II SA/Wa 2309/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymano w mocy postanowienie Komendanta Głównego Policji z [...] maja 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego wobec treści art. 149 § 3 K.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania przedłożył p. R. O., zwany dalej "Wnioskodawcą". Uzasadniając orzeczenie organ administracji przywołał następujące istotne okoliczności faktyczne oraz uwarunkowania prawne sprawy: – rozkazem personalnym z [...] stycznia 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zwolnił Wnioskodawcę ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie opubl. Dz.U.2019.161), – wobec odwołania złożonego przez Wnioskodawcę i Komitet Obrony Policjantów Stowarzyszenie Zwykłe, Komendant Główny Policji decyzją z [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny, – Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którą - wyrokiem z 29 stycznia 2013 r. (sygn. akt: II SA/Wa 1109/12) - oddalono, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 października 2014 r. (sygn. akt: I OSK 1018/13) oddalił skargę kasacyjną, – pismem z [...] lipca 2017 r. Wnioskodawca wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o uchylenie wydanej przez niego wcześniej decyzji, względnie o stwierdzenie jej nieważności; precyzując swoje pismo Wnioskodawca wniósł zarówno o uchylenie decyzji z [...] stycznia 2012r., jak i o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji, – wobec zażalenia Wnioskodawcy, utrzymano w mocy postanowienie z [...] maja 2018 r., – wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, a więc takiej, która na mocy art. 16 § 1 K.p.a. jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych; z tego też względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi, – podstawy wznowienia postępowania administracyjnego są wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 oraz art. 145a K.p.a.; wykładnia rozszerzająca podstaw wznowienia nie jest dopuszczalna (zob. wyrok NSA z 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1739/97, LEX nr 47859), – wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte wadą procesową wymienioną wyczerpująco w art. 145 K.p.a; składa się z dwóch faz; pierwsza z nich obejmuje badanie przez organ właściwy do rozpoznania wniosku legitymacji strony, czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej oraz czy podanie zostało złożone w terminie, o jakim mowa w art. 148 § 1 lub 2 K.p.a. - w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, – badanie dopuszczalności wznowienia postępowania, jako faza proceduralna, polega także na ustaleniu, czy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a stanem faktycznym i prawnym sprawy; zatem - jeżeli da się z góry wykluczyć ten związek przyczynowy - dopuszczalne będzie wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, – jeżeli strona, występując z żądaniem wznowienia postępowania, powołuje się na konkretną przesłankę wznowienia, jednakże uzasadnia swoje żądanie w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że wskazane argumenty nie stanowią przesłanki wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia organ administracji powinien odmówić wznowienia postępowania przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym; czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanki wznowienia postępowania w ogóle nie występują (przeszkoda formalna) (zob. wyroki WSA w Olsztynie o sygn. akt II SA/Ol 686/13, WSA w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 1674/15; WSA w Bydgoszczy o sygn. akt II SA/Bd 280/15 oraz wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1449/09 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), – Wnioskodawca jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 lub 8 K.p.a., jest to jego zdaniem uzasadnione wyrokiem Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2017 r., sygn. akt V KK 85/17, – zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 i 8 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, – w przedmiotowej sprawie w związku z wydaniem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt V KK 85/17, w którym Sąd wskazał m.in. na brak skargi uprawnionego oskarżyciela w postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego jako przyczyny uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 2012 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2011 r., nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.; Sąd nie odnosił się bowiem do kwestii prawdziwości jakichkolwiek okoliczności ani też wystąpienia w sprawie przestępstwa; przywołany wyrok Sądu Najwyższego nie może być zatem podstawą powołania się na wskazane przesłanki wznowienia postępowania; o wystąpieniu przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. co do zasady można mówić po stwierdzeniu sfałszowania dowodu lub zaistnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, – ponadto wyrok o sygn. akt V KK 85/17 nie istniał w dacie orzekania przez organ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną - w dniu [...] kwietnia 2012 r.; zatem w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., – oceniając przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. stwierdzono, że użyty w przepisie zwrot: "w oparciu" wskazuje, że musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy decyzją organu a inną decyzją lub orzeczeniem sądu; występuje to w sytuacji, gdy jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę innej decyzji, od nich zależnej (pochodnej); związek ten można zobrazować jako sekwencję działań prawnych organu administracyjnego, zgodnie z którą jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji, która jest decyzją pochodną (zależną), w tym sensie, że organ czerpie wiedzę o stosunkach prawnych lub faktycznych z orzeczenia lub z decyzji danego organu i opierając się na nich orzeka o uprawnieniach stron (tak wyrok NSA o sygn. akt I OSK 230/10 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych); zależność taka oznacza, że jedna decyzja stanowi podstawę wydania drugiej, przy czym wydanie tej drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej (tak wyrok NSA o sygn. akt II OSK 935/10 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), – można by uznawać występowanie w obrocie prawnym wyroku o sygn. akt V KK 85/17 za przesłankę wznowienia postępowania przywołaną w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w sytuacji, gdyby Wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 lub art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji (ze względu na skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego oraz ze względu na skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4); jednakże - wobec faktu, że Wnioskodawca został zwolniony ze służby z uwagi na jej ważny interes - wskazany wyrok w sprawie karnej już w pierwszym etapie badania wniosku nie może być uznany za okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania w świetle art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. W skardze Wnioskodawca zarzucił organowi działanie sprzeczne z prawem oraz zwrócił się o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć wraz ze zobowiązaniem organu do rozpoznania sprawy "na zasadzie i w granicach prawa". Wnioskodawca podkreślił, że po wyroku Sądu Najwyższego dalsze funkcjonowanie decyzji, na podstawie których został zwolniony ze służby jest sprzeczne z prawem. Zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę prawną bez uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji I instancji. Równocześnie wskazał, że pierwsza przesłanka, będąca podstawą zwolnienia – długotrwała absencja, nie obowiązuje, a przesłanka uznania winnym pomówienia jednostki Policji przestała być aktualna wskutek orzeczenia Sądu Najwyższego. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Skarga została oddalona, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa w zakresie uzasadniającym jego uchylenie. Trafna jest argumentacja organu administracji. Prawidłowo scharakteryzowano stan faktyczny, jak i przywołano treść stosownych regulacji normatywnych, w tym istotne w danym zakresie poglądy, ukształtowane już w judykaturze. Wobec uprzedniego, szczegółowego zreferowania stanowiska organu, jego ponowne przytaczanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje je za własne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy dodać co następuje. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej już ostateczną decyzją jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła jest dotknięte kwalifikowaną wadą procesową. Słusznie organ wskazał, że podstawy wznowienia postępowania administracyjnego zostały wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 oraz w art. 145a K.p.a. i ich wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Wyczerpujące wyliczenie przesłanek wznowienia powoduje, że przyczyny wznowienia ograniczone są jedynie do tych wymienionych w powyższych przepisach. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikająca z art. 16 § 1 K.p.a. wykładnia przesłanek wznowienia powinna mieć więc charakter zawężający. W przedmiotowej sprawie Wnioskodawca nie oparł podania o wznowienie postępowania na żadnej z podstaw wymaganych przez powołane wyżej przepisy. Przywołany przez niego wyrok o sygn. V KK 85/17. nie stanowi w ocenie Sądu żadnej z okoliczności stanowiących podstawę wznowienia z art. 145 § 1 oraz z art. 145a K.p.a. Trafnie organ skonstatował, że w związku z wydaniem przez Sąd Najwyższy tego wyroku nie stwierdzono sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla niniejszej sprawy okoliczności faktyczne, nie uznano także, że decyzja ostateczna w sprawie została wydana w wyniku przestępstwa - nie wystąpiły więc przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Zasadnie również zauważono, że wyrok Sądu Najwyższego nie istniał w dacie orzekania przez niego w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną - w dniu [...] kwietnia 2012 r. Stąd w niniejszej sprawie nie zaistniała okoliczność z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Argumentację organu odnośnie wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. również Sąd uznaje za prawidłową – chybiony jest argument podnoszony w skardze, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy przywoływanym wyrokiem Sądu Najwyższego a decyzją ostateczną wydaną w przedmiocie zwolnienia Wnioskodawcy ze służby w Policji. Także zawarty w skardze zarzut, że Wnioskodawca bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu jawi się jako chybiony wobec wiążącej oceny tej kwestii dokonanej w wyrokach Sądu w sprawach o sygn. akt II SA/Wa 1109/12 oraz I OSK 1018/13. Nie może mieć na to żadnego wpływu wskazywane przez Wnioskodawcę orzeczenie o sygn. V KK 85/17. Odnosząc się do kwestii znaczenia przesłanek zwolnienia Wnioskodawcy ze służby w Policji należy wskazać, że były one już przedmiotem rozważań Sądu, które należy uznać za wiążące. W realiach niniejszej sprawy, gdzie podnoszono kwestie, jakoby wyroki sądów administracyjnych były wydane na gruncie nieaktualnego stanu prawnego i faktycznego, należy wskazać, że uchylenie orzeczeń skazujących przez Sąd Najwyższy nie może dać podstaw do wznowienia postępowania w danej sprawie. Wobec wiążących ocen, wyrażonych w uzasadnieniu o sygn. akt [...] umorzone postępowanie karne, którego wynik był jedną z podstaw zwolnienia Wnioskodawcy, nie może mieć znaczenia dla danej sprawy. Fakt skazania bądź nieskazania byłego funkcjonariusza nie był przesłanką kluczową dla wydania ostatecznego wyroku w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt: I OSK 1018/13 podniósł bowiem, że "w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie absencja chorobowa skarżącego, która nie istniała już w dniu wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, nie mogła sama w sobie wypełnić ustawowego pojęcia jakim jest ważny interes służby (...) Nie oznacza to jednak, że w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały inne okoliczności, które Sąd I instancji wprawdzie dostrzegł, lecz potraktował marginalnie, a które uzasadniają zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z uwagi na interes tej formacji mundurowej". Tymi innymi okolicznościami są bez wątpienia nadużywanie przez byłego funkcjonariusza określonych uprawnień w postaci niepodejmowania służby mimo zdolności do służby. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "analiza treści pism kierowanych przez skarżącego do przełożonych świadczy o ich lekceważeniu, ingerowaniu w ich prawa. Skarżący jakby zapomniał, że posiada szczególny status – status funkcjonariusza i z tego tytułu ciążą na nim szczególne obowiązki, których sposób realizacji podlega surowszym, niż w przypadku innych ocenom. Skarżący zobowiązany jest m. in. dbać o dobro formacji, jednak tę dbałość pojmuje według własnych kryteriów, w tym miedzy innymi poprzez negatywne przedstawianie społeczeństwu działalności Policji". Równocześnie Sąd podkreślił, że funkcjonariusz, który jest skonfliktowany z przełożonymi i wykazuje lekceważące podejście, nie może cieszyć się zaufaniem, a dalej: "zakładając nawet, że skarżący słusznie zwraca uwagę na pewne zjawiska zachodzące w Policji, to z pewnością nie powinien czynić to w sposób przez niego przyjęty". Zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. podstawą do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy stanowi postanowienie o wznowieniu postępowania. Natomiast w związku z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego organ wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a K.p.a. albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy zachodzą ku temu podstawy i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Wobec wskazanych uwarunkowań formalnych zasadne byłoby wszczęcie postępowania w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania, a następnie - na mocy decyzji - odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej. Jak sam organ odnotowuje, możliwość oceny wystąpienia przesłanek wznowieniowych jeszcze przed wszczęciem postępowania ma charakter wyjątkowy i dotyczy przypadków oczywistych. Zdaniem Sądu przedmiotowa sprawa się do nich nie zalicza. Jednak pomimo, że zastosowanie procedury odmowy wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie nie było właściwe to organ prawidłowo rozważył przesłanki wznowienia postępowania. Tak więc uchybienie procedurze administracyjnej, przez błędne zastosowanie art. 149 § 3 miast art. 151 § 1 K.p.a., stanowi uchybienie, które - w realiach danej sprawy - nie mogło mieć wpływu na jej wynik. Organ bowiem odniósł się do wszelkich istotnych jej aspektów oraz zasadnie wywiódł, że - w danym przypadku – nie zachodziły okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania. Z kolei orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania ma – z perspektywy Wnioskodawcy – tożsamy skutek z decyzją o odmowie zmiany dotychczasowego orzeczenia. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jego uchylenia. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.