II SA/Wa 2291/19
WyrokWSA w Warszawie2020-03-04
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Iwona Maciejuk, Joanna Kruszewska - Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Zarządu Dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania wniosku o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy została wydana z istotnym naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie analizy możliwości zamieszkania wnioskodawcy w lokalu rodziców oraz oceny jego sytuacji materialnej i bezdomności?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy w części odmawiającej zakwalifikowania wniosku o najem lokalu, uznając, że organ istotnie naruszył przepisy proceduralne i materialne. Organ nie przeprowadził wnikliwej analizy możliwości zamieszkania wnioskodawcy w lokalu rodziców, ograniczając się do kwestii metrażu, a także nie ocenił, czy wnioskodawca spełnia przesłanki materialnoprawne do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, takie jak bezdomność i niedostatek.Stan faktyczny
Zarząd Dzielnicy odmówił zakwalifikowania wniosku D.Z. o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu, wskazując na brak udokumentowania warunków mieszkaniowych po opuszczeniu lokalu matki oraz możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. D.Z. zakwestionował uchwałę, podnosząc, że po wyjściu z zakładu karnego stanie się osobą bezdomną, a środki finansowe nie pozwolą na wynajem lokalu na wolnym rynku. Organ podtrzymał swoje stanowisko, argumentując, że skarżący nie udokumentował uzależnienia od alkoholu ani problemów z pamięcią, a także ma możliwość zamieszkania w lokalu matki.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność paragrafu pierwszego zaskarżonej uchwały w części dotyczącej odmowy zakwalifikowania wniosku D. Z. o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi D.Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu stwierdza nieważność paragrafu pierwszego zaskarżonej uchwały w części dotyczącej odmowy zakwalifikowania wniosku D. Z. o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...].
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie § 6 pkt 8 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom [...] do wykonywania niektórych zadań i kompetencji [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, z późn. zm. zwanej dalej uchwałą), odmówił zakwalifikowania wniosku D. Z. o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...].
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że D. Z. w kwietniu 2019 r. wystąpił z ponownym wnioskiem o najem socjalny lokalu. W 2016 r. sprawa skarżącego nie została zakwalifikowana przez Zarząd Dzielnicy do realizacji, ponieważ skarżący nie udokumentował warunków mieszkaniowych z miejsc pobytu po opuszczeniu w 2004 r. lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Uznano też, że skarżący ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie tj. w ww. mieszkaniu własnościowym jego matki, gdzie w przypadku zamieszkania skarżącego nie wystąpiłoby tzw. zagęszczenie, tj. poniżej 6 m² powierzchni mieszkalnej na 1 osobę.
Według oświadczenia do 2004 r. skarżący mieszkał wraz z matką i ojczymem pod ww. adresem. Obecnie zameldowane w tym lokalu są 2 osoby, tj. matka i ojczym skarżącego. Powierzchnia mieszkalna na osobę wynosi 12,55 m², natomiast gdyby w lokalu zamieszkał D. Z. powierzchnia mieszkalna na osobę wynosiłaby 8,36 m². Zgodnie z decyzją o przydziale lokalu na czas trwania umowy o pracę z dnia [...] lipca 1989 r., najemcą ww. lokalu była matka skarżącego, natomiast skarżący był uprawniony do jego zajmowania. Zgodnie z posiadanymi informacjami, w dniu [...] października 2008 r. lokal został od miasta wykupiony i jedynym właścicielem lokalu jest matka skarżącego. W listopadzie 2011 r. D. Z. decyzją administracyjną został wymeldowany z tego lokalu na wniosek swojej matki i obecnie nie posiada miejsca zameldowania. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż ojczym skarżącego nadużywał alkoholu i często wszczynał awantury co spowodowało, że skarżący wyprowadził się z lokalu (nieudokumentowane) i nie może tam ponownie powrócić. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że matka i ojczym skarżącego nie wyrażają zgody by D. Z. zamieszkał z nimi w przedmiotowym lokalu.
Zgodnie z wnioskiem z 2016 r., po opuszczeniu ww. lokalu, D. Z. tułał się po znajomych, noclegowniach (nieudokumentowane) i stancjach, jednak nie podał adresów lokali, w których przebywał i warunków mieszkaniowych tam panujących. Natomiast zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi do aktualnego wniosku skarżący po opuszczeniu w 2004 r. lokalu matki i ojczyma jako osoba uzależniona od alkoholu przebywał w przypadkowych lokalach, na terenie ogródków działkowych, jak też pustostanach na terenie [...], jednakże ze względu na nadużywanie alkoholu, zaniki pamięci oraz upływ czasu skarżący nie potrafi podać lokalizacji i udokumentować opisanych miejsc.
Z zaświadczenia z Zakładu Karnego w [...] wynika, że D. Z. odbywał karę pozbawienia wolności od dnia [...] lipca 2013 r., a koniec kary przypadał na dzień [...] września 2019 r., nadto skarżący był zatrudniony odpłatnie z Zakładzie Karnym.
Rozpatrując wniosek Zarząd Dzielnicy [...] uznał, że skarżący ma możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, przy pomocy najbliższej rodziny. Nadto, w ocenie organu, skarżący nie udokumentował warunków mieszkaniowych z miejsc pobytu po opuszczeniu lokalu matki, co z kolei uniemożliwia weryfikację, czy jest osobą uprawnioną do ubiegania się o pomoc mieszkaniową na terenie Dzielnicy [...]. Na rozstrzygnięcie wpływ miał również fakt, że mieszkanie matki skarżącego stanowi jej własność, a w lokalu nie występuje tzw. zagęszczenie poniżej 6 m² powierzchni mieszkalnej na 1 osobę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. Z. zakwestionował uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]odmawiającą zakwalifikowania go do najmu lokalu podnosząc, że po zakończeniu odbywania kary w Zakładzie Karnym stanie się osobą bezdomną, ponieważ nie może wrócić do mieszkania matki i ojczyma, jak też nie utrzymuje kontaktu z głównym najemcą. Skarżący podniósł, że spełnia wszystkie warunki ustawy o przeciwdziałaniu bezdomności, jednak dla Zarządu Dzielnicy nie jest to wystarczające do udzielenia pomocy mieszkaniowej, choć sytuacja taka, jak opisana przez skarżącego miała miejsce w przypadku osoby starającej się o lokal z zasobów miejskich w innej miejscowości. Skarżący dodał też, że środki finansowe, które zgromadził pracując w Zakładzie Karnym, nie są wystarczające do wynajmu lokalu na wolnym rynku.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że zasady wynajmu lokali mogą różnić się w poszczególnych gminach, ponieważ tworzenie warunków do zaspakajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy.
Organ podniósł nadto, że skarżący nie udokumentował uzależnienia od alkoholu, nie przedstawił też dokumentacji medycznej świadczącej o jego kłopotach z pamięcią, chociaż z ww. powodów nie potrafił podać lokalizacji i udokumentować miejsc, w których przebywał jako osoba bezdomna. Tymczasem miejsce faktycznego zamieszkania skarżącego jest szczególnie ważne przy rozpatrywaniu wniosku o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], a wynika to z treści § 22 ust. 1 uchwały, i to po stronie skarżącego spoczywa obowiązek podania dokładnych informacji o miejscach zamieszkania, w tym dokładnego adresu oraz udokumentowania warunków mieszkaniowych z tych miejsc aby można było przeprowadzić analizę zgodnie z powołanym przepisem i ustalić, która dzielnica [...] jest właściwą do rozpatrzenia sprawy zainteresowanego o pomoc mieszkaniową.
W rozpatrywanej sprawie brak jest możliwości ustalenia ostatniego faktycznego miejsca zamieszkania skarżącego przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności, co uniemożliwia zweryfikowanie, czy skarżący jest osobą uprawnioną do ubiegania się o pomoc mieszkaniową na terenie Dzielnicy [...].
Organ podniósł także, że skarżący ma możliwość rozwiązania problemu mieszkaniowego przy pomocy najbliższej rodziny, poprzez zamieszkanie w lokalu matki, co nie spowoduje zagęszczenia poniżej 6 m² na 1 osobę, a wnioskując o lokal z zasobów [...] nie udokumentował konfliktu z matką oraz braku możliwości zamieszkania w jej lokalu.
Wobec powyższego organ uznał, że zakwalifikowanie do realizacji sprawy mieszkaniowej D. Z. i umieszczenie jego nazwiska na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] byłoby niezgodne z przepisami obowiązującego prawa oraz zasadami współżycia społecznego.
Pismem z [...] października 2019 r. skarżący wystąpił o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, jednak organ w piśmie z [...] stycznia 2020 r. wniósł o oddalenie powyższego wniosku skarżącego wskazując, że rozpoznając wniosek organ kieruje się przepisami prawa, a nie nastawieniem do skarżącego. W ocenie organu, zastosowanie przepisów prawa nie może być przedmiotem mediacji, ponieważ to nie od wzajemnych ustaleń stron zależy czy rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Organ dodał, że wnioski wszystkich osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową na terenie [...] rozpatrywane są w oparciu o te same przepisy, stąd też muszą spełniać takie same wymagania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., mieści się w katalogu aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że uchwała Zarządu Dzielnicy [...] odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.
Przepis art. 147 P.p.s.a. stanowi, że sąd, w razie uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że wydane zostały z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przesłanki nieważności aktu organu gminy określone zostały w art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 ze zm. - dalej u.s.g.), zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa, co wynika z treści art. 90 ust. 4 u.s.g.
Powyższe oznacza, że jedynie istotne naruszenie prawa może być podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Ponieważ ustawodawca nie zdefiniował bliżej, jakie naruszenie prawa może być uznane za istotne, a jakie za nieistotne, należy w tym zakresie odwołać się do stanowiska wypracowanego w tym względzie w piśmiennictwie i orzecznictwie.
I tak, za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Takim uchybieniem jest między innymi naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do wydania aktu, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny, 2001, z. 1 - 2).
Za istotne naruszenie prawa (będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu) przyjmuje się również takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; wyrok NSA z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996, nr 3, poz. 90; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 679/12 i sygn. akt I OSK 997/12; publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie nieważności uchwały może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest natomiast konieczne wystąpienie przesłanki rażącego naruszenia prawa, warunkującej stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, w rozumieniu art. 156 § 1 K.p.a.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej stanowiła uchwała abstrakcyjna Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia.
Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej uchwały wskazać należy w pierwszej kolejności, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.
Odmawiając skarżącemu zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy organ powołał § 24 ust. 1 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 5 oraz § 22 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r.
Przepis § 22 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. stanowi m. in., że wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkiwania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w [...] – w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy.
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że w świetle powyższego przepisu skarżący nie wykazał, iż jest osobą uprawnioną do ubiegania się o pomoc mieszkaniową na terenie Dzielnicy [...]. Ostatnim udokumentowanym miejscem zamieszkania skarżącego był lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], położny na terenie Dzielnicy [...], do którego tytuł prawny przysługiwał jego matce. Skarżący, wielokrotnie składał oświadczenia w toku postępowania, że nie jest w stanie wskazać żadnego adresu zamieszkania po 2004 r., gdy wyprowadził się z ww. lokalu należącego matki, gdyż zamieszkiwał w różnych przypadkowych miejscach na terenie [...] (na działkach, w noclegowniach, w pustostanach, w "melinach" u znajomych, a także przebywał okresowo w zakładach penitencjarnych). W dacie składania wniosku o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] skarżący przebywał od 2013 r. w Zakładzie Karnym w [...], który miał opuścić [...] września 2019 r. i nie miał stałego miejsca zameldowania, gdyż w 2011 r. został (na wniosek matki) wymeldowany z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżący spełniał zatem definicję osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507), a tym samym mógł złożyć wniosek w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy [...].
Zgodnie bowiem z ww. przepisem ustawy o pomocy społecznej bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Powołany przez organ przepis § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. stanowi z kolei, że przy rozpatrywaniu wniosków osób ubiegających się o zawarcie umowy najmu lokalu na podstawie § 4, § 12, § 31 należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania (a), warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach (b).
Wynikający z powyższego przepisu nakaz poddania wnikliwej analizie podanych w tym przepisie okoliczności, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przy czym wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, organ uznał, iż skarżący ma możliwość rozwiązania problemu mieszkaniowego po opuszczeniu zakładu karnego przy pomocy najbliższej rodziny, poprzez zamieszkanie w lokalu matki przy ul. [...] w [...], co nie spowoduje zagęszczenia poniżej 6 m² na 1 osobę. Ponadto organ stwierdził, iż skarżący nie udokumentował konfliktu z matką oraz braku możliwości zamieszkania w jej lokalu.
W ocenie Sądu, powyższa argumentacja organu nie pozwala na uznanie, że jest ona wynikiem wnikliwej analizy przesłanki z § 22 ust. 2 pkt 5 uchwały tj. "możliwości zamieszkania" skarżącego w mieszkaniu matki.
W toku postępowania organ ustalił jedynie, że matka skarżącego oraz jego ojczym są właścicielami lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], w którym powierzchnia mieszkalna na osobę wynosi 12,55 m2, a gdyby w lokalu tym zamieszał skarżący, to powierzchnia mieszkalna na osobę wynosiłaby 8,36 m2.
Zdaniem Sądu, przesłanka "możliwości zamieszkania" nie oznacza jedynie nakazu uwzględnienia przy ocenie jej występowania metrażu powierzchni mieszkalnej lokalu, na co wyłącznie powołał się organ w uzasadnieniu uchwały, ale również uwarunkowania np. interpersonalne, społeczne, zdrowotne. Kwestie te nie zostały przez organ w ogóle wyjaśnione. Organ nie poczynił żadnych ustaleń czy choćby ze względu na stan zdrowia matki i ojczyma, czy też ich relacje ze skarżącym, który jak twierdzi nie utrzymuje z nimi kontaktu od 2004 r., rzeczywiście możliwe jest zamieszkanie przez skarżącego w ww. lokalu. Z wyjaśnień skarżącego wynika, iż wyprowadził się z lokalu przy ul. [...] w [...] z uwagi na nadużywanie alkoholu przez ojczyma oraz związane z tym ciągłe awantury. Ponadto skarżący wielokrotnie podnosił w toku postępowania, iż matka i ojczym nie wyrażają zgody na jego zamieszkanie w ww. lokalu. Organ nie ustalił też jednoznacznie w toku postępowania, czy lokal ten jest własnością jego matki i ojczyma, czy też wyłączną własnością matki (jak wynika z odpowiedzi na skargę). Nie jest wprawdzie tak, że brak zgody właściciela mieszkania automatycznie eliminuje możliwość powołania się przez organ na przesłankę z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b ww. uchwały, ale nie do zaakceptowania jest też sytuacja, w której organ nie bada i nie rozważa możliwości realnego zamieszkiwania osoby ubiegającej się o najem lokalu w lokalu będącym w dyspozycji osób wymienionych w ww. przepisie.
Skoro zaś tak, to przed wydaniem zaskarżonej uchwały organ powinien przeprowadzić ocenę możliwości ponownego zamieszkania skarżącego w mieszkaniu przy ul. [...] w [...], z którego został wymeldowany przez matkę w 2011 r., a nie poprzestać na gołosłownym powoływaniu się na taką możliwość. Badając powyższe okoliczności organ powinien również rozważyć argumenty podnoszone przez skarżącego, że w ww. lokalu nie mieszka faktycznie od 2004 r., nie ma tytułu prawego do innego lokalu, a po odbyciu kary pozbawienia wolności chce powrócić do społeczeństwa, znaleźć pracę i rozpocząć "normalne" życie. W tym celu jednak, jak podkreślał skarżący, niezbędne jest uzyskanie lokalu, w którym będzie mógł zaspokoić potrzeby mieszkaniowe.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, ustalenia faktyczne poczynione przez organ noszą cechy dowolności, co prowadzi do wniosku, że naruszona została zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej.
Ponadto organ wydając zaskarżoną uchwałę w ogóle nie rozważył, czy skarżący spełnia przesłanki materialnoprawne do zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu mieszkaniowego Miasta. Skarżący wnioskował o najem lokalu socjalnego, zatem rzeczą organu była ocena, czy skarżący spełnia wymogi określone w § 12 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Zgodnie z ww. przepisem umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku. Z kolei w myśl § 4 pkt 1 uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
W świetle powyższych regulacji organ zobowiązany był dokonać oceny, czy skarżący jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także czy znajduje się w niedostatku. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, aby jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie organ poczynił.
Konkludując Sąd stwierdza, iż zaskarżona uchwala została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Organ bowiem, podejmując rozstrzygnięcie o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu skarżącego na liście osób oczekujących na najem lokalu, nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 22 ust. 2 oraz § 12 ww. uchwały.
W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym.
Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny ustali, czy skarżący spełniła przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło