II SA/Wa 1870/14
WyrokWSA w Warszawie2015-09-16
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Sławomir Antoniuk, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Zarządu Dzielnicy odmowa zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony wobec skarżących, posiadających współwłasność nieruchomości, została wydana z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Uchwała Zarządu Dzielnicy została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ organ nie dokonał wyczerpującej i realnej analizy sytuacji mieszkaniowej skarżących, w szczególności nie wykazał, że posiadany przez nie tytuł prawny do nieruchomości rzeczywiście zabezpiecza ich potrzeby mieszkaniowe. Samo posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości nie może automatycznie wykluczać prawa do najmu lokalu, jeśli nieruchomość ta nie nadaje się do zamieszkania lub nie może być realnie zbyta.Stan faktyczny
Skarżące E. F. i A. F. wystąpiły o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony po upływie najmu lokalu socjalnego. Zarząd Dzielnicy odmówił zakwalifikowania ich wniosku, powołując się na posiadanie przez skarżące współwłasności nieruchomości, którą mogłyby zbyć, aby zabezpieczyć swoje potrzeby mieszkaniowe. Skarżące wskazały, że nieruchomość nie nadaje się do zamieszkania, nie można jej sprzedać bez zgody wszystkich współwłaścicieli, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. Wnosiły o uchylenie uchwały i zawarcie umowy najmu.Rozstrzygnięcie
Stwierdził, że § 1 zaskarżonej uchwały został wydany z naruszeniem prawa w części dotyczącej skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Andrzej Góraj Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi E. F. i A. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony stwierdza, że § 1 zaskarżonej uchwały został wydany z naruszeniem prawa w części dotyczącej E. F. i A. F.
Wnioskiem z [...] maja 2011 r. E. F. i A. F.(dalej jako skarżące) wystąpiły o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony po upływie okresu najmu lokalu socjalnego.
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z [...] października 2011 r. odmówił zakwalifikowania powyższego wniosku. Wyrokiem z 3 lipca 2013 r. w sprawie o sygn. akt. II SA/Wa 834/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że § 2 zaskarżonej uchwały jest niezgodny z prawem w części dotyczącej skarżących. We wskazanym wyroku Sąd odwołał się do orzeczenia WSA w Warszawie z 11 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1521/12, którym stwierdzono nieważność m.in. § 6 ust 1 pkt 1 uchwały [...] Rady [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] i podał, że zasadniczą przyczyną podjęcia zaskarżonej uchwały wobec skarżących była sytuacja opisana w § 6 ust.1 pkt 1 ww. uchwały, co doprowadziło do uznania jej niezgodności z prawem we wskazanym zakresie.
Uwzględniając powyższe orzeczenie organ [...] listopada 2013 r. wezwał skarżące do przedłożenia wniosku wraz z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego, zaświadczeniem o wysokości dochodów uzyskanych w okresie ostatnich 6 miesięcy oraz z oświadczeniami przesłanymi skarżącym wraz z pismem.
Wniosek wraz z załącznikami wpłynął do organu [...] grudnia 2013 r. Na posiedzeniu [...] marca 2014 r. Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała powyższy wniosek.
Uchwałą z [...] czerwca 2014 r. nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] odmówiono zakwalifikowania wniosku skarżących do realizacji.
W uzasadnieniu uchwały przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz okoliczności faktyczne związane z otrzymaniem przez skarżące lokalu socjalnego oraz z nieruchomością położoną w miejscowości B., której są współwłaścicielkami. Odwołując się do treści § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały nr [...] Rady [...] organ wziął pod uwagę, że skarżąca może przeprowadzić postępowanie spadkowe po zmarłym mężu, a zbycie domu położonego we wsi B. dałoby jej rodzinie możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Powyższa okoliczność w ocenie organu czyni zakwalifikowanie wniosku skarżących niemożliwym do realizacji.
Pismem z [...] lipca 2014 r. skarżące wezwały organ do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o nawiązanie z nimi stosunku najmu zajmowanego lokalu na czas nieoznaczony oraz o zaprzestanie stosowania podwyżek stawek z tytułu zajmowania lokalu bez tytułu prawnego. W swoim wystąpieniu podkreśliły, że budynek, którego są współwłaścicielkami nie nadaje się do zamieszkania z uwagi na braki konstrukcyjne oraz brak pozwolenia na użytkowanie oraz że nie jest możliwe wznowienie procedury budowy budynku z uwagi na brak środków finansowych. Wskazały także, że ewentualne środki ze zbycia oraz z pożytków, z nieruchomości nie dają możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Nieruchomość nie przynosi bowiem żadnych pożytków, a żeby zbyć nieruchomość będącą we współwłasności należy uzyskać zgodę wszystkich właścicieli nieruchomości. Podały także, że postępowanie spadkowe po W. F. nie zostało przeprowadzone, brakuje też aktualnych wpisów do ksiąg wieczystych umożliwiających zbycie nieruchomości, a zatem nie ma prawnej możliwości sprzedaży nieruchomości. Nadto brak 100 % udziałów w nieruchomości czyni jej odsprzedaż niemożliwą. W ocenie skarżących realna wartość nieruchomości nie daje żadnych możliwości pozwalających zaspokoić ich potrzeby mieszkaniowe. Nadto podniosły, że organ nie wziął pod uwagę czasu niezbędnego dla uregulowania stanu prawnego nieruchomości i jej sprzedaży.
Konkludując skarżące wskazały, iż odmowa zawarcia z nimi umowy najmu lokalu na czas nieokreślony jest nieuzasadniona, bowiem spełniają wymogi stawiane przez § 16 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady [...], natomiast § 6 ust.1 pkt 1 tej uchwały nie ma zastosowania, bowiem budynku nie mogą używać oraz w inny sposób nie mogą uzyskać środków dających możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
Po rozpatrzeniu powyższego wezwania uchwałą nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. Zarząd Dzielnicy [...] postanowił odmówić uwzględnienia wezwania w związku z tym, że przedmiotowa uchwała jest zgodna z przepisami obowiązującego prawa.
W skardze na uchwałę nr [...] z [...] czerwca 2014 r. skarżące zarzuciły błąd w ustaleniu faktycznym jakoby miały możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania art. 17 § 1 w zw. z § 6 ust.1 pkt 1 uchwały Rady [...]z [...] lipca 2009 r. i nieuzasadnionej odmowy zawarcia umowy zajmowanego lokalu na czas nieoznaczony.
Uwzględniając powyższe wniosły o:
1) zmianę przedmiotowej uchwały i nakazanie Zarządom Dzielnicy [...] nawiązania ze skarżącymi stosunku najmu zajmowanego lokalu na czas nieoznaczony
2) uchylenie rozstrzygnięcia w zakresie podwyższonych stawek z tytułu zajmowania lokalu bez tytułu prawnego.
Ewentualnie wniosły w zakresie pkt 1 o uchylenie przedmiotowej uchwały i przekazanie sprawy Zarządowi Dzielnicy [...] do ponownego rozpoznania ich wniosku o najem lokalu na czas nieoznaczony.
W uzasadnieniu skargi skarżące przytoczyły argumentację użytą w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, dołączając aktualną opinię przedstawiającą stan techniczny budynku położonego we wsi B. dla wykazania, że budynek ten nie nadaje się do użytkowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa oraz nie zaistniały żadne dodatkowe okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę zaskarżonej uchwały.
W piśmie z [...] grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżących uzupełnił złożoną skargę, zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię tj:
1) art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014r. poz. 150) zwanej dalej "ustawą o ochronie praw lokatorów" w zw. z § 1 uchwały, poprzez błędne przyjęcie, iż samo posiadanie prawa do lokalu mieszkalnego E. F. wyklucza możliwość spełnienia kryteriów uprawniających do skutecznego ubiegania się o prawo wynajmu lokalu socjalnego;
2) art. 23 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów w zw. z § 2 uchwały poprzez wadliwe stwierdzenie przez organ, iż fakt posiadania przez jedną z wnioskodawczyń tytułu do lokalu mieszkalnego pozbawia drugą prawa do ubiegania się o przyznanie takiego lokalu, podczas spełniania przez nią przesłanek ustawowych objętych wspólnym wnioskiem o zawarcie kolejnej umowy najmu lokalu socjalnego z Gminą;
oraz naruszenie przepisów postępowania
3) art. 7, 77, 80 K.p.a w zw. z ustawą o ochronie praw lokatorów polegającym na błędnym ustaleniu faktycznej sytuacji społecznej skarżących, polegającym na ograniczeniu się do stwierdzenia, iż E. F.posiada prawo do lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości B., w gminie M. o pow. 60 m2, podczas gdy jak wynika z oświadczenia skarżącej po śmierci męża nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe cywilne, zatem zarówno A. F. jak też L. F. na stan wniesienia skargi nie są, wbrew twierdzeniom organu, współwłaścicielami ww. lokalu mieszkalnego, co skutkuje brakiem praw lokalowych wnioskodawczyni A. F. do lokalu co czyni względem tej wnioskodawczyni ustalenia faktyczne błędnymi.
Powyższe zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu pisma, w którego konkluzji pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały jako wydanej z naruszeniem prawa i nakazanie organowi ponowną analizę wniosku o zawarcie umowy najmu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. ) dalej: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2013, poz. 594; dalej: u.s.g.) zobowiązuje Sąd do badania w pierwszej kolejności, czy skarga spełnia wymogi formalne do jej wniesienia (tj. czy został zachowany termin do wniesienia skargi, czy zostało skierowane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jaki jest charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia). Dopiero gdy wymogi te zostały spełnione, sąd administracyjny przystępuje do badania legitymacji skarżącego uprawniającej do wystąpienia ze skargą, a w razie stwierdzenia, że legitymację taką posiada, dokonuje merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu, czyli badania jego zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, jest wniesienie do organu, który wydał zaskarżoną uchwałę lub zarządzenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że wniesienie skargi sądowoadministracyjnej musi być poprzedzone skierowaniem do organu samorządowego wezwania o wyeliminowanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (publik. ONSA i WSA z 2007 r., Nr 3, poz.60) stwierdzono, że przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie zaś z art. 53 § 2 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Przy czym nie można uznać skargi jako wniesionej przedwcześnie w sytuacji, gdy skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wkrótce potem wniósł skargę.
Skarżące spełniły opisane wyżej wymogi formalne, wzywając pismem z [...] lipca 2014 r. do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie uchwałą nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. Zarządu Dzielnicy [...] nie zostało uwzględnione. O treści uchwały skarżące zostały powiadomione pismem z [...] sierpnia 2014 r. otrzymanym [...] sierpnia 2014 r. Skarga na uchwałę z [...] czerwca 2014 r. wpłynęła do Urzędu Dzielnicy [...] [...] września 2014 r., co oznacza, że termin do wniesienia skargi został zachowany.
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ( Dz. U. z 2014 poz. 150) nie wskazuje formy prawnej działania organu w sprawie zakwalifikowania do umieszczenia na liście uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu.
Wskazać zatem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 lipca 2008 r. sygn., akt I OPS 4/08 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) określił, iż uchwała Zarządu Dzielnicy [...]odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 ust. 6 P.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne gdyż rozstrzyga czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.
Nawiązując do powyższego przypomnieć trzeba, że w wyroku z 3 lipca 2013 r. II SA/Wa 834/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, iż uchwała Zarządu Dzielnicy [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżących o najem lokalu mieszkalnego podlega kognicji sądu administracyjnego.
Według art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
W ocenie sądu zaskarżony akt narusza interes prawny skarżących, uniemożliwiając ubieganie się o zawarcie umowy najmu lokalu.
Skoro zatem spełnione zostały przesłanki formalne do wniesienia skargi, a skarżące wykazały, że zaskarżony akt narusza ich interes prawny, otwarta została droga do merytorycznej oceny uchwały.
W ocenie Sądu zaskarżony akt wydany został z istotnym naruszeniem prawa.
Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały zauważyć należy w pierwszej kolejności, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksy postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnego, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09. publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ujęte w pkt 3 pisma pełnomocnika skarżących z [...] grudnia 2014 r. Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego , w szczególności dyspozycją art. 7 K.p.a. nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Z zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Organy obowiązane są wyjaśnić prawdę obiektywną oraz mają obowiązek właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego interesu jednostki. Przepisem procesowym regulującym postępowanie organu w toku rozpatrywania wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu jest § 22 uchwały Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. umieszczony w rozdziale "tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej" W ust. 2 tego przepisu mowa jest o obowiązku poddawania wnikliwej analizie okoliczności istotnych z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy i przepisu prawa stanowiącego jej podstawę materialnoprawną.
W rozpoznawanej sprawie skarżące wystąpiły o zwarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony po upływie najmu lokalu socjalnego.
Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 1 ww. uchwały po upływie okresu najmu lokalu socjalnego z dotychczasowym najemcą tego lokalu można zawrzeć nową umowę najmu tego samego lub innego lokalu na czas nieoznaczony, pod warunkiem, że najemca nie zalega z opłatami za korzystanie z lokalu i spełnia kryteria określone w § 4 pkt 2 z zastrzeżeniem § 5 ust. 3a.
Stosownie natomiast do § 4 uchwały lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom:
1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m 2 powierzchni mieszkaniowej a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto
2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, na co wskazuje treść zaskarżonej uchwały, że skarżące wypełniły warunki określone w § 16 ust.1 pkt 1 uchwały Rady [...] z [...] lipca 2009 r., tj. warunek niezalegania z opłatami za korzystanie z lokalu i kryterium dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego nieprzekraczającego minimum dochodowego.
Odmowa uwzględnienia wniosku skarżących oparta została na przepisie § 6 ust.1 pk1 ww. uchwały i uznaniu, że skarżące będąc współwłaścicielkami nieruchomości we wsi B., może ją zbyć i w ten sposób zabezpieczyć potrzeby swoje i swojej rodziny we własnym zakresie.
Na podkreślenie zasługuje zatem, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że niedopuszczalne jest wyłączenie z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o wynajem lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego osób, które posiadają tytuł prawny, w tym także współwłasności, do innego lokalu (por. wyroku m.in. WSA w Poznaniu z 12 lutego 2012 r., IV SA/Po 102/12 z 2 czerwca 2015, IV SA/Po 11/15, WSA w Warszawie z 28 sierpnia 2013 r., II SA/Wa 2005/12 WSA w Krakowie z 2 października 2014 r., III SA/Kr 1071/14, WSA w Gliwicach z 12 kwietnia 2012 r., II SA/Gl 827/11, NSA z 2 kwietnia 2012 r. , I OSK 2790/13, z 19 maja 2015 r. I OSK 255/15 publ., www.cbois.nsa.gov.pl. W orzecznictwie tym podkreśla się, że samo posiadanie tytułu prawnego do lokalu lub budynku mieszkalnego nie rozstrzyga jednoznacznie o braku po stronie członka wspólnoty samorządowej przesłanki niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Taki tytuł prawny może być bowiem obciążony wadą (wynikającą z okoliczności o charakterze prawnym bądź faktycznym), która uniemożliwia zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych uprawnionego. Wielokrotnie zdarza się też, że lokal (dom), co do którego dana osoba ma tytuł prawny nie nadaje się w ogóle do zamieszkania.
Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów prawo do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego mają mieszkańcy gminy o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych i niskich dochodach. W każdym więc przypadku zbadanie tych przesłanek przez organ jest konieczne. W przypadku lokalu socjalnego w grę wchodzą przesłanki dalsze m.in. posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie może być jednak przesłanką negatywną w wypadku lokalu innego niż socjalny, gdyż ww. ustawa kryterium posiadania tytułu prawnego wprowadza jedynie odnośnie lokali socjalnych (art. 23 ust.2).
Z zaskarżonej uchwały nie wynika aby odnosiła się ona do lokalu socjalnego, a wniosek skarżących jak się wydaje tego rodzaju lokalu nie dotyczył. W tym kontekście wątpliwości nasuwa stanowisko pełnomocnika skarżących zawarte w piśmie z [...] grudnia 2014 r., w którym mowa jest o prawie do wynajmu lokalu socjalnego. Rozpatrując ponownie wniosek skarżących organ będzie zatem obowiązany jednoznacznie określić o prawo do wynajmu jakiego lokalu ubiegają się skarżące.
W realiach rozpoznawanej sprawy na podkreślenie zasługuje, że zapis § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady [...], w części do której odwołuje się zaskarżona uchwała, pomimo iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2012 r. II SA/Wa 1521/12 utrzymanym w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2013 r. I OSK 128/13 została stwierdzona nieważność tego przepisu, w istocie nie uległ zmianie.
Tymczasem NSA w przywołanym wyroku podkreślił, iż postanowienia zawarte w § 6 ust 1 pkt 1 uchwały wprowadzające pozaustawowe, negatywne kryteria, które naruszają zasady wynikające z art. 4 ust. 2 ustawy, w myśl których wszyscy mieszkańcy gminy spełniający podstawowe kryteria przedmiotowe mają prawo, z uwzględnieniem przewidzianego przez ustawodawcę pierwszeństwa ubiegać się o najem lokalu komunalnego, nie mogą być zaakceptowane.
Obowiązkiem organu było zatem szczegółowe ustalenie czy skarżące mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe.
Jednozdaniowa konstatacja organu, że mają one możliwość samodzielnego zabezpieczenia swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, gdyż skarżąca E. F. może przeprowadzić postępowanie spadkowe po zmarłym mężu i dokonać zbycia domu, nie może być uznana za dokonanie takich ustaleń.
Organ nie wskazał, w jaki sposób przyszła i niepewna sprzedaż nieruchomości może przełożyć się w sposób realny na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych skarżących. Nie jest wprawdzie tak, jak wywodzi pełnomocnik skarżących, że tylko E. F. posiada tytuł prawny do nieruchomości położonej w B. wobec śmierci drugiego współwłaściciela – jej męża W. F. Jego udział we współwłasności z mocy prawa (przy braku testamentu) nabyła żona E. F. i dzieci A. F. i L. F. i to oni są obecnie współwłaścicielami nieruchomości. Przeprowadzenie postępowania spadkowego jest natomiast niezbędne w celu dokonania zmian w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, a w dalszej kolejności do rozporządzenia tą nieruchomością.
Organ nie wyjaśnił jednak czy wszyscy współwłaściciele wyrażają zgodę na zbycie nieruchomości, a skarżąca E. F. o braku porozumienia w tym zakresie sygnalizowała w toku postępowania. Brak takiej zgody wymuszłby sądowe zniesienie współwłasności. Dopiero wówczas możliwe byłoby realne rozporządzenie nieruchomością. Ustalenia i wykazania przez organ jednak wymaga w jaki sposób realna wartość nieruchomości pozostającej we współwłasności, pozwoliłaby dwóm współwłaścicielkom, posiadającym udziały w nieruchomości w różnej wysokości na zabezpieczenie ich potrzeb mieszkaniowych. Zaznaczyć przy tym trzeba, że nie jest tak jak podnoszą w skardze skarżące, iż organ uznaje, że skarżące mają możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych bezpośrednio w tej nieruchomości. Organ dostrzegając stan techniczny nieruchomości, a zwłaszcza znajdującego się na niej budynku, twierdzeń takich nie formułuje.
W zakres kognicji sądu w niniejszej sprawie nie wchodzi orzekanie co do zapisów uchwały nr [...] Rady [...], jednakże podkreślić należy, że akt organu wydany po rozstrzygnięciu wniosku skarżących musi być zgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa tj. z ustawą ochronie praw lokatorów.
Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie obowiązany rozstrzygnąć w przedmiocie wniosku skarżących (wskazując o najem jakiego lokalu ubiegają się skarżące), po wyczerpującym przeanalizowaniu ich sytuacji w świetle regulacji ustawy o ochronie praw lokatorów (...) w zakresie zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych. W ocenie sądu zapis § 6 ust.1 pkt 1 uchwały Rady [...] mówiący o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytku dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie należy odczytywać w ten sposób, że taki tytuł prawny w sposób realny i aktualny może zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe osób starających się o najem lokalu i dopiero wówczas gmina nie ma obowiązku wynikającego z art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych.
Na uwzględnienie nie zasługiwały natomiast zarzuty odnoszące się do § 2 zaskarżonej uchwały, albowiem nie odnosi się on do skarżących. Uchwała w zakresie dotyczącym skarżących rozstrzyga co do zakwalifikowania wniosku o najem lokalu, a nie co do skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu.
Stosownie do treści art. 94 ust.1 u.s.g nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba, że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli zaś w myśl art. 94 ust. 2 ustawy - nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu terminu określonego w ust.1 a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło