objętym wnioskiem; 3. art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 K.p.a., poprzez nieuprawnioną odmowę udostępnienia informacji publicznej, w sytuacji braku istnienia podstaw do uznania, że wniosek skarżącego stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej; 4. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez działania sprzeczne z zasadą legalizmu i praworządności, polegające na odmowie realizacji ustawowego obowiązku bez podstawy prawnej.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku i udostępnienia informacji zgodnie z żądaniem w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do uznania przez organ, że jego wniosek złożony zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, w imieniu własnym, stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. Podkreślił, że nie istnieje żadna podstawa prawna do odmowy realizacji prawa do informacji publicznej z powodu "nadużycia", jeśli wniosek został złożony zgodnie z ustawą przez obywatela, we własnym imieniu.
Odnosząc się do kwestii wielości złożonych do organu wniosków skarżący podniósł, że wpływ w okresie 14 dni [...] wiadomości e-mail, stanowiących głównie kopię kilku oryginalnych wniosków, nie mogło doprowadzić do paraliżu PZSS, które grupuje przeszło 100 tysięcy strzelców, ponad 400 klubów, wielu pracowników i majątek publiczny o wysokości kilkudziesięciu milionów złotych rocznie. Zaznaczył też, że facto do żadnego paraliżu, czy też nawet utrudnień w działalności PZSS nie doszło, bowiem organ nie rozpoznał pozytywnie nawet jednego wniosku i nie udzieli żadnej z żądanych informacji publicznych, zakładając z góry, iż wnioski są częścią "koordynowanej akcji" i nie zasługują na uwzględnienie, co wskazuje na złą wolę organu.
Przywołane przez organ w decyzji wyroki NSA dotyczą natomiast sytuacji skrajnych, jak tysiące wniosków wysyłanych przez pojedyncze osoby. Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie. Podniósł, że sporządzenie odpowiedzi i wysłanie wielu kopii identycznej treści nie stanowi żadnego utrudnienia, ani nie podnosi nakładu pracy administracyjnej. Sugestia PZSS, że wnioski były masowe, złośliwe i paraliżujące jest nieprawdziwa. Zaznaczył, że zakres jego wniosku był rzetelny, ograniczony czasowo i miał na celu pozyskanie realnych danych na temat działalności PZSS, którego postępowanie w ostatnich miesiącach istotnie wpływa na jego możliwość uprawiania hobby strzeleckiego.
Spore zainteresowanie obywateli sposobem funkcjonowania PZSS, jego procesem decyzyjnym i finansami, nie może być natomiast interpretowane jako złośliwe nękanie, lecz w pełni uprawniona kontrola społeczna, uruchomiona w odpowiedzi na bezprawne działania samego organu. W takich okolicznościach domaganie się transparentności jest nie tylko prawem, ale wręcz obywatelskim obowiązkiem. Ponadto PZSS wykonuje zadania publiczne, dysponuje środkami publicznymi, co czyni go podmiotem obowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. PZSS wykonuje zadania publiczne zlecone przez państwo (m.in. wydawanie patentów i licencji, co jest warunkiem ubiegania się o pozwolenie na broń do celów sportowych) oraz dysponuje majątkiem publicznym, otrzymując corocznie wielomilionowe dotacje, a także pobierając usankcjonowane ustawowo opłaty. Kwestia ta została jednoznacznie przesądzona w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w sprawach dotyczących bezpośrednio PZSS. Twierdzenia zawarte w decyzji, jakoby PZSS był "autonomiczną, prywatnoprawną organizacją", są próbą wprowadzenia sądu w błąd i nie mają w tym kontekście żadnego znaczenia. Jego wniosek dotyczył udostępnienia istniejących dokumentów i danych, a zatem dotyczył informacji prostej, która nie wymagała od organu podjęcia żadnych działań analitycznych, czy twórczych, kwalifikowanych jako przetwarzanie w rozumieniu ustawy. Wnioskowane informacje mają charakter szczególnie istotny dla interesu publicznego, bowiem dotyczą finansowania i organizacji działań związku dysponującego środkami publicznymi, mającego wpływ na możliwość uprawiania sportu strzeleckiego przez setki tysięcy obywateli. Ponadto jego wniosek był motywowany nagle wprowadzonym w dniu [...] marca 2025 r., uchwałą nr [...] Zarządu PZSS, nowym Regulaminem uzyskiwania patentów strzeleckich.
Skarżący podniósł jednocześnie w ostatnich dniach potwierdzono nieprawidłowości funkcjonowania PZSS. Minister Sportu i Turystyki decyzją z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] uchylił bowiem uchwałę Zarządu PZSS z dnia [...] marca 2025 r. nr [...], która zawierała sprzeczny z normami społecznymi Regulamin. Próba narzucenia tego nielegalnego Regulaminu skłoniła go do wysłania wniosku o informację publiczną, aby zrozumieć mechanizmy działania PZSS. Podał też, że obecnie w PZSS odbywa się kontrola Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Złożony przez skarżącego wniosek o informację publiczną miał na celu zgromadzenie danych na temat podstaw funkcjonowania PZSS wobec sprzecznych z prawem uchwał Zarządu PZSS, braku transparentności i nierzetelnego zachowania organów PZSS. Odmowa udzielenia informacji publicznej stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz skutkuje tym, iż skarżący nie uzyska żadnej wiedzy na temat tego jak wydatkowane są pieniądze publiczne, którymi PZSS dysponuje bez odpowiedniej transparentności. Organ w swojej decyzji próbuje natomiast stosować wybiegi wskazując, że sprawozdania finansowe z dotacji są publikowane w BIP Ministerstwa Sportu i Turystyki. Jest to argument nieadekwatny, gdyż wniosek skarżącego dotyczył szeregu szczegółowych informacji (np. kopii dokumentów rozliczeniowych delegacji, faktur, poleceń wyjazdów), które nigdy nie znajdują się w ogólnych sprawozdaniach rocznych. Organ celowo pomija sedno wniosku, aby stworzyć pozory transparentności. Wobec powyższego, zaskarżona decyzja jest manifestacją złej woli organu i próbą uniknięcia społecznej kontroli nad wydatkowaniem środków publicznych i realizacją zadań publicznych. Taka postawa jest niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym.
PZSS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Wskazania wymaga jednocześnie, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej P.p.s.a.
Oznacza to, że w granicach badanej sprawy sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodność z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnia wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zatem, jeżeli zaistnieją okoliczności z art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części. Kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej musi przebiegać w określonej kolejności, bowiem stwierdzenie istnienia danego typu naruszeń może eliminować potrzebę ustalania istnienia innych wad. Stąd, w pierwszej kolejności sąd przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia istotnych wad powodujących jej nieważność. Ustalenie istnienia wady powodującej nieważność decyzji czyni dalszą kontrolę zbędną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Rozpoznając sprawę ze skargi P. P. na decyzję PZSS z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów innych niż w niej podniesione.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.), zwana dalej u.d.i.p. służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym owo "każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
W sprawie niniejszej nie było kwestią sporną, że PZSS jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 158/20 (orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że polski związek sportowy należy uznać za szczególny rodzaj organizacji społecznej (tj. trwałego zrzeszenia osób fizycznych lub osób prawnych, które są związane wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, niewchodzącego w skład aparatu państwowego i niebędącego jednocześnie spółką prywatną), działającej w formie prawnej stowarzyszenia (związku stowarzyszeń), tj. dobrowolnego, samorządnego i trwałego zrzeszenia o celach niezarobkowych, które samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261). Przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1133), nie ograniczają przy tym znacząco sfery samorządności (samodzielności, autonomii) polskich związków sportowych w porównaniu ze "zwykłymi" stowarzyszeniami. W konsekwencji tworzenie polskich związków sportowych stanowi przejaw konstytucyjnej wolności zrzeszania się (art. 12 i 58 Konstytucji RP; wolność zrzeszania znajduje oparcie także w licznych aktach prawa międzynarodowego i wspólnotowego), która jest realizowana zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym i może podlegać wyłącznie takim ograniczeniom, które są przewidziane przez przepisy rangi ustawowej, niezbędnym do zapewnienia interesów bezpieczeństwa państwowego lub porządku publicznego oraz ochrony zdrowia lub moralności publicznej albo ochrony praw i wolności innych osób (art. 1 ust. 1 i 2 Prawa o stowarzyszeniach). Jako organizacje społeczne, do których stosuje się przepisy o stowarzyszeniach, polskie związki sportowe mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, w szczególności związanych z przedmiotem i celami ich działalności (art. 1 ust. 3 Prawa o stowarzyszeniach).
Polski związek sportowy, jakim jest Polski Związek Strzelectwa Sportowego, może być utworzony, jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, w celu organizowania i prowadzenia współzawodnictwa w danym sporcie. Utworzenie polskiego związku sportowego przez związek sportowy wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw kultury fizycznej (art. 7 ust. 2). W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie do polskiego związku sportowego stosuje się przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (art. 7 ust. 3).
W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o sporcie, polski związek sportowy ma wyłączne prawo do: (1) organizowania i prowadzenia współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski oraz o Puchar Polski w danym sporcie; (2) ustanawiania i realizacji reguł sportowych, organizacyjnych i dyscyplinarnych we współzawodnictwie sportowym organizowanym przez związek, z wyjątkiem reguł dyscyplinarnych dotyczących dopingu w sporcie; (3) powołania kadry narodowej oraz przygotowania jej do igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich, igrzysk głuchych, mistrzostw świata lub mistrzostw Europy; (4) reprezentowania tego sportu w międzynarodowych organizacjach sportowych.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy, nadzór nad działalnością polskich związków sportowych sprawuje minister właściwy do spraw kultury fizycznej, m. in. przez kontrolę polskiego związku sportowego (ust. 3 pkt 2), której zakresem objęta jest działalność polskiego związku sportowego pod względem zgodności z przepisami prawa, postanowieniami statutu oraz postanowieniami regulaminów tego związku (ust. 4). Zatwierdza on też w drodze decyzji statut polskiego związku sportowego oraz jego zmiany (art. 21 ust. 1).
Stosownie natomiast do treści art. 29 ust. 1 ustawy o sporcie, minister właściwy do spraw kultury fizycznej może dofinansowywać uprawianie lub organizowanie sportu oraz jego promocję. Tenże minister, w myśl art. 29 ust. 7 ww. ustawy, w zakresie dofinansowania zadań związanych z przygotowaniem kadry narodowej do udziału w igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich, igrzyskach głuchych, mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy, może zlecać polskim związkom sportowym, Polskiemu Komitetowi Olimpijskiemu i Polskiemu Komitetowi Paraolimpijskiemu realizację zadań publicznych z pominięciem otwartego konkursu ofert, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688, 1570 i 2020 oraz z 2020 r. poz. 284). Przepisy art. 47 i art. 151 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z kolei z art. 11 § 1 Statutu PZSS podstawowymi celami tego Związku są: wszechstronny rozwój i upowszechnianie wszystkich dyscyplin sportu zaliczanych do sportu strzeleckiego, zapewnienie polskiemu sportowi strzeleckiemu wysokiej rangi w sportowym współzawodnictwie międzynarodowym, reprezentowanie, ochrona praw i interesów oraz koordynacja działań wszystkich członków Związku.
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że PZSS jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jak wskazuje natomiast utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, podmioty wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej wtedy, gdy informacja ta ma związek z wykonywaniem zadania publicznego. Nie można przyjmować, że jeśli taki podmiot wykonuje zadania publiczne, to jest zawsze zobowiązany do udostępnienia informacji. Jeśli informacja nie dotyczy wykonywanych przezeń zadań publicznych, to w konsekwencji, jednocześnie, określony podmiot nie występuje w roli podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej" (v. wyrok NSA z 27 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2917/15, wyrok NSA z dnia 13.02.2019 r. sygn. akt I OSK 242/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie zauważyć należy, że organ wydając w dniu [...] kwietnia
2025 r. zaskarżoną decyzję nr [...] nie dysponował podpisanym wnioskiem P. P. o udostępnienie informacji publicznej, a zatem decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Stosownie do treści art. 16 ust. 2 u.d.i.p., do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.
Zatem na gruncie u.d.i.p. należy wyróżnić dwa etapy postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o różnym co do sformalizowania charakterze. W chwili wpłynięcia do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej aktualizuje się obowiązek ustalenia, czy przedmiot wniosku rzeczywiście dotyczy informacji publicznej, czy informacje te znajdują się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy żądana informacja jest informacją prostą, czy przetworzoną, a także, czy jej udostępnienie nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice prawnie chronione. Ustalenia te determinują dalszy tok postępowania oraz prawną formę załatwiania wniosku.
Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a nie ma ustawowych ograniczeń w jej udostępnieniu, organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej. W takim przypadku wniosek nie musi spełniać wymogów określonych w k.p.a. Wnioskodawca nie musi bowiem wykazywać interesu faktycznego ani prawnego w uzyskaniu informacji publicznej. Wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., jako że na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów k.p.a. Minimalne wymogi dotyczące takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej. Sytuacja zmienia się natomiast w momencie "przejścia" do drugiego etapu postępowania, tj. gdy zaistnieją podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p. Od tej chwili wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi spełniać wymogi określone w art. 63 k.p.a. Ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej (bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) skutkuje więc koniecznością wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku, jeżeli nie spełnia on wymagań ustalonych w przepisach prawa dla podania.
W takiej sytuacji – mocą art. 16 ust. 2 u.d.i.p. – do decyzji, a w konsekwencji i postępowania poprzedzającego jej wydanie znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku znajduje uzasadnienie, po dokonaniu powyższej analizy i uzewnętrznieniu zamiaru organu.
Podkreślenia wymaga, że wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz umorzenie postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak powinien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Decyzję administracyjną, o której mowa w art. 16 u.d.i.p. można wydać tylko wówczas, gdy podmiot zobowiązany dysponuje podaniem spełniającym wymogi określone w art. 63 k.p.a.
Z akt administracyjnych wynika, że w niniejszej sprawie organ (PZSS) już po wydaniu zaskarżonej decyzji (decyzja wydana została w dniu [...] kwietnia 2025 r. godzina podpisania decyzji [...], jak wynika z pieczęci dotyczącej weryfikacji podpisu złożonego pod decyzją przez Prezesa PZSS) wezwał wnioskodawcę do podpisania wniosku z dnia [...] kwietnia 2025 r. złożonego w drodze wiadomości e-mail. Wezwanie do podpisania wniosku własnoręcznym podpisem i podanie adresu w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania, na podstawie art. 63 § 2 i 3 k.p.a., z zastosowaniem rygoru pozostawienia wniosku o udostępnienie informacji bez rozpatrzenia, organ wystosował do wnioskodawcy pismem z dnia [...] maja 2025 r. Wezwanie to zostało wykonane przez wnioskodawcę w piśmie z dnia [...] maja 2025 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] maja 2025 r., a zatem nie może budzić wątpliwości, że wydając zaskarżoną decyzję [...] kwietnia 2025 r. organ nie dysponował podpisanym wnioskiem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Podkreślenia wymaga, że zastosowanie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania oznacza, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji administracyjnej w sytuacji nie dysponowania (w momencie wydawania decyzji) podpisanym wnioskiem wykazuje cechy działania organu z urzędu, co w przypadku postępowania wszczynanego jedynie na wniosek oznacza wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), (v. wyroki NSA: z dnia 4 lutego 2016 r. o sygn. akt I OSK 873/15; z dnia 26 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 2534/16; z dnia 18 stycznia 2018 r. o sygn. akt I OSK 758/16; z dnia 22 czerwca 2018 r. o sygn. akt I OSK 2957/17; z dnia 18 stycznia 2019 r. o sygn. akt I OSK 1742/18; z dnia 14 czerwca 2019 r. o sygn. akt I OSK 88/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), tj. art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., co skutkuje wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany jest rozpatrzyć wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2025 r. uzupełniony pismem wnioskodawcy z dnia [...] maja 2025 r.
Dodatkowo jedynie Sąd zauważa, że organ w zaskarżonej decyzji odmawiając udostępnienia informacji żądanych we wniosku z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, nie dokonał oceny, czy żądane informacje mają związek z wykonywaniem przez PZSS zadań publicznych, a tym samym, czy mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, co jest podstawowym obowiązkiem podmiotu rozpatrującego wniosek na gruncie u.d.i.p. Powołując się na nadużycie prawa do informacji publicznej organ wskazał na kontekst złożonego wniosku tj. zakrojoną przeciwko organowi, zorganizowaną akcję prowadzoną przez środowisko związane ze Stowarzyszeniem KS [...] z siedzibą w [...], której celem był sprzeciw przeciwko zmianie Regulaminu w zakresie uzyskiwania patentów strzeleckich w ramach PZSS, z czym nie zgadzało się to Stowarzyszenie. Wskazania w związku z tym wymaga, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zna "nadużycia prawa do informacji publicznej" jako przesłanki odmowy jej udostępnienia. Stanowisko takie zostało natomiast wypracowane w piśmiennictwie i orzecznictwie, gdzie podkreśla się, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005 r., s. 146-147; wyroki NSA: z dnia 16 października 2015r., sygn. akt I OSK 1992/14; z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16 orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, na tym etapie postępowania, nie wykazuje, że doszło do nadużycia prawa do informacji publicznej. Decyzja odmowna powinna zawierać elementy wymienione w art. 107 § 1 i 3 K.p.a., w tym prawne i faktyczne uzasadnienie. W uzasadnieniu organ powinien przedstawić przekonującą argumentację, z której wynikałoby w sposób nie budzący wątpliwości z jakich względów uznał, że uzasadniona jest odmowa udostępnienia informacji publicznej.
Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, zastosowanie przesłanki nadużycia prawa do informacji publicznej może mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych, a ograniczenie przez organ konstytucyjnego prawa do dostępu do informacji publicznej wymaga od organu starannego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia z powołaniem się na indywidualne okoliczności danej sprawy świadczące w sposób niebudzący wątpliwości, że strona, która wystąpiła z jednym wnioskiem, nadużywa przysługujących jej uprawnień.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie przede wszystkim do ustalenia i wyjaśnienia, czy informacje żądane we wniosku skarżącego (wniosek z dnia [...] kwietnia 2025 r. uzupełniony o podpis w piśmie z dnia [...] maja 2025 r.) mają związek z wykonywaniem przez PZSS zadań publicznych, a tym samym, czy jest on zobowiązany, ewentualnie w jakim zakresie jest zobowiązany, do ich udostępnienia w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśli bowiem jakaś informacja nie dotyczy wykonywanych zadań publicznych, to w konsekwencji PZSS nie jest zobowiązany do jej udostępnienia. Nadto, Sąd podkreśla, że o odmowie udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej można mówić wyłącznie wtedy, gdy organ jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Dopiero w oparciu o tak poczynione ustalenia organ winien ponownie ocenić, czy są podstawy do odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
W przypadku dalszego twierdzenia, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, organ zobowiązany będzie do rzetelnego wyjaśnienia swojego stanowiska z uwzględnieniem regulacji art. 107 § 3 K.p.a.
W przypadku natomiast uznania, że nie zachodzi podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na nadużycie prawa do informacji, jednakże organ zmierzać będzie w dalszym ciągu do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, po dokonaniu ustaleń, czy żądane we wniosku informacje stanowią informację publiczną, winien dokonać oceny, czy w sprawie nie występują przesłanki limitujące dostęp do informacji publicznej określone w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz pod kątem ewentualnej zasadności zakwalifikowania informacji publicznej jako informacji publicznej przetworzonej – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło