II SA/Wa 195/12
WyrokWSA w Warszawie2012-05-18
Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Anna Mierzejewska, Agnieszka Góra – Błaszczykowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej funkcjonariuszowi Straży Granicznej pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, wydana z powodu nabycia lokalu we współwłasności z osobą niebędącą małżonkiem, została wydana z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Straży Granicznej, oparta na stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa z powodu nabycia lokalu we współwłasności z osobą niebędącą małżonkiem, jest wadliwa. Nabycie lokalu w formie współwłasności z osobą niebędącą członkiem rodziny nie pozbawia funkcjonariusza prawa do pomocy finansowej, jeśli cel tej pomocy – zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych – jest realizowany. Rażące naruszenie prawa nie może wynikać z odmiennej wykładni przepisów, zwłaszcza gdy orzecznictwo jest w tej kwestii zróżnicowane.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Straży Granicznej, otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że nabycie lokalu w formie współwłasności z osobą pozostającą w konkubinacie stanowiło rażące naruszenie prawa. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując zasadność stwierdzenia nieważności decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2011 r., a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Agnieszka Góra – Błaszczykowska, , Protokolant Elwira Sipak, specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2011 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 kpa oraz art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.) i § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 96, poz. 617 ze zm.), stwierdził nieważność decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] , przyznającej M. K. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w [...] .
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. K. wnioskiem z dnia 5 marca 2010 r. wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o przyznanie pomocy mu finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, który decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. przyznał funkcjonariuszowi wnioskowane przez niego świadczenie.
Organ II instancji, w ramach prowadzonego przez siebie nadzoru, stwierdził, że M. K. jest funkcjonariuszem Straży Granicznej i pełni obowiązki służbowe w Wydziale [...] Oddziału Straży Granicznej, a od dnia 29 grudnia 2006 r. jest w służbie stałej.
Organ przytoczył treść art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym funkcjonariuszowi SG w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z normy tej wynika obowiązek Straży Granicznej do przydzielenia funkcjonariuszowi lokalu z zasobów, o których mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. dalej organ wyjaśnił, że jeżeli funkcjonariusz, pomimo przysługującego mu prawa do lokalu mieszkalnego, nie otrzyma go, to stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, przysługuje mu prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Szczegółowe warunki przyznawania pomocy finansowej określone zostały w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia, przedmiotowe świadczenie przysługuje na zakup lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej przez funkcjonariusza lub jego małżonka, pozostającego z nim we wspólności majątkowej.
Organ podał, że z akt sprawy wynika, że dnia 11 lutego 2010 r. M. K., mocą ustanowienia odrębnej własności lokalu, umowy sprzedaży i oświadczenia o ustanowieniu hipoteki (akt notarialny Repertorium "A" [...] ), stał się, wraz z osobą pozostającą z nim w konkubinacie, współwłaścicielem lokalu mieszkalnego znajdującego się w [...] .
W związku z tym, organ stwierdził, że wprawdzie art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej stanowi jedynie, że funkcjonariuszowi przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, lecz jak zaznaczył to Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 16 lutego 2005 r. o sygn. akt OSK 1145/04, od charakteru stosunków własnościowych dotyczących tego lokalu zależy ocena, czy doszło do uzyskania lokalu w rozumieniu powołanego przepisu. Ponieważ funkcjonariuszowi przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego dla niego samego i członków jego rodziny, a pomoc finansowa to substytut wskazanego uprawnienia, to, zdaniem organu, przyznanie tego świadczenia w innym przypadku współwłasności nabytego lokalu niż małżeńska wspólność majątkowa, do której odwołuje się wprost § 3 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 maja 2008 r., nie ma umocowania w przepisach resortowych. Organ wyjaśnił, że funkcjonariusz bowiem nabywa lokal dla siebie i członków rodziny, jako że lokal wchodzi w skład majątku wspólnego obojga małżonków. Powyższe oznacza, że M. K. w momencie przyznania mu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego nie spełniał wskazanych przepisami resortowymi warunków do jej otrzymania. Fakt nabycia na zasadzie współwłasności z osobą pozostającą z nim w konkubinacie lokalu mieszkalnego, nie doprowadził do zaistnienia okoliczności, która zobowiązywałaby organ Straży Granicznej do przyznania mu świadczenia, o które się ubiegał.
Ponadto organ podniósł, że przedstawione przez M. K. w dniu 23 września 2011 r. oświadczenie, do którego załączył odpis skrócony aktu małżeństwa, nie stanowi okoliczności, która mogłyby mieć wpływ na sprawę. Fakt zawarcia związku małżeńskiego już po przyznaniu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego nie zrodził okoliczności, która mogłaby doprowadzić do konwalidacji czynności prawnej dokonanej w sprzeczności z przepisami prawa.
Reasumując organ stwierdził, że decyzja przyznająca M. K. pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego pozostaje w sprzeczności z przywołanymi w treści decyzji przepisami i jako taka dotknięta jest wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa wadą rażącego naruszenia prawa, która skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.
Od powyższej decyzji M. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazał, że w dniu wydania decyzji o przyznaniu mu pomocy finansowej spełniał wszystkie przesłanki, które były niezbędne do uzyskania tej pomocy, tj. złożył wniosek o jej przyznanie, dołączył umowę kupna lokalu sporządzoną w formie aktu notarialnego; spełnił przesłanki pozytywne wynikające z art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej; ponadto nie zaistniały w sprawie przesłanki negatywne, określone w art. 98 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej; decyzję wydał organ właściwy. Tym samym, zdaniem M. K., nie zaistniała jakakolwiek z okoliczności wskazanych w art. 156 § 1 kpa, która uzasadniałaby stwierdzenie nieważności decyzji. M. K. zarzucił organowi niekompletne wskazanie podstawy prawnej wydanej decyzji. Podkreślił, że skoro organ dokonał wykładni art. 98 ust. 1 poprzez art. 92 ustawy o Straży Granicznej, to art. 92 również powinien być powołany w podstawie prawnej decyzji.
Ponadto M. K. zarzucił organowi naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, gdyż organ nie wskazał w decyzji które fakty uznał za udowodnione i na których się oparł i nie podał przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Jednocześnie M. K. podniósł, że z powołanych w decyzji przepisów, ani z innych przepisów ustawy o Straży Granicznej, jak również przepisów rozporządzenia MSWiA z 23 maja 2008 r. nie wynika, ażeby negatywną przesłanką uniemożliwiającą uzyskanie przez funkcjonariusza Straży Granicznej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego była okoliczność nabycia mieszkania będącego podstawą dla uzyskania pomocy we współwłasności z inną osobą, w szczególności z osobą, z którą funkcjonariusz nie pozostaje w związku małżeńskim. Taka interpretacja, zdaniem M. K., jest nieuzasadniona gdyż nabył lokal we współwłasności z osobą, która również jest funkcjonariuszem Straży Granicznej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 92 ust. 1 oraz art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej i stwierdził, że skoro prawo funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego nie ma charakteru bezwzględnego i zawsze jest powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych takiej osoby w zakresie posiadania w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego, to nie jest możliwe przyznanie pomocy finansowej funkcjonariuszowi SG w służbie stałej, jeżeli nie przysługuje mu prawo do uzyskania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych wskazanych w art. 99 ustawy o Straży Granicznej. Organ wyjaśnił, że do ustalenia czy funkcjonariuszowi pomoc finansowa może być przyznana, kluczowe znaczenie ma rozstrzygnięcie kwestii, kiedy osoba taka nabyła ewentualne do niego prawo i w związku z jaką czynnością prawną powstał po stronie organu administracyjnego obowiązek jego przyznania. Z treści wskazanych przepisów wynika, że prawo do lokalu mieszkalnego, a tym samym do pomocy finansowej na jego uzyskanie, powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza do służby stałej. Jednakże w sytuacji, gdy funkcjonariusz sam sobie zapewnił prawo do lokalu w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, spełnienie warunków do uzyskania pomocy finansowej należy ocenić na dzień uzyskania lokalu, z którym wiąże się pomoc finansowa, o którą taka osoba się ubiega.
Organ podał, że w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację ustalił, że M. K. dnia 11 lutego 2010 r. stał się współwłaścicielem lokalu mieszkalnego. Oznacza to, że funkcjonariusz nie spełniał warunków do otrzymania pomocy finansowej, ponieważ posiadany przez niego udział wynoszący ½ we współwłasności lokalu mieszkalnego, nie stanowił odrębnej nieruchomości. Funkcjonariuszowi nie przysługuje pomoc finansowa w sytuacji, gdy nie jest on właścicielem lokalu mieszkalnego lub domu, a jedynie współwłaścicielem w częściach ułamkowych, ponieważ taka forma nabycia praw nie stabilizuje jego sytuacji mieszkaniowej i nie może być racjonalną podstawą do przyznania świadczenia chyba, że jest to współwłasność w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej i § 2 rozporządzenia MSWiA z 23 maja 2008 r.
Zdaniem skarżącego decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej Nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, została wydana prawidłowo, tj. na podstawie obowiązujących przepisów prawa, właściwie zastosowanych do stanu faktycznego oraz przez właściwy w sprawie organ. Nie było więc podstaw do stwierdzania nieważności decyzji. Ponadto skarżący podniósł, że z żadnych przepisów ustawy o Straży Granicznej, jak również przepisów rozporządzenia MSWiA z 23 maja 2008 r. nie wynika, ażeby negatywną przesłanką uniemożliwiającą uzyskanie przez skarżącego - funkcjonariusza Straży Granicznej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego była okoliczność nabycia mieszkania będącego podstawą dla uzyskania pomocy we współwłasności z inną osobą, w szczególności z osobą, z którą funkcjonariusz nie pozostaje w związku małżeńskim. Jednocześnie skarżący podniósł, że w dniu 9 października 2010 r. zawarł związek małżeński z osobą, z którą nabył lokal. Tym samym, zdaniem skarżącego, wadliwie wydana decyzja poprzez zawarcie związku małżeńskiego została konwalidowana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2 oraz art. 158 § 1 Kpa. Według pierwszego z powołanych przepisów, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, zaś w myśl art. 157 § 1 Kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Stosownie zaś do treści art. 158 § 1 Kpa, rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.
Z kolei art. 16 Kpa ustanawia ogólną zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Oznacza to zatem, że decyzje te mogą być wzruszone tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego i jednym z przypadków, kiedy decyzja ostateczna może być wzruszona, jest stwierdzenie jej nieważności w trybie wskazanego już wyżej art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1), wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 3), została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie (pkt 4), była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5), w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6) lub zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7). Powyższe wymaga więc bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w powyższym przepisie. Wskazać ponadto należy, iż organ administracyjny, działając w trybie nadzoru na podstawie art. 156 Kpa, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której orzeka jako organ kasacyjny, co oznacza, że w swojej decyzji orzeka tylko w kwestii nieważności decyzji lub jej niezgodności z prawem, a nie co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji.
Reasumując, brzmienie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wskazuje, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, przy czym elementy tego przepisu są wobec siebie alternatywne.
Z kolei o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, przy czym mowa tu o wszystkich normach prawnych regulujących działanie administracji publicznej w indywidualnych sprawach, niezależnie od tego z jakich przepisów prawa są one wywodzone. Powyższe oznacza, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Podkreślić należy, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Ponadto w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 kpa musi być oczywiste, nie być zatem kwestią przypuszczeń czy dociekań. Wynikiem rażącego naruszenia prawa jest zaś powstanie skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożność akceptacji zaskarżonego orzeczenia, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
Zgodnie z art. 92 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczny członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z tak określonym prawem do lokalu wiążą się przewidziane powołaną ustawą formy zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Straży Granicznej, którymi są:
• przydział funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego (art. 92 ust. 1 ustawy),
• przyznanie funkcjonariuszowi równoważnika za brak lokalu, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej (art. 96 ust. 1 ustawy),
• przyznanie funkcjonariuszowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 98 ust. 1).
Zasady przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, zasady zwrotu tej pomocy oraz jej wysokość określa, wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 98 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 96, poz. 617). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że każdemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego, bądź równoważnika pieniężnego za brak lokalu albo pomoc finansowa na uzyskanie lokalu.
Tak więc zgodnie z tymi przepisami, przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane w pierwszej kolejności poprzez przydzielenie lokalu, a dopiero gdy przydziału nie dokonano funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa. Pomoc finansowa, o której mowa art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, będącego podstawą decyzji, której nieważność organ stwierdził, jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego określonego w art. 94 ustawy. Treść przepisu art. 98 ust. 1 ustawy, według której przedmiotowa pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi na uzyskanie spółdzielczego lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o pomoc, która ma umożliwić uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, że uprawniony do pomocy jest wyłącznie funkcjonariusz w służbie stałej. To on jest podmiotem uprawnień wynikających z wyżej wskazanych przepisów prawa, natomiast wskazani w art. 93 ustawy członkowie rodziny funkcjonariusza uwzględniani są tylko przy przydziale lokalu jak też w wysokości równoważnika lub pomocy finansowej.
Podkreślić należy, że zarówno przepisy ustawy o Straży Granicznej jak i przepisy rozporządzenia Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Straży Granicznej nie ograniczają przyznania pomocy finansowej do nabycia lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość na wyłączną własność uprawnionego, to jest funkcjonariusza w służbie stałej. Istotny jest bowiem cel powołanych uregulowań prawnych dotyczących pomocy finansowej, polegający na przeznaczeniu przez uprawnionego funkcjonariusza uzyskanych środków na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, a w razie posiadania rodziny, także potrzeb członków rodziny wymienionych w art. 93 ustawy Straży Granicznej. Takie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych może nastąpić również poprzez uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość także na współwłasność z inną osobą.
Nabycie zatem przez M. K. lokalu mieszkalnego na współwłasność z D. W., niebędącą członkiem rodziny (art. 93 ustawy) nie pozbawia skarżącego, będącego funkcjonariuszem w służbie stałej, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o jakiej mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej.
Przedmiotowa pomoc finansowa, ma charakter podmiotowy, rozumiany jako uprawnienie funkcjonariusza w służbie stałej, spełniającego poza tym określone ustawą o Straży Granicznej przesłanki. Wbrew stanowisku organu nie jest ona natomiast związana z lokalem mieszkalnym, by można było nadać jej charakter przedmiotowy. Dodatkowo należy wskazać, iż po skorzystaniu z pomocy finansowej, o której mowa w art. 98 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusz, zgodnie z przepisem art. 99 pkt 1 powołanej ustawy, zostanie wyeliminowany z kręgu osób, którym mogłoby przysługiwać prawo do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Zatem właśnie poprzez pomoc finansową zostanie zrealizowany cel przepisów rozdziału 12 ustawy o Straży Granicznej, czyli zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych skarżącego.
Tak więc zestawienie treści decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego z treścią przepisów stanowiących jego podstawę, nie prowadzi do wniosku, że pozostają one względem siebie w oczywistej sprzeczności. W związku z tym, że nie mamy tu do czynienia z niewątpliwym stanem prawnym, to nie sposób uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Zauważyć ponadto trzeba, że organ nie wykazał w sposób przekonywujący, aby przyznanie skarżącemu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego sprzeczne było z podstawą jej przyznania, o której mowa we wskazanych wyżej przepisach. W uzasadnieniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji przyznającej skarżącemu pomoc finansową na zakup lokalu organ oparł się jedynie na wykładni prawa, i na poparcie swojego stanowiska powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2005 r. o sygnaturze akt I OSK 1145/04. Wskazać należy, że w obrocie prawnym funkcjonuje wiele wyroków odmiennie traktujących możliwość przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego w sytuacji nabycia tego lokalu we współwłasności (m.in. I OSK 188/09 z dnia 20 listopada 2009 r., II SA/Wa 2019/11 z dnia 19 stycznia 2012 r. czy też I OSK 629/07 z dnia 9 kwietnia 2008 r.)
Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może zostać zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W wyroku z dnia 24 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1092/06 (publik. LEX nr 355449) NSA wyraził pogląd, iż: "(...) do rażącego naruszenia dochodzi, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości, co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów". Zauważono również, iż o rażącym naruszeniu prawa nie można mówić, gdy na gruncie określonej regulacji prawnej możliwe są odmienne wykładnie prawa. Oznacza to, że rażące naruszenie prawa nie może mieć swojego źródła w odmiennej wykładni prawa.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż podstawową zasadą ogólną postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnej wyrażona w art. 16 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji, będące jednym z trybów godzących w zasadę trwałości decyzji administracyjnej, jest instytucją szczególną, stąd też zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności decyzji musi być oczywiste. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, iż sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie ma zastosowania, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze – patrz wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 32/08 (publik. LEX nr 483424). W przypadku gdy norma prawna wymaga wykładni, a wynik wykładni może być różny, przyjęcie określonej wykładni nie może zostać zakwalifikowane do rażącego naruszenia prawa – wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 996/06 (publik. LEX nr 354687). Poddana kontroli nadzorczej decyzja przyznająca skarżącemu wnioskowanego świadczenia, wbrew twierdzeniom organu, nie jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji. W oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie decyzji w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło