II SA/Wa 2150/16

WyrokWSA w Warszawie2017-05-10

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Danuta Kania, Iwona Maciejuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zasadna, gdy wnioskodawca legitymuje się długim stażem pracy, jest całkowicie niezdolny do pracy z powodu choroby i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ale nie wykazał wybitnych zasług ani nadzwyczajnych zdarzeń losowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania emerytury specjalnej była zasadna. Przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma charakter uznaniowy i wymaga wykazania przez wnioskodawcę wybitnych zasług w jakiejś dziedzinie aktywności lub zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Sama choroba powodująca niezdolność do pracy i trudna sytuacja materialna, choć dramatyczne, nie stanowią nadzwyczajnych zdarzeń losowych w rozumieniu tego przepisu. Działalność honorowego krwiodawstwa, choć godna pochwały, nie jest wystarczająca do uznania jej za wybitną, niepowtarzalną zasługę.
Stan faktyczny
A. F. złożył wniosek o przyznanie emerytury specjalnej, powołując się na całkowitą i trwałą niezdolność do pracy z powodu choroby, ponad 23-letni staż pracy oraz trudną sytuację materialną. ZUS odmówił mu przyznania emerytury w zwykłym trybie oraz renty z tytułu niezdolności do pracy. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania emerytury specjalnej, uznając, że wnioskodawca nie wykazał wybitnych zasług ani nadzwyczajnych zdarzeń losowych. A. F. zaskarżył decyzję, zarzucając błędną wykładnię art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz naruszenie przepisów postępowania. Sąd przeprowadził dowód z dokumentów przedstawionych przez pełnomocnika skarżącego, w tym zaświadczenia o honorowym krwiodawstwie i świadectwa pracy w szczególnych warunkach.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Danuta Kania, Iwona Maciejuk (spr.), Protokolant spec. Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej oddala skargę. Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania A. F. emerytury specjalnej. Organ wskazał, że A. F. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. ponowionym następnie [...] sierpnia 2016 r. wystąpił o przyznanie emerytury w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawca podał, że w wyniku przebytej choroby, oponiaka pnia mózgu, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2015 r. uznany został, od dnia [...] czerwca 2006 r. za całkowicie, trwale niezdolnego do pracy. Podniósł, że pracował ponad 23 lata, ZUS odmówił mu przyznania prawa do emerytury w zwykłym trybie, a Prezes ZUS w drodze wyjątku. Podał, że trudna sytuacja w kraju spowodowała, że przez pewien okres życia był osobą bezrobotną, stale zarejestrowaną w urzędzie pracy, kontynuować zatrudnienia nie mógł z powodu choroby. Wskazał, że jest osobą niedowidzącą, niedosłyszącą, ma problemy z zapamiętywaniem, kojarzeniem faktów i koordynacją psychoruchową, a tym samym z wykonywaniem codziennych czynności i wymaga stałej opieki i pomocy. Organ przedstawił przebieg zatrudnienia wnioskodawcy podając, że A. F. zatrudniony był w okresach: [...].09.1969 - [...].06.1971 (uczeń praktycznej nauki zawodu- [...], nie otrzymał promocji do następnej klasy), [...].11.1971 - [...].08.1972 ([...], pracę porzucił), [...].11.1972 - [...].05.1988 (j. w.), [...].05.1988 - [...].01.1989 ([...], umowa na czas określony), [...].10.1992 - [...].05.1993 (pracownik fizyczny w zakładzie [...], brak informacji o sposobie rozwiązania umowy o pracę), [...].12.1994 - [...].07.1996 (działalność gospodarcza), [...].10.1996 - [...].12.1998 (działalność gospodarcza, niezapłacone składki od [...].11.1998 r. ZUS umorzył), [...].01.1999 - [...].04.1999 (działalność gospodarcza, składki opłacił tylko za 12 dni. pozostałe ZUS umorzył), [...].08.2000 - [...].03.2002, w tym od [...].01.2001 do końca umowy korzystał z urlopu bezpłatnego ([...], umowę wypowiedział pracodawca). Jako bezrobotny (bez prawa do zasiłku) pan A. F. zarejestrowany był nie we wszystkich okresach niewykonywania pracy, lecz jedynie w okresach: [...].04.2000 r.- [...].08.2000 r., [...].03.2002 r.- [...].06.2006 r. (z kilkudniową przerwą w 2003 r.). W latach 2004 -2005 wydano wnioskodawcy trzy skierowania do pracy, tj. raz na stanowisko [...], ale przyjęto do pracy inną osobę, 2 razy [...], ale raz nie został zatrudniony z powodu braku miejsc, a raz ponieważ nie spełniał kryteriów do otrzymania tego zatrudnienia. Na prośbę o wyjaśnienie przyczyn, które spowodowały, że nie rejestrował się jako bezrobotny we wszystkich okresach, w których nie podejmował zatrudnienia, w piśmie z dnia [...] września 2016 r. A. F. podał ogólnikowo, że w latach, w których nie był zarejestrowany w Urzędzie Pracy przebywał w [...], gdzie pracowałem. Nie podał, w jakim okresie przebywał za granicą, ani gdzie i w jakich okresach był wówczas zatrudniony. Prezes Rady Ministrów ustalił, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...].11.2010 r. A. F. uznany został za częściowo niezdolnego do pracy od [...].03.2006 r., a za całkowicie niezdolnego do pracy od [...].06.2006 r. (okresowo, do [...].11.2012 r.), a następnie orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2015 r. uznany został za trwale, całkowicie niezdolnego do pracy od dnia [...] czerwca 2006 r. Wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. ZUS odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. ZUS odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Odwołanie A. F. od powyższej decyzji oddalone zostało przez Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] grudnia 2014 r. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania A. F. emerytury w drodze wyjątku. Organ podał, że Prezes ZUS wskazał, iż wnioskodawca do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy w 2006 r., tj. na przestrzeni 52 lat. legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 23 lata, 1 miesiąc i 23 dni. W latach 1989-1992, 1999-2000 nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi, a ponadto od [...].12.2000 r. zaprzestał wykonywania zatrudnienia i nie pracował do czasu powstania całkowitej niezdolności wykonywaniu, tj. przez ponad 5 lat. Tak więc przez ponad 9 lat nie ma udokumentowanego żadnego okresu ubezpieczenia, co spowodowało brak uprawnień do emerytury. W okresach niewykonywania pracy nie miał orzeczonej niezdolności do pracy, a zatem nie istniały przeciwwskazania do kontynuowania ubezpieczenia w celu uzyskania w przyszłości uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. A. F. nadesłał kopię orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...].02.2011 r. zaliczającego go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od [...].03.2006 r. Nadesłał też kopię opinii sądowo- lekarskiej z dnia [...].04.2008 r. W opinii tej w rozpoznaniu wpisano: stan po usunięciu guza mózgu - oponiaka, stan po urazie uda lewego, niedowład odruchowy prawostronny, niedowład nerwu słuchowego i odwodzącego lewego. Prezes Rady Ministrów wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] podał, iż A. F. mający 62 lata. prowadzi odrębne od żony, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma też córkę, z którą nie utrzymuje kontaktów. Od kwietnia 2006 r. korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Obecnie dochodem wnioskodawcy jest zasiłek stały, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek mieszkaniowy oraz dodatek energetyczny. Świadczenia te wynoszą łącznie 672,99 zł miesięcznie. Wnioskodawca korzysta również systematycznie z pomocy w formie zasiłku celowego na zakupu żywności oraz wspierany jest pomocą w formie specjalnych zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu odzieży, obuwia i kosztów leczenia. Stosownie do potrzeb świadczona jest też praca socjalna. Organ wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Prezes Rady Ministrów podniósł, że przyznanie emerytury lub renty na podstawie tego upoważnienia ma charakter uznaniowy. Organ podniósł, że przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Zgodnie z przyjętymi zasadami postępowania, potwierdzonymi przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 (123/9A/2006) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych świadczenie specjalne na podstawie powołanego wyżej przepisu może być przyznane w przypadku legitymowania się przez wnioskodawcę wybitnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności albo też, gdy zaistnieją nadzwyczajne zdarzenia losowe. Prezes Rady Ministrów ma jednak prawo w sposób zindywidualizowany określić, czy konkretny przypadek należy uznać za "szczególnie uzasadniony", upoważniający do zastosowania kompetencji określonej w powołanym przepisie. Świadczenia specjalne nie mają charakteru socjalnego i nie są przyznawane jedynie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Sytuacja bytowa wnioskodawcy, w tym materialna, ma istotne znaczenie przy wydawaniu decyzji w sprawach, w których spełniona jest jedna z powyższych przesłanek, mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego. Sytuacja ta umożliwia m.in. ocenę, czy osoby legitymujące się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności otrzymują świadczenia adekwatne do posiadanych zasług. Prezes Rady Ministrów stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie spełnione były przesłanki mogące uzasadniać przyznanie wnioskodawcy świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. A. F. nie wskazał swoich zasług w jakiejkolwiek dziedzinie aktywności. Z akt nie wynika również, aby spełniona była druga z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia w trybie powołanego przepisu, tj. aby obecna sytuacja bytowa, w tym zdrowotna i materialna wnioskodawcy, była wynikiem zdarzeń losowych o charakterze nadzwyczajnym w rozumieniu tego przepisu. Choroba powodująca całkowitą niezdolność do pracy oraz trudna sytuacja materialna spowodowana brakiem własnych źródeł dochodu, będąca wynikiem braku możliwości, z uwagi na stan zdrowia, podjęcia zatrudnienia oraz braku prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie stanowią okoliczności szczególnych w rozumieniu powołanego przepisu. Organ wskazał, iż bezspornie nieszczęśliwe zdarzenie, w tym wypadek czy też ciężka choroba, powodujące całkowitą niezdolność do pracy, a w konsekwencji także trudną sytuację materialną, są dramatycznymi wydarzeniami w życiu osób. które uległy takim zdarzeniom, jednak nie są to nadzwyczajne zdarzenia losowe mogące uzasadnić przyznanie świadczenia specjalnego przez Prezesa Rady Ministrów. Organ podniósł, że wynikający z akt sprawy fakt, że obecna sytuacja bytowa wnioskodawcy i brak prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego przyznawanych w zwykłym trybie nie są spowodowane zdarzeniami o charakterze nadzwyczajnym, niezależnymi od wnioskodawcy, dodatkowo potwierdza decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca przyznania A. F. prawa do świadczeń w drodze wyjątku. Przyjęcie, że okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, mogą uzasadniać przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów renty lub emerytury specjalnej spowodowałoby, że świadczenia te utraciłby swój szczególny, przewidziany przez ustawodawcę charakter, i stałyby się świadczeniami powszechnymi o charakterze socjalnym, przyznawanymi wszystkim osobom niezdolnym do pracy, bez prawa do renty lub emerytury przyznawanej w zwykłym trybie, co nie było celem ustanowienia powołanego przepisu. Decyzja Prezesa Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. stała się przedmiotem skargi A. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , tj. art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie skarżącego nie występuje przypadek szczególnie uzasadniający przyznanie emerytury, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie jest zasadne zawężanie kręgu osób, którym może być przyznane świadczenie do tych, które posiadają wybitne zasługi lub do sytuacji zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Podał, że takie rozumienie przepisu art. 82 ust. 1 powołanej ustawy stanowi jego niewłaściwą interpretację. Skarżący wskazał, że w wyniku przebytej choroby jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a obecny stan zdrowia uniemożliwia mu samodzielną egzystencję. Wskazał na staż pracy wynoszący 23 lata, 1 miesiąc i 23 dni. Podał, że wszystkie te okoliczności sprawiają, iż jego sytuacja uzasadnia przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów emerytury specjalnej. Prezes Rady Ministrów, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Pełnomocnik wskazał, że w sprawie niniejszej przeprowadzone zostało postępowanie zmierzające do zbadania sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Zaznaczył, że sytuacja materialna nie stanowi podstawowego i przesądzającego kryterium przyznawania tych świadczeń. Ustalony w trakcie tego postępowania stan faktyczny został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co czyni zadość przepisowi art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. Został on również zgodnie z art. 80 kpa poddany ocenie. Na podstawie tej oceny organ uznał, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącemu renty specjalnej. Organ wskazał, że podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są przede wszystkim udokumentowane okoliczności, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne, niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 10 maja 2017 r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik ustanowiony z urzędu wniósł o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia PCK z dnia [...] lutego 2017 r. (wskazującego, że A. F. posiada legitymację Honorowego Dawcy Krwi z wpisami otrzymanych odznak : odznaki III stopnia nadanej przez PCK w [...] [...] grudnia 1977 r. i odznaki I stopnia nadanej przez PCK w [...] [...] grudnia 1982 r.), świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze z dnia [...] maja 2014 r. na okoliczność wykazania wybitnych osiągnięć skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przeprowadził na rozprawie dowód z przedstawionych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, tj. przepisu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.), jak również przepisów postępowania administracyjnego, w tym powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenia z omawianego przepisu mają charakter wyjątkowy i finansowane są bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje przyznania wymienionego świadczenia, nie stwarza także podstaw do występowania z jakimikolwiek roszczeniami w tym zakresie. Kwestię przyznania świadczenia pozostawia uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Podkreślenia wymaga, że przyznanie świadczenia na wskazanej podstawie nie jest uzależnione od spełnienia określonych wymogów formalnych dotyczących wieku lub stanu zdrowia, co ma miejsce w przypadku świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy, czy też świadczenia wyjątkowego, zastrzeżonego dla Prezesa ZUS w trybie art. 83 powołanej powyżej ustawy. Wskazania wymaga też, że uznaniowy charakter decyzji wydanych na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy ogranicza zakres sądowej kontroli do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, a przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. W ocenie Sądu organ dokonał wszelkich niezbędnych czynności do dokonania ustaleń stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), w tym zapewnił udział strony w tym postępowaniu, albowiem zwracał się do wnioskodawcy o przedstawienie wszelkich informacji i dokumentów, którymi dysponuje, niezbędnych do dokonania oceny w zakresie możliwości przyznania świadczenia specjalnego (art. 10 k.p.a.). Organ wyjaśniał przy tym wnioskodawcy w kierowanych do niego pismach, jakie okoliczności mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czuwał nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.). Okoliczność nie przedłożenia przez wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego zaświadczenia PCK wskazującego, że A. F. posiada legitymację Honorowego Dawcy Krwi z wpisami otrzymanych odznak: odznaki III stopnia nadanej przez PCK w [...] [...] grudnia 1977 r. i odznaki I stopnia nadanej przez PCK w [...] [...] grudnia 1982 r., nie stanowi o niedołożeniu starań przez organ w zakresie dokonania pełnych ustaleń stanu faktycznego. Od wnioskodawcy zależało, jakie dokumenty przedstawił organowi. Organ w sposób należyty zebrał materiał dowodowy i dokonał jego pełnej oceny (art. 77 § 1 k.p.a.) Zdaniem Sądu ocena ta nie była dowolna (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji bezspornie wskazuje na dokonanie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozostawia wątpliwości, co do przyczyn odmowy przyznania emerytury specjalnej. Nie narusza tym samym przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie niniejszej wskazania wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05, stwierdził, iż " (...) Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych itd. (...) Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione. Nie może być ono traktowane jako naruszenie zasad prawidłowej legislacji." Szczególnie uzasadniony przypadek należy zatem zdaniem Sądu wiązać z uhonorowaniem wyjątkowych osiągnięć indywidualnych w określonej dziedzinie aktywności, również w znaczeniu niepowtarzalnych (v. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 616/16, wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2667/13 orzeczenia.nsa.gov.pl). Świadczenie w drodze wyjątku nie może dotyczyć sytuacji wyłącznie trudnych pod względem bytowym i materialnym, które nie wyróżniają się owym szczególnym charakterem. W świetle powyższego organowi nie można zarzucić błędnej wykładni, czy niewłaściwego zastosowania art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem świadczenia, o którym mowa nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób, które zasłużyły się dla kraju w sposób szczególny, przez co należy rozumieć oddanie w sposób niepowtarzalny, wybitnych zasług w sferze artystycznej, zawodowej czy społecznej. Jakkolwiek sytuacja materialna osoby ubiegającej się o ten rodzaj świadczenia jest brana pod uwagę, to nie może ona stanowić jedynej i najważniejszej przesłanki przyznania tego świadczenia" (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., I OSK 1977/11, LEX nr 1120641). Prezes Rady Ministrów dokonał prawidłowej oceny sytuacji wnioskodawcy i nie naruszył powołanego przepisu stwierdzając, że brak jest podstaw do przyznania emerytury specjalnej. Organ ustalił zarówno sytuację rodzinną, jak i materialną wnioskodawcy. Odnosząc się do dokumentów przedstawionych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego wskazania wymaga, że nie stanowią one o okolicznościach, które w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., P 38/05, mogłyby zostać uznane za szczególnie wybitne osiągnięcia, czy zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności. Zatrudnienie w szczególnych warunkach nie ma charakteru wybitnej zasługi. Organ nadto wskazał w zaskarżonej decyzji, że kwestia możliwości przyznania A. F. emerytury z tytułu zatrudnienia z szczególnych warunkach była przedmiotem badania ZUS, który samego zatrudnienia w szczególnych warunkach nie kwestionował, jednakże z uwagi na brak łącznego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Niewątpliwie godne pochwały było działanie skarżącego polegające na honorowym krwiodawstwie, docenione odznaką III i I stopnia nadaną przez PCK odpowiednio [...] grudnia 1977 r. i [...] grudnia 1982 r. Jednakże bezsporne jest, iż podobną do skarżącego postawę i w tamtych latach i obecnie, prezentuje wiele osób. Gdyby przyjąć, że tego rodzaju działanie stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne bardzo wielu osobom, które prezentowały i prezentują podobną postawę do wnioskodawcy. Postawa skarżącego we wskazanym zakresie niewątpliwie była wyróżniająca, jednakże powyższe – na gruncie przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS – nie stanowi o niepowtarzalności i wyjątkowości, czy wybitnej zasłudze (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1929/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność ta nie wpływa zatem na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Także obecna sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia nie daje podstaw do potraktowania jej jako szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu powołanego wyżej przepisu prawa, co prawidłowo stwierdził Prezes Rady Ministrów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 396/08, podkreślił, że świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie ma charakteru socjalnego, gdyż wtedy zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, stąd też brak było podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Jednocześnie Sąd wskazuje, że decyzja organu z dnia [...] października 2016 r. wydana została z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Jest bowiem niekwestionowane, co odzwierciedlają akta postępowania administracyjnego, że organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dokonał ustaleń faktycznych, które następnie stały się podstawą stwierdzenia braku podstaw do przyznania A. F. świadczenia specjalnego. Jednoznacznie organ wskazał przy tym w uzasadnieniu decyzji, że wziął pod uwagę okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów. Wprost stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawca legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności ani też, aby przyczyną obecnej sytuacji bytowej były nadzwyczajne zdarzenia losowe. Sprawa została zatem dwukrotnie rozpatrzona i rozstrzygnięta, zaś same braki uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2016 r. nie uzasadniają jej uchylenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło