II SA/Wa 263/25
WyrokWSA w Warszawie2025-09-25
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Andrzej Góraj, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zawieszeniu żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych, wydana w związku z wszczęciem postępowania karnego, może zostać uznana za nieważną z powodu zastosowania przez sąd środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, lub z powodu sformułowania "zawieszenie we wszystkich czynnościach służbowych" zamiast "zawieszenie w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym"?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie przez sąd środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania nie wyklucza możliwości zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych przez dowódcę jednostki wojskowej, zgodnie z art. 225 ust. 1 i 8 ustawy o obronie Ojczyzny. Sąd stwierdził również, że sformułowanie "zawieszenie w czynnościach służbowych" w decyzji, mimo braku precyzyjnego wskazania "na zajmowanym stanowisku służbowym", nie stanowi rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza gdy inne części decyzji odnosiły się do zawieszenia na stanowisku. Ponadto, sąd uznał, że rozstrzyganie o zawieszeniu połowy uposażenia w drodze decyzji administracyjnej jest dopuszczalne i zgodne z prawem.Stan faktyczny
Skarżący, kapitan B. N., został zawieszony w czynnościach służbowych od grudnia 2023 r. do marca 2024 r. decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej z grudnia 2023 r., co wiązało się z zawieszeniem połowy uposażenia. Decyzja ta została wydana w związku z wszczętym przeciwko niemu postępowaniem karnym o czyn z art. 230 § 1 k.k. oraz zastosowaniem przez sąd środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Skarżący wnioskował o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym art. 225 ust. 1 i 8 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez zawieszenie go mimo tymczasowego aresztowania oraz zawieszenie we "wszystkich czynnościach służbowych". Organy administracji utrzymały w mocy decyzję, a skarżący wniósł skargę do WSA. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant Specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...]. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w K. z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia kpt. B. N. (dalej "skarżący") w czynnościach służbowych od dnia [...] grudnia
2023 r. do dnia [...] marca 2024 r.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U z 2024 r. poz. 572) dalej "k.p.a.", art. 225 ust. 1, ust. 3 w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2024 r., poz. 248).
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...]skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] marca 2024 r. Jednocześnie skarżącemu zawieszono od najbliższego terminu płatności, tj. stycznia 2024 r. połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym przez okres zawieszenia w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym. Przedmiotowej decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w dniu [...] grudnia 2023 r. do Dowódcy JW [...] w K. wpłynęło pismo z Prokuratury Rejonowej w L. w związku z prowadzonym śledztwem przez Dział do Spraw Wojskowych Prokuratury Rejonowej w L. sygn. akt [...] w sprawie przeciwko skarżącemu podejrzanemu o czyn z art. 230 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Na wniosek Prokuratury zastosowany został przez Sąd Rejonowy w L. wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy.
Organ dalej wyjaśnił, że zgodnie z art. 225 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierza zawodowego zawiesza się w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Na podstawie art. 225 ust. 8 ustawy przepisy ust. 1-7 stosuje się gdy środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych nie został zastosowany w toku prowadzonego postępowania karnego przez prokuratora lub sąd.
W stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie karne w sprawie
o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, tj. o czyn z art. 230 § 1 k.k. Zawieszenie w czynnościach służbowych nie zostało. zastosowane w toku prowadzonego postępowania karnego przez prokuratora lub sąd. W związku z powyższym zawieszenie żołnierza w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym przez dowódcę jednostki wojskowej, w której pełni służbę, jest obligatoryjne.
Organ podał również, że zawieszenie oraz przedłużenie zawieszenia
w czynnościach służbowych następuje w drodze decyzji, która podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 225 ust. 5 ustawy). Skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, tj. od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] marca 2024 r.
Zgodnie z art. 456 ust. 1 ustawy żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych,
o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i 3. Ponadto, jak stanowi art. 456 ust. 2 ustawy w przypadku umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
Następnie organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Dowódcy 12 Dywizji Zmechanizowanej o stwierdzenie nieważności decyzji. Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w K. z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...]. Przedmiotowej decyzji zarzucił:
1. rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 225 ust. 1 w zw. z art. 225 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące wadliwym i bezpodstawnym zawieszeniem żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych, w sytuacji, gdy na wniosek prokuratora zastosowany został przez właściwy rzeczowo i miejscowo Sąd środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania,
b) art. 225 ust. 1 ustawy poprzez jego rażące naruszenie, w tym również przekroczenie przez organ I instancji swoich uprawnień wynikających z nieuprawnionego zawieszenia skarżącego we "wszystkich czynnościach służbowych", a nie wyłącznie (jak stanowi treść ww. przepisu prawa) w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym.
2. działanie bez podstawy prawnej poprzez bezpodstawne rozstrzyganie przedmiotu zawieszenia stronie płatności połowy uposażenia w drodze decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie upoważnia organu I instancji do takiego działania w drodze decyzji administracyjnej. .
Organ podał, że w uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organ I instancji pomimo zastosowania przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, całkowicie pominął dyspozycję wynikającą z art. 225 ust. 8 ustawy, po myśli którego przepisy art. 225 ust. 1-7 ustawy stosuje się wyłącznie wtedy gdy środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych nie został zastosowany w toku prowadzonego postępowania karnego przez prokuratora lub sąd. Z powyższego, w ocenie pełnomocnika, należy wywieść, że w razie zastosowania już przez prokuratora lub sąd wobec żołnierza środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych, a tym bardziej środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, odpada podstawa do zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych przez dowódcę jednostki wojskowej, o czym świadczy jednoznacznie dyspozycja art. 225 ust. 8 ustawy, przy czym zawieszenie w czynnościach służbowych - wbrew przyjętemu przez Dowódcę [...] Pułku Przeciwlotniczego rozstrzygnięciu - może zostać dokonane wyłącznie w odniesieniu do "zajmowanego stanowiska służbowego", a nie wszystkich obowiązków służbowych. Jak wskazuje pełnomocnik, treść przywołanego w kwestionowanej obecnie decyzji organu I instancji jest jednoznaczna i nie powinna budzić jakichkolwiek w tym względzie wątpliwości. Z uwagi na powyższe, zdaniem pełnomocnika, wobec bezspornego faktu zastosowania już wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania stwierdzić należy, że podjęte przez Dowódcę[...] Pułku Przeciwlotniczego postępowanie w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych było bezpodstawne, zaś wydana w tym względzie decyzja z dnia [...] grudnia 2023 r. rażąco narusza art. 225 ust. 8 oraz art. 456 ustawy. Wskutek tego wskazaną decyzję należy wyeliminować z obrotu prawnego w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako decyzji wydanej bez podstawy prawnej (w części dotyczącej zawieszenia połowy uposażenia) oraz jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (w części dotyczącej ponownego zawieszenia w czynnościach służbowych służbowych).
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 225 ust. 1 w zw. z art. 225 ust. 8 ustawy
o obronie Ojczyzny żołnierza zawodowego zawiesza się w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, natomiast przepisy ust. 1-7 art. 225 ustawy stosuje się gdy środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych nie został zastosowany w toku prowadzonego postępowania karnego przez prokuratora lub sąd.
Organ zauważył, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego tj. o czyn z art. 230 § 1 k.k. Jednocześnie, w trakcie toczącego się postępowania karnego zawieszenie w czynnościach służbowych skarżącego nie zostało zastosowane przez prowadzącego sprawę prokuratora. Zdaniem organu podnoszenie przez pełnomocnika argumentu w postaci zastosowania przez Sąd w sprawie innego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, jako okoliczności uniemożliwiającej zastosowanie przez właściwego dowódcę środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych jest
w okolicznościach sprawy bezzasadne i nie znajduje podstaw na gruncie obowiązujących unormowań. Ponadto organ podał, że nie dostrzega związku pomiędzy zastosowaniem w sprawie w stosunku do skarżącego przez Sąd meriti środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania a zastosowaniem przez Dowódcę JW. Nr [...] zawieszenia w czynnościach służbowych, co zdaje się sugerować pełnomocnik.
W ocenie organu niebagatelne znaczenie ma również okoliczność, iż zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, jak i zawieszenia
w czynnościach służbowych odbywa się zupełnie odrębnych podstawach prawnych, co powoduje, że zarzut w tym zakresie podniesiony nie może się ostać.
Odnosząc się do kolejnego z podniesionych przez pełnomocnika zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. naruszenia art. 225 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego rażące naruszenie, w tym również przekroczenie przez organ I instancji swoich uprawnień wynikających z nieuprawnionego zawieszenia skarżącego we "wszystkich czynnościach służbowych", a nie wyłącznie (jak stanowi treść ww. przepisu prawa) w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym, organ wskazał, że nie podziela stanowiska pełnomocnika wynikającego z przedstawionej wykładni. Zgodnie z art. 191 ustawy żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową:
1) na stanowisku służbowym;
2) w uczelni wojskowej, szkole podoficerskiej, centrum szkolenia, ośrodku szkolenia, w których pobiera naukę;
3) w dyspozycji.
W ocenie organu z powyższego wynika, że żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, zgodnie z art. 191 pkt 1, na stanowisku służbowym, na którym realizowane są właściwe dla tego stanowiska czynności służbowe, co do których odnosić się może ewentualne zawieszenie w czynnościach służbowych. Podniesiona przez pełnomocnika teza o przekroczeniu przez organ I instancji swoich uprawnień poprzez nieuprawnione zawieszenie skarżącego we in genere "wszystkich czynnościach służbowych", a nie wyłącznie w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym, zdaniem organu z oczywistych, wskazanych wyżej względów jest błędna
i nie zasługuje na uwzględnienie.
Następnie organ nawiązał do kolejnego z podniesionych zarzutów, wskazującego na bezpodstawne rozstrzyganie przedmiotu zawieszenia stronie płatności połowy uposażenia w drodze decyzji administracyjnej. Organ zwrócił uwagę, iż na dokonanie zawieszenia stronie płatności połowy uposażenia w drodze decyzji administracyjnej, jako właściwej dla podjęcia rozstrzygnięcia w analizowanym aspekcie, wskazuje dotychczasowa linia orzecznictwa sądów administracyjnych w wyrokach wydanych na kanwie zawieszenia w czynnościach służbowych, a co za tym idzie zawieszenia połowy uposażenia - wyrok NSA z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt III OSK 2604/21.
Jednocześnie, zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny od decyzji wydanych przez właściwe organy, w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z
2023 r. poz. 1634,1705 i 1860).
W ocenie organu, przyjęcie stanowiska prezentowanego przez pełnomocnika co do braku podstawy prawnej do wydania w stosunku do skarżącego decyzji administracyjnej o zawieszeniu żołnierzowi zawodowemu połowy uposażenia oznaczałoby akceptację możliwości podjęcia rozstrzygnięcia przez organ administracji w analizowanym zakresie w każdej innej formie, z pominięciem formy aktu administracyjnego, a więc również w formie czynności materialno-technicznej. Zdaniem organu przyjęcie takiego stanowiska pozbawiłoby stronę możliwości skorzystania z ustawowych uprawnień, w tym możliwości do złożenia odwołania od wydanego rozstrzygnięcia, co w przypadku tak istotnego elementu jak należne żołnierzowi zawodowemu prawo do uposażenia jest niedopuszczalne i nie może zasługiwać na akceptację.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. W odwołaniu podniósł zarzuty tożsame z argumentacją zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.
Decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo organ II instancji wskazał, że decyzja o zawieszeniu żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym jest aktem administracyjnym związanym, co oznacza, że organ administracji publicznej nie działa w warunkach uznania administracyjnego, lecz rozstrzygnięcie, podejmowane po przeprowadzeniu postępowania, warunkowane jest ustalonym stanem faktycznym i przepisami prawa. Zatem w przypadku, gdy żołnierz zawodowy dopuścił się przestępstwa określonego w tym przepisie, dowódca jednostki wojskowej jest obowiązany wydać taką decyzję. Odstąpienie od wydania takiej decyzji może mieć miejsce wyłącznie
w przypadku, gdy środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych został uprzednio zastosowany w toku prowadzonego postępowania karnego przez prokuratora lub sąd (art. 225 ust 8 ustawy o obronie Ojczyzny).
W ocenie organu II instancji szczegółowa analiza sprawy pozwala na stwierdzenie, iż Dowódca [...] Pułku Przeciwlotniczego wbrew przekonaniu strony, w sentencji swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. (część dotycząca zawieszenia uposażenia), choć niezręcznie, to jednak wskazał, iż zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych dotyczy właśnie zajmowanego stanowiska służbowego, a nie jak twierdzi strona, "we wszystkich czynnościach służbowych". Przy czym niezręcznie sformułowane przez Dowódcę [...] Pułku Przeciwlotniczego rozstrzygnięcie również nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności jego decyzji.
Organ II instancji stwierdził również, że w rozpatrywanej sprawie nie może być mowy również o działaniu Dowódcy [...] Pułku Przeciwlotniczego bez podstawy prawnej. Dowódca [...] Dywizji Zmechanizowanej prawidłowo uznał, że przedmiot zawieszenia żołnierzowi zawodowemu połowy uposażenia powinien być rozstrzygany właśnie w drodze decyzji. Organ II instancji wskazał, że podziela wyrażony w tym przedmiocie pogląd, w tym również pogląd judykatury, że choć ustawa o obronie Ojczyzny w art. 456 nie wskazuje literalnie takiego wymogu, to jednak biorąc pod uwagę względy systemowe uznać należy, że "tak istotna ingerencja w uprawnienia wynikające ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego może nastąpić na podstawie orzeczenia, które ma przymiot prawomocności w toku instancji. Przyjęcie stanowiska przeciwnego oznaczałoby bowiem niekompletność, a tym samym oczywistą niesprawiedliwość, przyjętych rozwiązań prawnych" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2604/21, ). Zdaniem organu II instancji na celowość rozstrzygania przez organ w przedmiocie zawieszenia żołnierzowi zawodowemu od najbliższego terminu płatności połowy ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłaty dodatków o charakterze stałym w drodze decyzji administracyjnej, wskazują również wyroki innych sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w swoim wyroku z dnia 6 czerwca 2024 r. (sygn. akt II SA/Sz 221/24) stwierdził, że "wobec przedstawionego przez prokuraturę zarzutu popełnienia przestępstwa, zaistniały podstawy do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, na podstawie art. 225 ust. 1 i w dalszej konsekwencji orzeczenie zgodnie z art. 456 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny o zawieszeniu od najbliższego terminu płatności połowy ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłaty dodatków o charakterze stałym."
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 225 ust. 1 w zw. z art. 225 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego rażące naruszenie skutkujące przyjęciem, że dopuszczalnym jest zawieszenie żołnierza zawodowego - podejrzanego o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, w stosunku do którego został zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania,
b) art. 225 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny poprzez jego rażące naruszenie skutkujące uznaniem rozstrzygnięcia o "zawieszeniu we wszystkich czynnościach służbowych" za literalnie tożsame z rozstrzygnięciem
o "zawieszeniu w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym",
c) art. 456 ust. 1 w zw. z art. 225 ust. 1 i ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez przyjęcie tego przepisu za podstawę prawną decyzji administracyjnej
w przedmiocie zawieszenia żołnierzowi zawodowemu płatności połowy uposażenia, chociaż zawieszenie żołnierzowi zawodowemu płatności połowy uposażenia stanowi jedynie czynność techniczną będąca następstwem wydania decyzji administracyjnej
o zawieszeniu żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych.
2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
a) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 225 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że zawieszenie żołnierza zawodowego - podejrzanego o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego
z oskarżenia publicznego w stosunku do którego został zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania nie stanowi rażącego naruszenia art. 225 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny w rozumienia art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.,
b) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 225 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że wydanie w oparciu o ten przepis rozstrzygnięcia o "zawieszeniu we wszystkich czynnościach służbowych" nie stanowi rażącego naruszenia przepisu art. 225 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. chociaż literalna i nie budząca żadnych wątpliwości treść tego przepisu pozwala jedynie na "zawieszenie w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym",
c) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 456 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że wydanie w oparciu o ten przepis w formie prawnej decyzji administracyjnej rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia żołnierzowi zawodowemu płatności potowy uposażenia nie stanowi wydania decyzji bez podstawy prawnej w rozumienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., chociaż żadne przepis wojskowej ustawy pragmatycznej nie przewidują wydania decyzji administracyjnych w przedmiocie regulowanym przepisem art. 456 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o:
1. uwzględnienie przez organ II instancji skargi w trybie przewidzianym w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie nowej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Nr [...]z dnia [...] grudnia 2023 r. Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W przypadku nieuwzględnienia skargi przez organ II instancji, skarżący wniósł o:
2. uchylenie w całości zaskarżonej jako naruszającej prawo materialne
i przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym również kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, według norm przepisanych,
4. rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dowódcy Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych z dnia [...] listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Nr [...] w S. odmawiającą stwierdzenia nieważność decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w K. z dnia [...] grudnia 2023 r. w sprawie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] marca 2024 r. Decyzją tą dodatkowo zawieszono skarżącemu od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym.
Decyzja z dnia [...] grudnia 2023 r. wydana została na podstawie art. 225 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. Ponadto w jej podstawie prawnej wskazano również art. 456 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny.
Skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji podnosił, że decyzja ta rażąco narusza prawo, tj. art. 225 ust. 1 w zw. z art. 225 ust. 8 ustawy obronie Ojczyzny poprzez zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych
w sytuacji gdy zastosowany został w stosunku do niego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania oraz poprzez zawieszenie skarżącego we "wszystkich czynnościach służbowych", a nie wyłącznie "w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym". Skarżący zarzucił również, że brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji o zawieszeniu płatności połowy uposażenia.
Skarżący wskazywał zatem, że przedmiotowa decyzja zawiera wady określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zaznaczyć należy, że rażące naruszenie prawa w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa,
a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r., II OSK 1111/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Termin "rażący" winien być rozumiany w sposób powszechnie przyjęty. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "rażący", to "dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży". Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ona w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex nr 51233). W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. III ARN 22/95).
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny
i niedwuznaczny. Co do zasady spór co do wykładni przepisu prawa materialnego, nie może stanowić przesłanki do uznania, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa i stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Łodzi z 18 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 915/12, LEX nr 1270513).
Dalej należy wyjaśnić, że podstawą prawną decyzji może być wyłącznie norma materialna prawa, ustanowiona przepisem powszechnie obowiązującym. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza zatem, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Nie jest zatem dopuszczalne powołanie jako podstawy prawnej decyzji przepisu prawa nieobowiązującego powszechnie.
