II SA/Wa 1824/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-14
Skład orzekający: Joanna Kube, Andrzej Góraj, Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu o większej powierzchni, wydana na podstawie błędnego ustalenia, że wnioskodawczyni podała nieprawdę co do ilości osób zamieszkałych w lokalu, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania wnioskodawczyni do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu o większej powierzchni została wydana z naruszeniem prawa. Organ błędnie ustalił stan faktyczny, uznając, że wnioskodawczyni podała nieprawdę co do ilości osób zamieszkałych w zajmowanym lokalu, podczas gdy czasowe opuszczenie lokalu nie wyklucza zamieszkiwania w nim w rozumieniu cywilistycznym. W związku z tym, organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., oraz § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009.Stan faktyczny
K. G., najemczyni lokalu o powierzchni 24,85 m², złożyła wniosek o zamianę na większy lokal ze względu na narodziny dziecka, chorobę matki i konflikt. Zarząd Dzielnicy odmówił jej zakwalifikowania na listę oczekujących, uznając, że podała nieprawdę co do ilości osób zamieszkałych w lokalu, gdyż wizje lokalowe wykazały, że mieszka tam tylko jej matka. Po odmowie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, K. G. wniosła skargę do WSA. Skarga została wniesiona przez pełnomocnika z urzędu, który zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. oraz uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Uchwała traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu o większej powierzchni - stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa -
Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie wniosku K. G. o najem lokalu mieszkalnego z zasobu W., na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. nr 41, poz. 361 ze zm.), § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 4085), zwanej dalej uchwałą nr XCIII /2729/2010 (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 203 poz. 6025) w związku z § 24 ust. 1 uchwały w nr LVII/1751/2003 z Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937) zmienionej uchwałą XVII/353/2011 (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 116, poz. 3676) oraz uchwałą XLVIII/1304/2012 (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2013 r., poz. 6), postanowił nie zakwalifikować do umieszczenia K. G. zam. w lokalu nr [...] przy ul. [...] na liście osób oczekujących na najem lokalu jako rodziny 3 osobowej - biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny i prawny.
W uzasadnieniu podał, że K. G., która jest najemcą lokalu nr [...] przy ulicy [...] na podstawie umowy najmu z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu na podstawie § 8 w ust. 1 pkt 1 lit. d uchwały nr [...] Rady W. Zajmowany przez nią lokal posiada powierzchnię 24,85 m², w tym powierzchnię mieszkalną 17,76 m². Osobą uprawnioną do zamieszkiwania w lokalu jest matka wnioskodawczyni - M. G. K. G. w dniu [...] lutego 2013 r. urodziła dziecko i z uwagi na metraż lokalu, chorobę matki oraz narastający konflikt, stara się o zamianę lokalu na większy.
Zarząd wskazał, iż zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 1 lit. d uchwały nr LVIII/1751/2009, w ramach mieszkaniowego zasobu mogą być dokonywane zamiany lokali: z inicjatywy najemcy, jeżeli: (...) celem zamiany jest uzasadniona poprawa warunków mieszkaniowych poprzez zamianę na lokal o większej powierzchni mieszkalnej lub użytkowej, jeśli spełnione są kryteria określone w § 4.
Stosownie zaś do § 22 ust. 5 tej uchwały, odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
Wnioskodawczyni nie podała zaś prawdy co do ilości osób zamieszkałych w przedmiotowym lokalu, a wielokrotne wizje lokalowe wykazały, że wnioskodawczyni w nim nie mieszka. W lokalu tym mieszka tylko jej matka.
Organ stwierdził, że z tego powodu odmowa zakwalifikowania na listę osób ubiegających się o najem lokalu mieszkalnego zasobu miasta W. jest zasadna. Negatywnie zawarcie umowy najmu zaopiniowała też Komisja Mieszkaniowa, a wymóg takiej opinii wynika z § 23 omawianej uchwały.
W piśmie z dnia 16 lipca 2014 r. pełnomocnik K. G. - jej matka M. G., wezwała organ do usunięcia naruszeń prawa oraz wniosła o zamianę przedmiotowej uchwały.
Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. oddalił powyższe wezwanie.
