II SA/Wa 1806/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Adam Lipiński Protokolant Asystent sędziego Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego S.K. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] cofającą S.K. pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich. Organ rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 14 stycznia 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia stronie pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich w związku z informacją, że toczy się wobec niej postępowanie karne o czyn z art. 278 § 1 k.k., tj. przeciwko mieniu, co potwierdza zatwierdzony przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. w dniu [...] grudnia 2009 r. akt oskarżenia, sygn. akt [...]. Organ I instancji uznał, że powyższe ustalenie w pełni pozwala na zakwalifikowanie strony do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. cofnął jej pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich. Od tej decyzji S.K. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i wskazując na uchybienia popełnione w postępowaniu karnym. Podkreślił, że powyższa decyzja jest dla niego krzywdząca, bowiem pominięto dowody przemawiające na jego korzyść, czyli dotychczasową niekaralność, pozytywną opinię z miejsca zamieszkania oraz wśród myśliwych, niebudzące zastrzeżeń posiadanie broni przez okres pięciu lat, nienaganny tryb życia oraz uchwalę Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji można zastosować wyłącznie w stosunku do osób skazanych za czyny w przepisie tym wymienione, a nie osób, wobec których toczy się postępowanie karne o takie czyny. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobie, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, nie tylko, gdy dysponuje już prawomocnym orzeczeniem sądu skazującym ją za popełnienie wymienionych przykładowo w tym przepisie przestępstw, tj. w szczególności przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, ale również wtedy, gdy tylko toczy przeciwko niej postępowanie karne o takie czyny. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zebrano materiał dowodowy świadczący o istnieniu okoliczności, z którymi to sam ustawodawca związał obawę, określoną w tym przepisie, bowiem przeciwko stronie toczy się postępowanie karne pod zarzutem przestępstwa przeciwko mieniu. Zaznaczył, że toczące się przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń postępowanie o popełnienie choćby jednego z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nakazuje uznać go za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W tej sytuacji organ nie musi więc przeprowadzać dodatkowych czynności wyjaśniających obawę tę potwierdzających, ponieważ, co do tych osób oceny dokonał już ustawodawca w ustawie. Wobec zatem osób skazanych lub oskarżonych (podejrzanych) o przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu organ musi jedynie ustalić fakt skazania lub prowadzenia postępowania o przestępstwa wymienione w przepisie. Podał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1083/09, oddalając skargę kasacyjną strony, której zostało cofnięte pozwolenie na broń z uwagi na postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, jak również stwierdził, iż art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przesądza o tym, że osoba, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, zalicza się do kręgu osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Odnośnie uchybień popełnionych w toku prowadzonego przeciwko stronie postępowania karnego organ wyjaśnił, że organy Policji nie posiadają kompetencji do weryfikacji ustaleń postępowania karnego i rozstrzygania o winie czy niewinności osoby posiadającej pozwolenie na broń ani ustalania, czy zasadnie postawiono jej zarzut popełnienia przestępstwa oraz trafnie zastosowano kwalifikację prawną czynu. Takie uprawnienia mają tylko organy ścigania i niezawisły sąd, przed którym toczy się postępowanie karne. Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest wyłącznie ustalenie czy zachodzą określone w ustawie o broni i amunicji przesłanki do cofnięcia pozwolenia. Komendant Główny Policji zaznaczył, że prawo do posiadania broni nie należy do praw i wolności chronionych konstytucyjnie, nie jest prawem powszechnym, a dostęp do niego z woli ustawodawcy podlega administracyjnej reglamentacji. Posiadanie pozwolenia na broń jest na gruncie naszego prawa przywilejem i wyróżnieniem, opartym na pełnym zaufaniu państwa do osoby, która takie pozwolenie otrzymuje. Strona jako oskarżona o przestępstwo objęte katalogiem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zaufanie to utraciła, a zatem zachowanie jej pozwolenia na broń jest więc niemożliwe. Podał, że ustawodawca poprzez obligatoryjny charakter art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznał bezwzględne pierwszeństwo interesowi społecznemu i związał organy Policji co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy dotyczące pozwolenia na broń. W tej sytuacji nawet korzystnie świadczące o stronie dowody, tj. dotychczasowa niekaralność, opinie z miejsca zamieszkania i koła łowieckiego nie mogą przesądzić o zachowaniu jej prawa do broni, bowiem nie eliminują one ustawowej przesłanki obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W ocenie organu odwoławczego toczące się wobec strony postepowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu burzy jej dotychczasowy wizerunek i całokształt dotychczasowego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.K. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie i załatwienie sprawy, nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony, - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez ich błędną wykładnię. Wnoszący skargę wskazał, iż organ nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego. W szczególności pominął informację o jego dotychczasowej niekaralności, pozytywne opinie z miejsca zamieszkania, jak i wśród myśliwych, nienaganny tryb życia oraz fakt posiadania pozwolenia na broń myśliwską od pięciu lat. Podkreślił, że w polskim prawie karnym generalną zasadą jest zasada domniemania niewinności, a organ nie jest uprawniony do oceny, czy jest on osobą winną zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu. Przyjęcie bowiem, że każdy skazany lub podejrzany o popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa może również użyć broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego narusza zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zaznaczył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nadal istnieją rozbieżności w przedmiocie cofania pozwolenia na broń w stosunku do osób, wobec których toczy się postępowanie karne, a sprawa nie zakończyła się prawomocnym wyrokiem skazującym. Kwestii tej nie rozstrzyga także uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., gdyż dotyczy ona wyłącznie osób prawomocnie skazanych, którym organ cofnął pozwolenie na broń. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 7 k.p.a., organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, natomiast art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 stanowi natomiast, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z treści powyższych przepisów organy Policji wywiodły, iż sam fakt prowadzenia przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu uzasadnia obawę, że nie daje ona gwarancji, iż będzie przestrzegać obowiązującego porządku prawnego, a w szczególności nie naruszy zasad bezpiecznego posiadania i używania broni, a tym samym organ jest zobowiązany cofnąć takiej osobie pozwolenie na broń. Sam ustawodawca przesądził bowiem, że w stosunku do osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw, istnieje obawa użycia przez nie broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie z powyższym poglądem nie można się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 (ONSAiWSA 2010/1/5) stanął na stanowisku, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza bowiem, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi wobec tych osób przeprowadzać zatem oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się więc osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa czy też, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, a co do których jednak organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W takiej sytuacji organ musi jednak szczegółowo przeanalizować i uzasadnić istnienie takiej obawy. Z powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika bowiem, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt prowadzenia postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Niezbędne jest w związku z tym wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy zarzucanymi w postępowaniu karnym czynami, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarza obawę, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ w stanie faktycznym niniejszej sprawy zobowiązany był zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiające dokonanie oceny istnienia bądź nieistnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. nie był bowiem wystarczający do uznania, że istnieje uzasadniona obawa, iż może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Takie też stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 318/09, z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 847/09 oraz z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 940/09, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się konstytucyjnymi zasadami domniemania niewinności oraz proporcjonalności, doszedł do wniosku, że w stosunku do osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, cofnięcie pozwolenia na broń możliwe jest jedynie w przypadku, gdy prowadzące postępowanie organy wykażą, że w stosunku do osób tych istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne, na zasadzie automatyzmu, cofanie pozwolenia na broń każdej osobie, w stosunku do której toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw. Cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie będzie natomiast możliwe w przypadku wykazania, że wobec takiej osoby istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Działania takiego zabrakło w niniejszej sprawie, gdyż organy Policji zastosowały zasadę automatyzmu wyrażającą się w przekonaniu, że skoro w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, to zachodzi podstawa do uznania go za osobę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a tym samym, że spełniona została dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, nakazująca określony sposób rozstrzygnięcia sprawy. Istotne w niniejszej sprawie jest natomiast, czy skarżący całokształtem swojego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Organ winien w związku z tym wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego uznaje, iż dotychczasowe zachowanie skarżącego oraz jego cechy charakteru dają podstawę do negatywnej prognozy odnośnie jego osoby w oparciu o art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien więc uzupełnić materiał dowodowy oraz dokonać kompleksowej oceny postawy skarżącego jako osoby posiadającej pozwolenie na broń. Dopiero analiza i ocena całego materiału dowodowego pozwolą organowi na podjęcie decyzji realizującej przesłankę art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, iż zaskarżone rozstrzygnięcie organu w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co skutkowało w konsekwencji naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez jego błędną wykładnię. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono na mocy art. 200 i art. 209 tej ustawy.