II SA/Wa 3703/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Fularski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (CWKL) postanowieniem z [...] lipca 2021 r. nr [...], na podstawie art. art. 134 w zw. z art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (RWKL w [...]) z [...] marca 2021 r. nr [...] stwierdzającego, że K. K. ma przebyte, wygojone złamanie kości piętowej i skokowej bez deformacji i upośledzenia funkcji – 0% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia CWKL w [...] wskazała, że RWKL wydała [...] marca 2021 r. orzeczenie nr [...] w sprawie ustalenia uszczerbku na zdrowiu K. K., które wysłano stronie na adres zamieszkania 23 marca 2021 r. Orzeczenie to zostało awizowane przez Pocztę Polską 26 marca 2021 r. zgodnie z treścią pieczęci umieszczonej na kopercie: "awizo pozostawiono w skrzynce" w związku z jego niepodjęciem, a następnie zwrócono je na adres nadawcy 12 kwietnia 2021 r. Stwierdziła, że strona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podała, iż nie mogła odebrać orzeczenia, gdyż w okresie od 20 marca do 2 kwietnia 2021 r. przebywała w zagranicznej podróży służbowej, a w okresie od 6 kwietnia do 20 kwietnia 2021 r. przebywała w izolacji przed wylotem do PKW [...]. Z powyższego wynika, że K. K. w dniach między 2 a 6 kwietnia 2021 r. mógł podjąć przedmiotowe orzeczenie w placówce Poczty Polskiej [...]. Strona twierdzi, że w skrzynce pocztowej nie było awizo, faktowi temu przeczy jednak adnotacja Poczty Polskiej pozostawiona w kopercie. W związku z tym CWKL w [...] stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. zakwestionował postanowienie CWKL w [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...] i wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych oraz niewłaściwą interpretację przytoczonych faktów. Stwierdził, że wbrew twierdzeniu organu w zagranicznej podróży służbowej przebywał od 14 do 19 marca 2021 r. zgodnie z Poleceniem wyjazdu służbowego za granicę nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Termin ten wskazał w odwołaniu. Jednak w uzasadnianiu CWKL w [...] błędnie zakreśliła daty jego nieobecności. W treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL w [...] z [...] maja 2021 r. wskazał, iż w podróży służbowej przebywał w okresie od 14 do 19 marca 2021 r., natomiast w dniach od 20 marca do 2 kwietnia odbierał zaległe nadgodziny w formie dni wolnych i czas ten spędził z rodziną w [...] (okres ten został wskazany jako czas przebywania poza miejscem zamieszkania). Zaznaczył, że jego obowiązkiem było stawiennictwo 6 kwietnia 2021 r. w godzinach porannych w [...] Brygadzie Logistycznej na ul. [...] w [...]. Ponadto CWKL w [...] w swoim uzasadnieniu wskazała możliwy termin do odbioru orzeczenia RWKL w [...] w terminie pomiędzy 2 a 6 kwietnia 2021 r. twierdząc, iż mógł on wtedy przebywać w miejscu zamieszkania, tj. [...] na ul. [...]. Wyjaśnił, że od 2 do 6 kwietnia przebywał w [...], wykorzystując czas na pożegnanie z rodziną przed udaniem się w misję zagraniczną. Pomimo tego organ wskazując w rozstrzygnięciu daty możliwe do odbioru korespondencji w przedziale 2-6 kwietnia nie wziął pod uwagę, iż 4 i 5 kwietnia były dniami ustawowo wolnymi z okazji Świąt Wielkanocnych. Natomiast 6 kwietnia 2021 r. (wtorek) był dniem obowiązkowego stawiennictwa w godzinach porannych w [...] Brygadzie Logistycznej w [...] , który zapoczątkował zgrupowanie wojskowej z elementami izolacji jako przeciwdziałanie COVID-19 w koszarach [...] Brygady [...] w [...] do 22 kwietnia 202l r., jednocześnie był to dzień przemieszczenia do [...] celem pełnienia dalszej służby. Zatem w terminie 2-6 kwietnia 2021 r. nie miał możliwości odebrania orzeczenia RWKL w [...] z Urzędu Pocztowego w [...]. Skarżący wskazał również na niewłaściwą interpretację art. 44 K.p.a. w zakresie niemożności doręczenia pisma. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL w [...] wskazał, że pierwszą informację o istnieniu rozstrzygnięcia RWKL w [...] powziął 22 maja 2021 r. CWKL w [...] podała, że 26 marca 2021 r. orzeczenie RWKL w [...] zostało awizowane, natomiast 12 kwietnia 2021 r. nastąpił zwrot orzeczenia na adres nadawcy. Zgodnie z art. 44 § 3 K.p.a. powinno zostać nadane powtórne zawiadomienie, które nie jest wymienione w uzasadnieniu. Natomiast od 6 kwietnia z przyczyn służbowych nie przebywał ani pod adresem zamieszkania ani w stałym miejscu pełnienia służby w [...]. W związku z tym nie mógł spełnić warunku odbioru przesyłki do 12 kwietnia 2021 r. W mieszkaniu nie przebywał również żaden domownik stał, a jedynie raz w tygodniu pojawiła się w nim osoba sprawdzająca stan mieszkania. Nie odnalazła ona w skrzynce informacji o awizo, a zatem nie mogła go poinformować, iż miałby do odebrania jakiekolwiek pismo. Jednocześnie czynności poinformowania go o decyzji RWKL w [...] nie dokonała Jednostka Wojskowa, tj. Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych, będąca jednym z adresatów przedmiotowego orzeczenia RWKL w [...]. W jego ocenie uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Tzw. "fikcja doręczenia" realizowana na gruncie art. 44 K.p.a. może nastąpić dopiero po wyczerpaniu możliwości doręczenia korespondencji wynikających z art. 42 § 1,2,3 oraz art. 43 K.p.a. Wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 512/20, w którym stwierdzono, że tryb doręczania przesyłek przewidziany w art. 44 K.p.a. ma charakter wyjątkowy i może być zastosowany wyłącznie w przypadku, gdy adresat jest nieobecny oraz gdy nie można doręczyć przesyłki dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu. W przedmiotowej sprawie nie można w sposób jednoznaczny określić, czy zostały wyczerpane wszystkie wskazane wyżej możliwości dostarczenia mu orzeczenia. Podał, że wskazany adres zamieszkania znajduje się w bloku gdzie zamieszkują inne osoby czyli sąsiedzi, jak również blok posiada swojego dozorcę. W odpowiedzi na skargę CWKL w [...] wniosła o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego, ewentualnie o oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy CWKL w [...] wydała dwa postanowienia z [...] lipca 2021 r.: 1. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL w [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia uszczerbku na zdrowiu K. K., 2. nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL w [...] z [...] marca 2021 r. nr [...]w sprawie ustalenia uszczerbku na zdrowiu K. K. Jednak skarżący uczynił przedmiotem kontroli Sądu wyłącznie orzeczenie CWKL [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że nietrafna jest argumentacja CWKL w [...] odnośnie niedopuszczalności skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.; zwanej dalej P.p.s.a.). Zaskarżone orzeczenie CWKL w [...] nie ma charakteru merytorycznego, lecz proceduralny. Zatem kontroli Sądu podlega etap wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL w [...] , a nie skarga na merytoryczne rozstrzygnięcie CWKL w [...] (wydane po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji). W tym ostatnim przypadku skarga istotnie byłaby niedopuszczalna ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego, ale taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wskazać należy, że odwołanie jest instytucją procesową umożliwiającą uprawnionym podmiotom zaskarżenie decyzji administracyjnej. Warunkiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie czternastodniowego terminu do jego wniesienia, rozpoczynającego bieg od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 K.p.a.). Organ odwoławczy jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do art. 134 K.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z 15 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 496/11, z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2079/10, z 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1743/10, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do treści art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie, od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest więc ustalić, czy odwołanie zostało złożone w terminie. W ocenie Sądu, postanowienie CWKL w [...], na mocy którego nie doszło do merytorycznego rozpoznania odwołania z uwagi na wniesienie go z uchybieniem terminu, jest wadliwe. W przedmiotowej sprawie orzeczenie RWKL w [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu stwierdzające u K. K. przebyte, wygojone złamanie kości piętowej i skokowej bez deformacji i upośledzenia funkcji – 0% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wysłano na adres zamieszkania wskazany w skierowaniu Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych z [...] lutego 2021 r. ul. [...],[...]. Powyższa przesyłka została zwrócona do RWKL w [...]. Na kopercie znajdują się zapisy Poczty Polskiej S.A. z 23 marca 2021 r. przesyłka przyjęta do przesłania, 26 marca 2021 r. – awizo pozostawiono w skrzynce, 12 kwietnia 2021 r. – zwrot nie podjęto w terminie, 16 kwietnia 2021 r. – zwrot. Zgodnie z przepisami art. 44 k.p.a., przewidującymi tzw. fikcję doręczenia, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Doręczenie przesyłki w trybie określonym przepisami art. 44 K.p.a. opiera się na domniemaniu prawnym (art. 44 § 4 K.p.a.), iż przesyłka została doręczona do rąk adresata, ale pod warunkiem, że zostały spełnione wszystkie wymogi przewidziane w art. 44 K.p.a. Skorzystanie z tego domniemania wymaga dopełnienia ściśle określonych czynności przez podmiot doręczający. Jest to m.in. wymóg dwukrotnej awizacji przesyłki, zgodnie z art. 44 § 2 i § 3 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie z dowodu doręczenia (tj. koperty, w której nadano orzeczenie RWKL w [...]) nie wynika, aby przesyłka była dwukrotnie awizowana. Dwukrotne awizowanie przesyłki jest bezwzględną przesłanką prawidłowości doręczenia. Korespondencję uważa się za doręczoną wraz z upływem czternastodniowego terminu od dnia pierwszej próby doręczenia, jednakże zastosowanie art. 44 § 4 K.p.a. musi poprzedzać powtórne zawiadomienie adresata o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2936/19 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji należy przyznać rację skarżącemu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 44 § 3 K.p.a. Wadliwe doręczenie (wobec braku powtórnego awizowania przesyłki) ma ten skutek, iż orzeczenie RWKL w [...] nie weszło do obrotu prawnego (i wymaga ponownego – prawidłowego – doręczenia), a dla skarżącego nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. CWKL w [...] powinna stwierdzić niedopuszczalność odwołania, ale jako wniesionego przedwcześnie. Wobec braku jakichkolwiek danych na temat dopełnienia wymogu prawnego z art. 44 § 3 K.p.a., zaskarżone postanowienie organu drugiej instancji należało uchylić. W tej sytuacji uchyleniu podlegało również postanowienie CWKL w [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL w [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia uszczerbku na zdrowiu K. K., skoro termin nie rozpoczął biegu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracji w Warszawie, na podstawie art. 135 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.