K. G. reprezentowana przez matkę M. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przedmiotową uchwałę.
Pełnomocnik z urzędu K. G. w piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2016 r. poparł skargę oraz zaskarżonej uchwale zarzucił:
1. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich możliwych czynności mających na celu ustalenie, czy skarżąca spełnia wymogi do umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu;
2. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w tym wyraźnie nieobiektywną ocenę materiału dowodowego pod kątem ustalenia, czy skarżąca spełnia wymogi do umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu;
3. naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie całego materiału dowodowego pozwalającego ustalić, czy skarżąca spełnia wymogi do umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu;
4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie spełnia wymogów do umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu;
5. naruszenie § 4 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez jego błędne zastosowanie, to jest przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie w stosunku do skarżącej przekroczone zostało kryterium metrażowe 6 m2 wskazane w tymże przepisie,
6. naruszenie § 4 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez jego błędne zastosowanie, to jest przyjęcie, że lokal, w którym zamieszkuje skarżąca, nadaje się na stały pobyt ludzi w rozumieniu prawa budowlanego, pomimo nieprzeprowadzenia żadnych czynności ustalających przez organ w tym zakresie
7. naruszenie § 5 ust. 2 p.3 ppkt a) Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez jego błędne zastosowanie, tj. niewzięcie pod uwagę znanego organowi stanu niepełnosprawności matki skarżącej – M. G. i zupełnym nieodniesieniu się do niego w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały.
Mając powyższe zarzuty na uwadze wniósł o:
1. stwierdzenie, że zaskarżona uchwała została wydana w całości z naruszeniem prawa,
2. stwierdzenie, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości,
3. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu poniesionych kosztów postępowania według norm przepisanych,
4. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, iż nie zostały one uiszczone w całości ani w części
W uzasadnieniu rozwinął podniesione zarzuty i podkreślił, że już samo przyjęcie, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną powoduje, że organ nie powinien w ogóle rozpatrywać wniosku skarżącej przez pryzmat § 4 wspomnianej wyżej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] W. wniósł o jej odrzucenie z tego względu, że M. G. nie jest najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...], który składał wniosek o jego zamianę. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz skargę z dnia 5 sierpnia 2014 r. M. G. złożyła zaś w imieniu własnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Oznacza to, iż wniosek o odrzucenie skargi z przyczyn wskazanych w odpowiedzi na skargę jest niezasadny.
Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że M. G. zarówno, wzywając organ do usunięcia naruszenia prawa, jak i wynosząc skargę do Sądu, działała jako pełnomocnik K. G., a nie w imieniu własnym. Do działania w imieniu córki w przed organami administracyjnymi upoważniało ją bowiem pełnomocnictwo z dnia 19 czerwca 2012 r., natomiast do wniesienia skargi do Sądu - pełnomocnictwo z dnia 9 września 2014 r., poświadczone notarialnie.
Zgodnie z przepisem art. 33 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z dnia 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej "k.p.a.", pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Natomiast w myśl art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", w brzemieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.
Wskazać ponadto należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 grudnia 2014 r. w (sygn. akt II SA/Wa 1609/14) odrzucił skargę K. G. w niniejszej sprawie, uznając, iż uchwała dotycząca zamiany lokali jest wykonywaniem uprawnień właścicielskich przez jednostkę samorządu terytorialnego w stosunku mienia stanowiącego mieszkaniowy zasób gminy i co za tym idzie, jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym. Zgodnie zaś w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), do sądu administracyjnego można zaskarżyć uchwały podjęte przez organy gminy, w tym również uchwały organów dzielnicy, wydane w sprawie z zakresu administracji publicznej. W konsekwencji Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych i odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa" .
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. G. od powyższego postanowienia, postanowieniem z dnia 24 października 2015 r. , sygn. akt I OSK 2172/15, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżonej uchwały nie można uznać za sposób wykonywania uprawnień właścicielskich przez jednostkę samorządu terytorialnego w stosunku do mienia stanowiącego mieszkaniowy zasób gminy, nie dotyczy bowiem bezpośrednio przedmiotowego w mienia. Uchwała ta, stanowiąca o wpisaniu bądź odmowie wpisania na listę osób oczekujących na najem lokalu, jest pierwszym etapem rozpoznania wniosku o zamianę lokalu. Wszystkie kwestie cywilnoprawne stanowią dopiero kolejny etap tego procesu.