Decyzja jest wydana bez podstawy prawnej w sytuacji, gdy:
1) została wydana w sprawie nienormowanej przez prawo administracyjne (zob. np. wyrok NSA z 10 września 1999 r., III SA 7586/98, "Serwis Podatkowy" 2001, nr 6, s. 51; wyrok NSA z 1 lipca 1997 r., II SA/Gd 516/96, LEX nr 44214; wyrok SN z 21 września 1994 r., III ARN 45/94, OSNAPiUS 1995, nr 3, poz. 29);
2) z przepisów prawa materialnego wynika, że załatwienie sprawy ma nastąpić w innej formie niż decyzja administracyjna (zob. wyrok NSA z 6 października 1999 r., IV SA 2546/98, LEX nr 47920; wyrok NSA z 16 czerwca 1999 r., III SA 5540/98, M. Pod. 2000, nr 7, poz. 40; wyrok NSA z 21 kwietnia 1998 r., IV SA 81/97, LEX nr 43359; wyrok NSA z 10 czerwca 1983 r., I SA 217/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 41); w szczególności jest dotknięta wadą nieważności taka decyzja, która nakłada na stronę obowiązki wynikające wprost z przepisu prawa (zob. np. wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r., IV SAB 64/98, LEX nr 45132; wyrok NSA z 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83, OSP 1984, nr 5, poz. 108);
3) brak w przepisach prawa podstawy do zawarcia w treści decyzji określonej klauzuli, np. wyznaczenia w decyzji terminu wykonania obowiązku nałożonego tą decyzją (wyrok NSA z 5 października 1999 r., IV SA 1502/97, LEX nr 47792; wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 270/96, LEX nr 47289; wyrok NSA z 1 kwietnia 1999 r., IV SA 570/97, LEX nr 47220);
4) decyzja (postanowienie) została wydana z urzędu w sytuacji, gdy mogła być wydana wyłącznie na wniosek strony (wyrok NSA z 4 stycznia 1999 r., IV SA 2247/96, "Gazeta Prawna" 2004, nr 220, s. 7; wyrok WSA w Warszawie z 28 stycznia 2005 r., IV SA/Wa 476/04, LEX nr 836043);
5) organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną na podstawie przepisów, które w czasie rozpatrywania odwołania już nie obowiązywały (wyrok NSA z 6 marca 1998 r., SA/Bk 395/97, LEX nr 33831);
6) organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w czasie, gdy obowiązywały już zmienione przepisy prawa materialnego, wprowadzające nowe przesłanki rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 3 marca 1993 r., IV SA 1241/92, ONSA 1993, nr 3, poz. 79);
7) organ administracji weryfikował dowód rejestracyjny pojazdu w jednym z trybów nadzwyczajnych (art. 156 i 145). Dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną, ale dokumentem urzędowym potwierdzającym wydanie decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu, znajdującej się w aktach na odwrocie wniosku o rejestrację pojazdu (wyrok NSA z 15 marca 2006 r., I OSK 608/05, LEX nr 297875);
8) stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej w oparciu o postanowienia tego planu – jako decyzji wydanej bez podstawy prawnej (wyrok NSA z 25 maja 2012 r., II OSK 400/11, LEX nr 1403277). Wprawdzie brak podstawy prawnej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odnieść można tylko do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania decyzji, jednakże stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego oznacza, że akt ten od początku nie może być uznany za obowiązujący (B. Adamiak, Nieważność aktu prawa miejscowego a wadliwość decyzji administracyjnej, PiP 2002, nr 9, s. 16). Nie jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej decyzja, w której przywołano niewłaściwe przepisy prawa procesowego jako jej podstawę prawną. Nie ma również podstaw do uznania decyzji za wydaną bez podstawy prawnej, jeżeli organ administracji przywołał w podstawie prawnej akty prawne bez podania wszystkich zmian dotyczących ich przepisów (wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2006 r., VI SA/Wa 1657/05, LEX nr 501972).
Przede wszystkim należy podnieść, że nie można uznać, iż decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. rażąco narusza art. 225 ust. 1 w zw. z art. 225 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny.
Art. 225 ust. 1 ustawy stanowi, że żołnierza zawodowego zawiesza się w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Zgodnie zaś z art. 225 ust. 8 ustawy przepisy ust. 1-7 stosuje się gdy środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych nie został zastosowany w toku prowadzonego postępowania karnego przez prokuratora lub sąd.
Bezsporne jest, że w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, tj. o czyn z art. 230 § 1 k.k. oraz że w związku z tym w stosunku do skarżącego zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Z treści art. 225 ust. 8 cytowanej ustawy nie można zaś w żaden sposób wywieźć, iż w sytuacji gdy w stosunku do żołnierza zawodowego zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania nie jest możliwe zawieszenie go w czynnościach służbowych. Treść przepisów art. 225 ust. 1 oraz ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny jest jasna i nie wymaga w istocie pogłębionych zabiegów interpretacyjnych. Z przepisów tych wynika, że nie jest możliwe zawieszenie żołnierza zawodowego w czynnościach służbowych w drodze decyzji właściwego organu w sytuacji gdy środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych został zastosowany w toku prowadzonego postępowania karnego przez prokuratora lub sąd. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodziła.
W stosunku do skarżącego zastosowany został bowiem środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. W związku zaś z wszczęciem wobec skarżącego postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] zobowiązany był wydać decyzję o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych.
W rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. wskazano, że skarżący jest zawieszony "w czynnościach służbowych". W decyzji tej nie wskazano aby skarżący był zawieszony "we wszystkich czynnościach służbowych", tak jak to podnosi pełnomocnik skarżącego. Wprawdzie art. 225 ust. 1 ustawy stanowi o zawieszeniu w czynnościach służbowych "na zajmowanym stanowisku służbowym", niemniej jednak treść rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią analizowanego przepisu. W części decyzji rozstrzygającej o zawieszeniu skarżącemu połowy ostatnio otrzymanego uposażenia wskazano, że następuje to w związku
z zawieszeniem skarżącego w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym. Można tu dostrzec pewną nieprecyzyjność w sformułowaniu rozstrzygnięcia, jednak uchybienie to niewątpliwie nie ma cech rażącego naruszenia prawa. Nie można bowiem w tej sytuacji mówić o bezspornym naruszeniu prawa, które kolidowałoby
z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Dalej należy zauważyć, że zgodnie z art. 456 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, o których mowa w art. 458 i art. 459 pkt 1 i 3.
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2023 r. zastosował cytowany wyżej przepis i zawiesił skarżącemu połowę ostatnio otrzymanego uposażenia oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym. Wprawdzie z treści art. 456 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny nie wynika wprost aby zawieszenie od najbliższego terminu płatności połowy ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego następowało w drodze decyzji, to jednak nie można uznać, że w tym przypadku działanie organu nie miało podstawy prawnej w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym. Istnieje bowiem przepis pozwalający organowi na zastosowanie w stosunku do skarżącego tego rodzaju sankcji.
Zawieszenie płatności połowy ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego stanowi istotną ingerencja w uprawnienia wynikające ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego. Słusznie organ I instancji wskazuje, że przyjęcie stanowiska prezentowanego przez pełnomocnika skarżącego oznaczałoby akceptację możliwości podjęcia rozstrzygnięcia przez organ administracji w tym zakresie w dowolnej formie,
a więc również w formie czynności materialno-technicznej. Żołnierz zawodowy pozbawiony byłby wówczas możliwości kwestionowania takiego rozstrzygnięcia
w postępowaniu odwoławczym oraz sądowadministracyjnym.
Pogląd o rozstrzyganiu tego typu spraw w drodze decyzji administracyjnej wyrażony został również w wyroku NSA z dnia 19 października
2023 r., sygn. akt III OSK 2604/21. Wprawdzie wyrok ten został wydany na tle stosowania nieobowiązującego już przepisu art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 173, z późn. zm.), to jednak z uwagi na to, że treść tego przepisu jest tożsama z treścią art. 456 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, pogląd ten pozostaje aktualny.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło