II SA/Wa 300/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej prawo do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] uchylającą na podstawie art. 151 § 1 w związku z art. 149 § 1 k.p.a. decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] o ustaleniu J. K. prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, za okres od dnia [...] 2009 r. do dnia [...] 2010 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił następujący stan faktyczny sprawy. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] zwolnił J. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] 2009 r. W związku z powyższym Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B., decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], wydaną na wniosek żołnierza, ustalił mu prawo do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w kwocie [...] zł miesięcznie, za okres od dnia [...] 2009 r. do dnia [...] 2010 r., na podstawie art. 96 ust. 1, 2, 7 i 9 w związku z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Powyższa decyzja stała się ostateczna wobec niezłożenia od niej odwołania. Następnie w dniu [...] czerwca 2009 r. do Wojskowego Biura Emerytalnego w B. wpłynęły akta emerytalne J. K., z których wynikało, że Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. wypłacił już żołnierzowi świadczenie pieniężne z tytułu pierwszego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] 2003 r. (za okres od dnia [...] 2003 r. do dnia [...] 2004 r.), w związku z decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2003 r. nr [...] o zwolnieniu go ze służby wojskowej. Z kolei Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] stwierdził nieważność wypowiedzenia J. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem [...] 2003 r., a zatem faktyczne zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło z dniem [...] 2009 r. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 tej ustawy przysługuje także przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Organ stwierdził, że bezspornym jest, że J. K. wypłacono dwukrotnie świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Powyższe związane było z faktem, że dokumentacja emerytalna dotycząca wypłacenia przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. 12-miesięcznego uposażenia należnego z tytułu pierwszego nieskutecznego zwolnienia, dotarła do wojskowego organu emerytalnego już po przyznaniu drugiego świadczenia pieniężnego z tego tytułu. W ocenie Ministra Obrony Narodowej wskazana wyżej sytuacja stanowi podstawę do wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stosownie do którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powołał się na orzecznictwo sądowe, które jednoznacznie wskazuje na sposób postępowania w sprawach dotyczących przyznawania świadczenia pieniężnego w przypadkach żołnierzy zawodowych przywróconych do służby. Podkreślił, że sądy administracyjne obu instancji oddaliły skargi, w których żołnierze zwolnieni i następnie przywróceni do służby, wskutek stwierdzenia nieważności decyzji, żądali dwukrotnej wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 846/08, z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 886/08, z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1272/08, II SA/Wa 1454/08 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 80/09, z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 362/00, z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 447/09, z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 493/09, z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 525/09). Odnosząc się zaś co do zarzutu żołnierza w kwestii naruszenia art. 103 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organ wskazał, iż jest on przedwczesny, bowiem na tym etapie postępowania organ I instancji uchylił jedynie swoją decyzję o przyznaniu świadczenia pieniężnego, natomiast nie zobowiązał w niej do zwrotu przedmiotowego świadczenia, ani nie dokonał potrącenia niniejszego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wnoszący skargę zarzucił zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: • art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że uposażenie i inne świadczenia pobrane przez żołnierza zawodowego zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu ich przyznania podlegają zwrotowi, • art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w wersji sprzed 1 stycznia 2008 r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje świadczenie o równowartości pełnego uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia służby przez okres 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby, • art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na odmowie wypłacenia świadczenia w całości, pomimo iż odwołującemu się powinno być wypłacone co najmniej wyrównanie w kwocie różnicy pomiędzy świadczeniem należnym w 2009 r. a świadczeniem wypłaconym w 2003 r., • art. 96 ust. 1 tej ustawy, polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, gdy pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową, którą ostatecznie zakończył w dniu [...] 2009 r. w wymiarze przekraczającym 15 lat, • art. 103 ust. 1 ustawy, polegające na błędnej wykładni, poprzez uznanie, iż z uposażenia wypłacanego na zasadach określonych w art. 95 pkt 1 dopuszczalnym jest dokonywanie potrąceń innych należności niż wymienione w art. 103 ust. 1, • art. 75 ust. 3 tej ustawy, polegające na zobowiązaniu do zwrotu świadczenia pomimo upływu 3-letniego terminu przedawnienia, - naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez uznanie, iż w sprawie wypłaty świadczenia wystąpiły nowe okoliczności faktyczne istniejące w chwili wydania uchylonej decyzji, które nie były znane organowi w chwili jej wydania. Skarżący podkreślił, że przepis art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest jasny i podlega wykładni literalnej. Uposażenie należne w ostatnim dniu pełnienia służby należy rozumieć jako uposażenie określone w rozkazie personalnym o wyznaczeniu na stanowisko służbowe wedle przepisanej do tego stanowiska grupy uposażenia z uwzględnieniem ewentualnych zmian jego wysokości dokonanych w drodze stosownych rozporządzeń Ministra Obrony Narodowej. W jego ocenie niedopuszczalnym jest, aby organ emerytalny zmniejszał wysokość tego uposażenia, czy też przyznawał prawo do uposażenia niższego niż należne wedle rozkazu personalnego o wyznaczeniu. Wskazał, że organ I instancji przyznał, iż zwolnienie ze służby w 2003 r. było prawnie nieskuteczne, co oznacza, że nie nastąpiło przerwanie służby wojskowej. Prawidłowe zatem zastosowanie art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powinno polegać na niezaliczeniu na poczet wypłacanego świadczenia z art. 95 pkt 1 świadczeń wypłaconych przy pierwszym nieskutecznym zwolnieniu, przy jednoczesnym uznaniu, iż nie podlegają one zwrotowi w jakiejkolwiek formie ze względu na normę art. 77 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. W piśmie z dnia [...] marca 2010 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz wniósł o zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ustanawia zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z jego treścią, decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Powyższy przepis dopuszcza zatem wyjątkowo wzruszanie decyzji ostatecznych w ściśle określonych sytuacjach, zaś jednym ze sposobów takiego wzruszenia jest wznowienie postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która daje możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym została wydana, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., a będących podstawami wznowienia postępowania. Jedną z nich jest podstawa określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiącym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, że podstawą wznowienia postępowania administracyjnego są jedynie takie okoliczności lub dowody, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie nową istotną okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B., na podstawie art. 96 ust. 1, 2, 7 i 9 w związku z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., ustalającej J. K. prawo do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] 2009 r., za okres od [...] 2009 r. do [...] 2010 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, nieznaną organowi, była okoliczność przyznania i wypłaty skarżącemu już wcześniej dwunastomiesięcznego uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby z dniem [...] 2003 r., dokonanym na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2003 r. Bezsporne jest w sprawie, że skarżący został następnie "przywrócony" do zawodowej służby wojskowej wskutek stwierdzenia decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], nieważności wypowiedzenia mu stosunku zawodowej służby wojskowej z dniem [...] 2003 r. Mając na względzie fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji powoduje uchylenie skutków prawnych, jakie powstały od dnia jej doręczenia, należy stwierdzić, że prawnie skuteczne zwolnienie J. K. ze służby miało miejsce tylko raz, a nastąpiło to z dniem [...] 2009 r. Nie oznacza to jednak, iż w związku z ponownym zwolnieniem uzyskał on prawo do świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, bez względu na otrzymane w 2003 r. tożsame świadczenie przysługujące na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.). Z chwilą bowiem jego przyznania i wypłaty uprzednio, zaistniał problem respektowania zasady niełączenia świadczeń ze względu na zmianę statusu żołnierza w tym samym okresie. Ponadto utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowe świadczenie ma charakter jednorazowy, a także, iż w przypadku skarżącego jego stosunek służbowy został skutecznie rozwiązany tylko jeden raz (por. wyroki NSA z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 932/08, z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1471/08 i z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I OSK 80/09 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem w świetle przytoczonych argumentów brak było podstaw prawnych do przyznania i wypłaty J. K. świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] 2009 r. Natomiast przyznanie i wypłata tego świadczenia zostały dokonane z uwagi na brak wiedzy organu o wypłacie tożsamego świadczenia w związku z nieskutecznym zwolnieniem skarżącego ze służby w 2003 r. W związku z tym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia, podobnie jak zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 95 pkt 1 oraz art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zupełnie niezrozumiałe są natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 77, art. 75 ust. 3 oraz art. 103 ust. 1 ww. ustawy, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, nie rozstrzygały kwestii w tych przepisach uregulowanych. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.