Sama uchwała nie może być więc traktowana ani jako oferta zawarcia umowy najmu, ani negocjacje. Celem jej wydania jest zbadanie, czy wnioskodawcy może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy, (por. uchwała NSA z 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, postanowienie NSA z 26 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 3085/14, wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 1392/14). Zaskarżona uchwała odmawiająca umieszczenia wnioskodawczyni na liście osób oczekujących na najem lokalu, nie dotyczyła rozporządzania mieniem będącym zasobem mieszkaniowym gminy. W uchwale tej organ zdecydował dopiero o niespełnieniu przez skarżącą przesłanek określonych w uchwale Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. i o niewpisaniu na listę osób oczekujących na najem lokalu. Zatem uchwała ta ma charakter administracyjnoprawny i powinna być przez Sąd I instancji uznana za akt organów jednostek samorządu terytorialnego podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 Ppsa.
Mając zaś na uwadze treść artykułu 190 zdanie pierwsze Ppsa, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Kwestie dotyczące gospodarowania zasobem mieszkaniowym miasta stołecznego Warszawy reguluje wspomniana uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz.3937 ze zm.). Stosownie do treści przepisu § 8 ust. 1 pkt 1 lit. d w/w uchwały, w ramach mieszkaniowego zasobu mogą być dokonywane zamiany lokali z inicjatywy najemcy, jeżeli celem zamiany jest uzasadniona poprawa warunków mieszkaniowych poprzez zamianę na lokal o większej powierzchni mieszkalnej lub użytkowej, jeżeli spełnione są kryteria określone w § 4 (...). Wskazany zaś § 4 uchwały stanowi, że lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom:
1. które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto
2. w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.
W myśl § 22 ust. 1 uchwały, wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu wraz z oświadczeniem i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania oraz dokumentacją potwierdzającą posiadanie przez te osoby tytułu prawa do lokalu, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku osób bezdomnych – w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w W. – w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy.
Odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w art. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku (§ 22 ust. 5 uchwały).
Wreszcie stosownie do przepisu § 24 ust. 1 omawianej uchwały, wnioski zaopiniowane przez komisję (mieszkaniową) rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu.
W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż K. G. jest najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] na podstawie umowy najmu. Powierzchnia użytkowa przedmiotowego lokalu wynosi 24,85 m2, zaś mieszkalna – 17,76 m2. Nie jest kwestionowany również fakt, że matka skarżącej – M. G., jest osobą uprawnioną do zamieszkania w lokalu, a skarżąca w dniu [...] lutego 2013 r. urodziła dziecko. Z uwagi na powierzchnię lokalu, chorobę matki oraz narastający konflikt między skarżącą a matką, skarżąca złożyła wniosek o zamianę lokalu. Podstawą faktyczną zaskarżonej uchwały jest ustalenie organu, iż K. G. nie podała prawdy co do ilości osób zamieszkałych w przedmiotowym lokalu. Wielokrotne wizje, jak podaje organ, wykazały bowiem, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu, w którym mieszka tylko jej matka.
Powyższe kategoryczne stanowisko organu, iż skarżąca nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] nie znajduje jednak potwierdzenia w aktach sprawy. Przeprowadzone wizje lokalowe nie dają podstawy do stwierdzenia, iż skarżąca podała we wniosku o zamianę lokalu nieprawdziwe informacje o ilości zamieszkujących w nim osób. Z protokołu wizji lokalowej przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r. wnika, że w przedmiotowym lokalu nie zastano nikogo, zaś sąsiadka z lokalu nr [...] potwierdziła zamieszkiwanie skarżącej z córką oraz matką, lokator z lokalu nr [...] podał, że nikt nie mieszka. Z kolei z protokołu wizji lokalowej przeprowadzonej [...] października 2013 r. wynika, że nie zastano nikogo w lokalu nr [...], natomiast sąsiadka z lokalu nr [...] oznajmiła, iż w przedmiotowym lokalu mieszka starsza pani, która wcześniej mieszkała z córką. W dniu [...] grudnia miała miejsce nieudana próba wizji lokalowej, nikt nie otworzył drzwi. Podobna sytuacja miała miejsce w dniu [...] grudnia 2013 r., natomiast sąsiadka z lokalu nr [...] podała, iż widuje rzadko samą K. G. Kolejna wizja lokalowa miała miejsce [...] grudnia 2013 r., przeprowadzający ją pracownicy zastali w mieszkaniu M. G., która oznajmiła, że córka wyprowadziła się do K. ze względu na jej stan psychiczny. Stwierdzono brak rzeczy dziecka w miejscu zamieszkania. Ponadto Komenda Rejonowa Policji w odpowiedzi na zapytanie, czy M. G. i K. G. zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...], w piśmie z [...] czerwca 2014 r. poinformowała, że pod wskazanym adresem zamieszkują: M. G., K. G. i Mx. Gx.
Wskazać jednocześnie należy, że czasowe opuszczenie przez daną osobę lokalu, a nawet okresowe wyjazdy za granicę, nie wykluczają zamieszkiwania przez tę osobę w lokalu. Trzeba bowiem zamieszkiwanie rozumieć w ujęciu cywilistycznym, które nie oznacza wyłącznie fizycznego przebywania w lokalu. Kodeks cywilny w art. 25 określa, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus).Powszechnie przyjmuje się, że te dwa elementy muszą występować łącznie. Przebywanie, w świetle poglądów piśmiennictwa, to czynnik zewnętrzny, fizyczny i trwały, ale niekoniecznie ciągły. Cecha trwałości związana jest z zamiarem stałego pobytu, tj. nie tymczasowego, okazyjnego. Decydujące znaczenie ma ustalenie, by przebywanie w danym miejscu nosiło cechy założenia tam ośrodka, centrum osobistych i majątkowych interesów danej osoby. W przypadkach bardziej skomplikowanych stanów faktycznych postuluje się – w imię realizacji zasady jednego miejsca zamieszkania, przyjętej w art. 28 kc – wskazanie jako miejsca zamieszkania tej miejscowości, z którą dana osoba jest najściślej związana, uwzględniając w ramach dokonywanej oceny całokształt okoliczności konkretnego przypadku, nie wyłączając adresu zameldowania (zob. E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego, Lex 2014).
Poprzez analogię powyższe rozważania, zdaniem Sądu, można zastosować przy ustalaniu zamieszkania w konkretnym lokalu. Z tego względu uznanie przez organ, że K. G. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, co skutkuje tym, iż oświadczając we wniosku o zamianę lokalu, że w nim zamieszkuje, podała nieprawdę, jest błędne. Już samo staranie o zamianę lokalu na większy świadczy o zamiarze przebywania w nim do czasu uzyskania większego lokalu. Należy też wziąć pod uwagę okoliczność, że mieszkanie jest małe, a zamieszkiwanie w nim skarżącej z matką oraz dzieckiem, może wywoływać konflikty, co powoduje, że skarżąca okresowo przebywa w innych miejscach. Nie bez znaczenia jest również stan psychiczny skarżącej oraz choroby jej matki. Uzasadnione są w tej sytuacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ nie wyjaśnił bowiem dokładnie stanu faktycznego oraz nie załatwił sprawy z poszanowaniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto nawet z tak ustalonego stanu faktycznego błędnie wywiódł, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu. Tym samym organ dopuścił się również naruszenia przepisu § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy nie było ku temu podstaw. Chybione są natomiast pozostałe zarzuty naruszenia przepisów w/w uchwały, albowiem organ nie analizował stanu faktycznego pod ich kątem wobec błędnego przyjęcia zaistnienia przesłanki z § 22 ust. 5 uchwały. Przepis art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm.) stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Jednocześnie w myśl art. 94 ust. 1 w/w ustawy, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż upłynął już rok od podjęcia zaskarżonej uchwały, a zatem sąd orzekł o jej niezgodności z prawem zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi także, że uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem, stąd nie było potrzeby orzekania o wstrzymaniu jej wykonania.
Rozpoznając sprawę ponownie Zarząd Dzielnicy [...] W. obowiązany będzie do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem rozważań Sądu.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło