II SA/Wa 1571/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (sprawozdawca), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Maria Werpachowska, , Protokolant referent-stażysta Agnieszka Cudna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2017 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887) powinny być spełnione łącznie. Wskazany przepis może być zastosowany tylko do sytuacjach wyjątkowych, gdy mimo dołożenia wszelkiej staranności zaistniały niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu świadczenia na ogólnych zasadach. Prezes ZUS nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których M.K. nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zdaniem organu nie zostało wykazane, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które strona nie miała wpływu.  Na przestrzeni 58 lat życia strony, tj. na dzień powstania całkowitej niezdolności do pracy, udokumentowano 26 lat, 8 miesięcy i 8 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wskazane okresy nie wystarczą do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Do przyznania przedmiotowego świadczenia należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia w trybie zwykłym. W 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy – zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym strona nie udokumentowała żadnego okresu ubezpieczenia. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że od 21 grudnia 1997 r. do 21 czerwca 1999 r. oraz od 9 lipca 2004 r. do 4 stycznia 2016 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy M.K. nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. We wskazanych okresach nie była wobec strony orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. W powyższych przerwach M.K. wykonywał prace dorywcze bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego. Podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne ma ten skutek, że osoba, która podejmuje takie zatrudnienie, godzi się z powstaniem negatywnych konsekwencji w zakresie przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Fakt ten nie może być uznany za okoliczność, która mogłaby zostać potraktowana jako zdarzenie wyjątkowe i niezależne od ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ustawy. Podnoszona przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy trudna sytuacja panująca na rynku pracy, jak również długotrwały stan bezrobocia bez wykazanej aktywności zmierzającej do zmiany tej sytuacji, nie ma charakteru okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ustawy, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Odmienna interpretacja prowadziłaby do przyznawania świadczenia w drodze wyjątku jako rekompensaty wszystkim osobom, które niezależnie od przyczyn braku zatrudnienia, nie wypracowały odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego. Bezrobocie jest istotnym czynnikiem uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, jednak aby okres pozostawania bez pracy można było uznać za szczególną okoliczność, to należy udowodnić, że w celu znalezienia pracy wykazano się wyjątkową aktywnością. Nie można powoływać się na trudności w podjęciu zatrudnienia, jeśli nie wykazano, że w całym okresie pozostawania bez zatrudnienia M.K. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych.  Prezes ZUS wyjaśnił, iż renta z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ nie jest spełniony warunek braku niezbędnych środków utrzymania. Posiadane środki utrzymania, to wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie 3719,02 zł brutto pobierane przez B.B. oraz alimenty płacone na dzieci ww. w kwocie 600.00 zł. Wykazany dochód przypadający na jednego członka 4-osobowej rodziny w wysokości 1079,76 zł miesięcznie, przekracza kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, co nie pozwala na uznanie, iż strona nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" – jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku – nie jest zdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W celu ustalenia tego kryterium należy zatem posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2016 r. wynosi 882,56 zł. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych a nie niewystarczających środków utrzymania. Wykazane środki utrzymania w kwocie 1079,76 zł brutto na członka rodziny mogą być niewystarczające, zważywszy na potrzeby, lecz, zdaniem organu, trudno uznać wymienioną kwotę jako tę, która nie pozwala zaspokoić potrzeb niezbędnych, podstawowych. Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównym wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami. Organ nie neguje faktu, że sytuacja materialna, w jakiej znalazła się strona, może być trudna, jednak przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione. M.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną powyżej decyzję Prezesa ZUS. Skarżący zaznaczył, że choruje na nowotwór złośliwy oraz przeszedł cztery sesje chemioterapii. W 2008 r. miał amputowany palec w prawej ręce. Skarżący stwierdził, że jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jednak urząd nie znalazł dla niego pracy. Wobec powyższego skarżący zmuszony był do podjęcia pracy dorywczej. Obecnie ze względu na stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy i pozostaje bez środków do życia pomimo, iż udowodnił 26 lat, 8 miesięcy i 8 dni okresu zatrudnienia (w tym 14 lat w warunkach szkodliwych). Skarżący zaznaczył, że zamieszkuje wspólnie z B.B. i jej dziećmi. Osiągany dochód w wysokości 2 233, 35 zł miesięcznie na czteroosobową rodzinę nie jest za duży. Stwierdził, że bez pomocy B.B., która kupuje jedzenie, opiekuje się nim i opłaca rachunki, stałby się bezdomny. W odpowiedzi na skargę organ zaznaczył, że nie kwestionuje ani obecnej niezdolności do pracy skarżącego, ani jego trudnej sytuacji materialnej. Jednak sama niezdolność do pracy, nawet w powiązaniu z najbardziej, w pojęciu zainteresowanego szczególną i wyjątkową sytuacją życiową, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Podobnie trudna sytuacja materialna, choć jest brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia. Staż ubezpieczeniowy skarżącego – 26 lat i 8 miesięcy okresów ubezpieczenia (25 lat, 9 miesięcy i 19 dni okresów składkowych) – nie jest wystarczający do przyznania renty, w przypadku której ustawodawca wymaga, przy braku możności wylegitymowania się 5-letnim okresem ubezpieczeniu w 10-leciu ocenianym do uprawnień, wykazania 30 lat okresów składkowych. Jest natomiast wystarczający do otrzymania emerytury – jednak to będzie możliwe dopiero w chwili osiągnięcia przez skarżącego wieku emerytalnego, co nastąpi we wrześniu 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), dalej: "P.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawą zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r. stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z jego treścią, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia – odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu – przez osoby, które nie spełniają warunków do jego uzyskania w zwykłym trybie. Świadczenia z ww. przepisu nie mają charakteru roszczeniowego, są bowiem finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa Zakładu nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Omawiane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego, w zakresie wymaganego okresu ubezpieczenia, niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "zwykłego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności. Jak już wyżej wskazano, wydając decyzję na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy, Prezes Zakładu kieruje się uznaniem administracyjnym. Ocena, czy w sprawie zaistniały szczególne okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać należytej analizie, czyniąc zadość regułom postępowania dowodowego określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania w sprawie powinien wykazać wszelkie okoliczności, wiążące się z dochodzonym świadczeniem. Nałożony na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z regułami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. W sprawie nie jest kwestionowane, że M.K. nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Zgodnie bowiem z orzeczeniem Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy od dnia 5 stycznia 2016 r. do dnia 31 marca 2018 r. Jak wynika z uzasadnienia ww. orzeczenia, zostało ono wydane po przeprowadzeniu bezpośredniego badania, jak i po dokonaniu analizy dokumentacji medycznej, w tym dokumentacji z przebiegu leczenia specjalistycznego, kart informacyjnych leczenia szpitalnego w marca 2016 r., zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących z dnia 16 lutego 2016 r. oraz wyników badań dodatkowych. Orzeczenie to zostało wydane po wniesieniu sprzeciwu od orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2016 r. do Komisji Lekarskiej ZUS w trybie art. 14 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, i jest ostateczne. W tym stanie rzeczy ocenie Sądu podlegają ustalenia organu pod kątem "szczególnych okoliczności" dla zbadania, czy przesłanka ta w sprawie niniejszej została spełniona. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r. o sygn. akt I OSK 130/10 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), przesłanka "szczególnych okoliczności" określona została przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od organu ustalenia odpowiednich faktów oraz ich oszacowania co do skali czy natężenia ich wystąpienia tak, aby można było tym faktom przypisać status okoliczności szczególnych. Dopiero kiedy ma miejsce ustalenie wystąpienia powyższych przesłanek, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może przyznać przedmiotowe świadczenie. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy przesłanki te wystąpią, decyzja organu nie musi być decyzją przyznającą świadczenie, jeśli jakieś inne okoliczności (np. stan środków finansowych) to uniemożliwiają. Ponadto, świadczenie to może być przyznane "na zasadzie wyjątku", co wzmacnia uznaniowy charakter decyzji oraz wskazuje na zaostrzenie sposobu szacowania w ramach oceny faktów "szczególnych okoliczności", stanowiących najistotniejszą przesłankę merytoryczną, decydującą o zaktualizowaniu się możliwości przyznania tego świadczenia. Za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2000 r. o sygn. akt II SA 306/00, niepubl.), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. W ocenie Sądu, organ orzekający zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności w rozumieniu ww. przepisu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w okresie 58 lat życia skarżącego (do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy – 5 stycznia 2016 r.) udokumentowano 26 lat, 8 miesięcy i 8 dni łącznego okresu ubezpieczenia. W dziesięcioleciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy oraz w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności skarżącego popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne. We wskazanych okresach nie była w stosunku do skarżącego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do uzyskania renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia uniemożliwiający kontynuowanie zatrudnienia bądź inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli skarżącego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Całkowita niezdolność do pracy wobec skarżącego została ustalona – ww. orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS – dopiero od dnia 5 stycznia 2016 r. Wskazać również należy, że – jak wynika z akt sprawy – w okresie od 1 lipca 2003 r. do 11 listopada 2004 r. oraz od 25 stycznia 2006 r. do 9 września 2014 r. skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w I. jako osoba bezrobotna. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługiwało skarżącemu w okresie od 9 lipca 2003 r. do 31 grudnia 2003 r. oraz od 1 stycznia 2004 r. do 8 lipca 2004 r. W pozostałym okresie, tj. od 9 lipca 2004 r., skarżącemu nie przysługiwało prawo do zasiłku. Okresy rejestracji w Urzędzie Pracy stanowią o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 pkt 2 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), bezrobotny oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy (...), zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Zaznaczyć przy tym należy, że okresy pozostawania bez pracy, nawet potwierdzone formalną rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy, nie mogą być zaliczane do okresu ubezpieczenia, bowiem nie stanowią okresu składkowego, ani nieskładkowego. Ponadto, trudna sytuacja na rynku pracy i zjawisko bezrobocia nie stanowią okoliczności szczególnych w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych usprawiedliwiających niewypracowanie wymaganego okresu w celu uzyskania świadczenia na tzw. zwykłych zasadach (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I OSK 378/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1008/09, publ. jw.). Motywując zaskarżoną decyzję, Prezes ZUS zasadnie wskazał na kilkuletnie przerwy w zatrudnieniu skarżącego jeszcze przed rokiem 2004 r., a także w okresie od lipca 2004 r. do stycznia 2016 r. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak jest podstaw do uznania, że w okresie tych przerw istniały szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które w sposób obiektywy uniemożliwiałyby skarżącemu uzyskanie uprawnień do świadczenia w zwykłym trybie. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, wobec niespełnienia przesłanki "szczególnych okoliczności" uzasadniających niedopełnienie przez skarżącego wymagań, od których uzależnione jest przyznanie prawa do świadczenia w trybie zwykłym, organ nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy na zasadzie art. 83 ust. 1 ww. ustawy. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Sama trudna sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego, którą dostrzega Sąd w składzie orzekającym, nie może skutkować eliminacją zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wskazać przy tym należy, że Prezes ZUS prawidłowo ustalił, iż dochód 4-osobowej rodziny skarżącego stanowi dochód partnerki w kwocie 3719,02 zł brutto. Dochód brutto na jednego członka rodziny wynosi zatem 1079,76 zł brutto i nieznacznie przewyższa kwotę najniższej emerytury, która w dacie orzekania przez organ wynosiła 880,45 zł. Uznać więc należało, że po stronie skarżącego nie istnieje wymagana przez ustawodawcę przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że dla oceny przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania, posiadane przez wnioskodawcę środki należy oceniać na tle wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która od 1 marca 2015 r. wynosi 880,45 zł brutto (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1112/06, publ. LEX nr 321169, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1325/13, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie takiego miernika pozwala bowiem na najbardziej obiektywną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.