II SA/Wa 509/24

WyrokWSA w Warszawie2024-11-22

Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Danuta Kania, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, oparte na pozytywnym wyniku badania na obecność substancji psychoaktywnych (opiatów), które następnie zostało utrzymane w mocy przez organ wyższej instancji, zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia wymaganej konsultacji psychiatryczno-psychologicznej oraz niewłaściwe uzasadnienie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, ponieważ nie przeprowadzono wymaganej konsultacji psychiatryczno-psychologicznej po stwierdzeniu obecności substancji psychoaktywnych, a uzasadnienia orzeczeń były wadliwe. Brak ten, w ocenie sądu, mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Dowódca jednostki wojskowej skierował żołnierza do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w celu określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. RWKL orzekła o niezdolności do służby, powołując się na pozytywny wynik badania na obecność opiatów. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) utrzymała to orzeczenie w mocy. Żołnierz zaskarżył orzeczenia, zarzucając m.in. brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, zaniechanie powołania biegłego oraz niewłaściwe uzasadnienie, a także podnosząc, że drugie badanie laboratoryjne wykazało brak opiatów. Skarżący kwestionował również prawidłowość ustaleń dotyczących obecności substancji psychoaktywnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. N. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] skierował B. N. (zwany dalej "Skarżącym"), pełniącego dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (zwana dalej "RWKL") w celu określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. 2. RWKL orzeczeniem z [...] listopada 2023r. nr [...] uznała Skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej, rozpoznając § 72 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 7 czerwca 2022r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022r., poz.1243 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem z 2022r."). RWKL w podstawie prawnej powołała także art. 190 ust. 1, 6 pkt 1, 7 i 10, art. 821 ust. 1 ustawy z 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022r., poz. 2305, zwana dalej "u.o.O."), § 2 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10, § 11 ust. 1 i 5 rozporządzenia z 2022r. oraz § 4, pkt 4-12, § 7pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2022r., poz. 94, zwane dalej "rozporządzeniem z 2012r."). 3. Skarżący w odwołaniu wniósł o uchylenie ww. orzeczenia RWKL i wydanie nowego orzeczenia stwierdzającego zdolność do służby wojskowej, ewentualnie o uchylenie orzeczenia RWKL i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Skarżącego rozpoznanie obecność substancji psychoaktywnych (opiatów) na podstawie wyników badań laboratoryjnych z [...] listopada 2023r. było niesłuszne. U Skarżącego - jak wynika z diagnostycznych badań laboratoryjnych wykonanych [...] listopada 2023r., nie wykryto opiatów w moczu jakościowo (ICD-9:PO5). W uzasadnieniu orzeczenia RWKL podano błędną datę badania - [...] listopada 2023r., a badania przeprowadzano [...] listopada 2023r. Na ich podstawie Skarżący uzyskał wynik ujemny na obecność opiatów w moczu, co czyni go zdolnym do zawodowej służby wojskowej. Z orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego na podstawie skierowania na badania lekarskie z [...].10.2023r. wynika brak przeciwskazań zdrowotnych Skarżącego, więc jest zdolny do wykonywania pracy na określonym stanowisku jakim jest saper. Zdaniem Skarżącego dokumentacja diagnostyczno-lecznicza oraz aktualne badania specjalistyczne nie dają podstaw do przyjęcia, że Skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. RWKL winna dokonać szczegółowej oceny dokumentacji medycznej i przeprowadzonych [...] listopada 2023r. badań oraz zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu rozstrzygnięć. Pobieżne, lakoniczne i nieodnoszące się do całokształtu zebranego materiału dowodowego uzasadnienie jest sprzeczne z wyrażonym w art. 8 k.p.a. nakazem prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufania obywateli do organów Państwa. RWKL wydała orzeczenie, które zostaje w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i rzeczywistym stanem faktycznym, co czyni rozstrzygnięcie wadliwym. 4. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (zwana dalej "CWKL") orzeczeniem z [...] stycznia 2024r. nr [...] utrzymała w mocy ww. orzeczenie RWKL. W podstawie prawnej powołała: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r., poz. 775, zwana dalej "k.p.a."), art. 84 ust. 2 i art. 190 ust. 1 i 10 u.o.O oraz § 3, § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2012r., a także § 11 ust. 1 i § 12, ust. 1-3 rozporządzenia z 2022r. CWKL w uzasadnieniu orzeczenia po przestawieniu stanu faktycznego sprawy, wskazała, że rozpoznanie z 8.1 orzeczenia RWKL - pozytywny wynik badania laboratoryjnego psychoaktywnych (opiaty) - § 72 pkt 1 - jest zgodnie z rozporządzeniem z 2022r. - Kategoria N - Zał. 1 Grupa III. CWKL podkreśliła, że z analizy dokumentacji orzeczniczej wynika Skarżącego skierowano do RWKL, w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. RWKL przeprowadziła wszelkie stosowne badania i konsultacje specjalistyczne, w celu określenia zdolności do tej służby. Przeprowadzono m.in. badania laboratoryjne w tym badanie na obecność substancji psychoaktywnych w moczu [...] listopada 2023r. oraz konsultacje specjalistyczne. Podczas wywiadu lekarskiego Skarżący oświadczył pisemnie [...].11.2023 r., że nie leczy się z powodu żadnych schorzeń, nie przyjmowała żadnych leków ani dopalaczy, w tym wymienionych w kwestionariuszu, co potwierdził własnoręcznym podpisem. RWKL prawidłowo przypisała w rozpoznaniu pozytywny wynik badania na obecność substancji psychoaktywnych (Opiaty w moczu) - § 72 pkt 1, uznając z tego powodu orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i ustalenia Kategorii N - Zał. 1 Grupa III (kolumna 6 wykazu) według rozporządzenia z 2022r., gdyż prawodawca nie przewidział innej możliwości kwalifikacji tego rozpoznania. Opiaty ulegają w ciągu kilkunastu godzin do kilku dni, gdy nie są nadal przyjmowane - całkowitej eliminacji z organizmu człowieka. Badanie na obecność narkotyków w moczu wykonane ponownie w późniejszym okresie - [...].11.2023r. w laboratorium Diagnostyka z wynikiem ujemnym potwierdziło jedynie naturalną eliminację opiatów z organizmu Skarżącego oraz zaprzestanie przyjmowania tej substancji po stwierdzeniu wyniku pozytywnego przez RWKL, po wykonaniu badania [...].11.2023r. (wynik wydano [...].11.2023 r.) i opisane w zaskarżonym orzeczeniu z punktem odcięcia dla stężenia morfiny/opiaty w moczu ponad 300 mcg/ml. CWKL nie znalazła więc podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i stwierdziła, że uwzględniając dostępną dokumentację orzeczniczą, oraz w oparciu o najnowszą wiedzę medyczną, RWKL prawidłowo ustaliła niezdolność Skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie RWKL wydano po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym, na podstawie wywiadu lekarskiego, oświadczeń podpisanych osobiście przez orzekanego, badań i konsultacji specjalistycznych potwierdzonych w toku dalszego postępowania, nadesłaną dokumentację odwoławczą oraz w oparciu o aktualną wiedzę medyczną z zakresu min.: toksykologii i obowiązujące przepisy orzecznicze, a w trakcie jego redagowania nie pominięto żadnych istotnych faktów i argumentów, właściwie ustalając rozpoznania opisanych schorzeń i nieprawidłowych wyników badań, przypisując im stosowną kwalifikację. 5. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. orzeczeń CWKL i RWKL a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego ewentualnych kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie: - art. 136 § 1 k.p.a. w zw. 84 § 1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - przez zaniechanie wywołania z urzędu opinii biegłego z zakresu toksykologii, na fakt czy istnieje możliwość, aby opiaty wykryte w badaniu laboratoryjnym w organizmie człowieka [...] listopada 2023r. mogły ulec całkowitej eliminacji w czasie mniej niż 24 godziny - do [...] listopada 2023r., kiedy powtórzono badanie laboratoryjne z inicjatywy Skarżącego i które nie wykazało opiatów w moczu; - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. – przez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania podjęcia z urzędu działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy, także poza zakresem zarzutów podniesionych w odwołaniu - skierowania na powtórne badanie w zakresie obecności opiatów w moczu, przyjmując za wiarygodny jedynie wynik badań laboratoryjnych z [...] listopada 2023r., zamykając Skarżącemu w ten sposób drogę do zawodowej służby wojskowej, a nadto pominięcie materiału dowodowego w postaci badania laboratoryjnego wykonanego [...] listopada 2023r., zgodnie z którym Skarżący uzyskał wynik ujemny na obecność opiatów w moczu, co czyni go zdolnym do zawodowej służby wojskowej; Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że przypisanie Skarżącemu incydentalnego użycia innych substancji psychoaktywnych eliminuje Go z zawodowej służby wojskowej, więc zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. należało dokonać ustaleń, co było przyczyną takiego wyniku badań. Bez dokonania tych wyjaśnień, Skarżącyu nie ma możliwości realizacji swych praw w postępowaniu, łącznie z prawem do zaskarżenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Dodatkowo w kwestionowanym wyniku badań w rubryce "opiaty" - "obecne" znajduje się też wzbudzający wątpliwości zapis "nieobecne" a w nawiasie (cut-off 300 mg/1). CWKL co do tego ustalenia dodała jedynie informację w uzasadnieniu orzeczenia, że "punktem odcięcia dla stężenia morfiny opiaty w moczu ponad 300 ug/l" - taka informacja nie wynika z treści wyniku badań. Organ nie wywiązał się więc z obowiązku stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 k.p.a.), przy wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). By ustalić tę okoliczność, organy powinny były przesądzić, czy pojawienie się w moczu strony opiatów w określonej ilości, zostało spowodowane zażyciem narkotyków, substancji lub leków, zawierających narkotyki bez związku ze stanem zdrowia Skarżącego, czy też mogło być spowodowane przyjęciem leku, który mógł zawierać takie substancje (np. leki przeciwbólowe), a którego zażycia Skarżący nie zgłaszał przed badaniem. Okoliczność ta budzi wątpliwości tym bardziej, że w aktach sprawy nie ma żadnego śladu oświadczenia badanego, które wskazywałoby o przyjęciu przez niego do wiadomości określonych informacji na temat jego przygotowania do badania czy np. spożywał przed badaniem produkty spożywcze mogące mieć wpływ na wynik badania. Ustalenia te są konieczne w kontekście okoliczności, że organy nie wykazały, że pojawienie się opiatów w moczu strony świadczy wyłącznie o świadomym zażyciu narkotyków. Skarżący, powołując się na stanowisko judykatury, wskazał, że organ powinien dokonać analizy twierdzeń stron i ocenić, czy oświadczenia Skarżącego mają oparcie w materiale dowodowym. Organ powinien przywołać określone dokumenty i wypowiedzieć się, czy dokumentom tym daje wiarę oraz wyjaśnić, którym dokumentom nie dał wiary lub odmówił mocy dowodowej i dlaczego. Dokonana przez organ ocena postępowania administracyjnego budzi uzasadnione zastrzeżenia. Tylko w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny można rozważać, czy prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Oceniając materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy należy wyjaśnić, że w trakcie orzekania poddane zostały analizie dokumenty laboratoryjne z [...].11.2023 r. Pominięto zaś badanie przeprowadzone [...] listopada 2023r., zgodnie z którym Skarżący uzyskał wynik ujemny na obecność opiatów w moczu, co czyni go zdolnym do zawodowej służby wojskowej. Skarżący przedstawił wyniki (ujemne) powtórnych badań toksykologicznych na obecność substancji psychoaktywnych, którym poddał się we własnym zakresie. Powszechnie wiadomym jest, że zdarzają się sytuacje, w których dochodzi do zamiany, pomylenia materiałów pobranych do badań. Skarżący, że nie był obecny przy oznakowaniu materiału pobranego do badania. Organ nie poczynił ustaleń w laboratorium, czy mogło dojść do pomylenia pobranego materiału do analizy. Konieczne byłoby również zapytanie laboratorium, czy w praktyce tej instytucji zdarzyły się nieprawidłowości związane z błędnym wykonaniem badań. W ocenie Skarżącego Organ odwoławczy, zajmując stanowisko na podstawie zgromadzonej dokumentacji, powinien w sytuacji sprzecznych wyników badań laboratoryjnych przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu uzupełnienia dokumentów poprzez wywołanie opinii biegłego z zakresu toksykologii. Celem tej opinii winno być ustalenie, czy jest możliwość, aby opiaty wykryte w badaniu laboratoryjnym w organizmie człowieka [...] listopada 2023r. mogły ulec całkowitej eliminacji w czasie mniej niż 24 godziny - do [...] listopada 2023r. kiedy zostało powtórnie przeprowadzone badanie laboratoryjne z inicjatywy Skarżącego. 6. CWKL w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mogły być uznane za zasadne. 2. Sąd na wstępie zauważa, że Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023r., poz. 2492 ze zm.) oraz stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje w związku z tym zaskarżone orzeczenie w aspekcie jego zgodności z prawem i może je wzruszyć, jeśli zachodzi jedna z wad wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 P.p.s.a. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przez organ administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. 3. Sąd, badając zatem legalność wydanych w sprawie orzeczeń: zaskarżonego orzeczenia CWKL oraz utrzymanego nim w mocy ww. orzeczenia RWKL, uznał, że orzeczenia te zawierały wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę wydania ww. orzeczeń CWKL i RWKL stanowiły przepisy ww. u.o.O. a także przepisy ww. rozporządzenia z 2022r. oraz rozporządzenia z 2012r. Zgodnie z art. 190 ust. 10 u.o.O. zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska właściwa ze względu na miejsce stacjonowania jednostki wojskowej lub pododdziału jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, a w przypadku określania zdolności do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych oraz rodzajach wojsk właściwa rzeczowo wojskowa komisja lekarska. Na mocy art. 190 ust. 6 pkt 1 u.o.O. do wojskowej komisji lekarskiej kieruje dowódca jednostki wojskowej - w przypadkach wymienionych w ust. 2 pkt 1-4, ust. 4 pkt 3-5 oraz ust. 5, a także, po uzgodnieniu z organem właściwym do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe, w przypadkach wymienionych w ust. 2 pkt 5 oraz w ust. 4 pkt 1 i 2. W myśl art. 190 ust. 10 u.o.O. ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a także zdolność do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w okresie kształcenia, o którym mowa w art. 95 ust. 4; 2) kategoria Z/O - zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych; 3) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Stosownie do art. 87 ust. 1 u.o.O. wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Przepis art. 58 ust. 6 stosuje się. Zgodnie z art. 84 ust. 2 u.o.O. wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie, które jest decyzją. W przepisie art. 87 ust. 3 u.o.O. ustawodawca zawarł upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do wydania w porozumieniu z Ministrem Zdrowia, rozporządzenia regulującego orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału badanego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2015r. sygn. akt I OSK 851/14 wskazał, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy też zauważyć, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko dotyczące komisji lekarskich, że Sąd administracyjny, kontrolując wydane w sprawie orzeczenia komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej, nie jest uprawniony do kwestionowania rozpoznania dokonanego przez wojskową komisję lekarską (por. np. wyroki WSA w Warszawie z 5 czerwca 2024r. sygn. akt II SA/Wa 1570/23; 8 kwietnia 2024r. sygn. akt II SA/Wa 1747/23; 14 lutego 2024r. sygn. akt II SA/Wa 1126/23). Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień Sąd administracyjny kontroluje wyłącznie, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 5019/21 czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 528/19). Sąd stanowisko to podziela i uznaje za własne oraz stwierdza, że Sąd nie może badać prawidłowości samej diagnozy dokonanej przez powołane do tego osoby. Sąd kontroluje więc przebieg postępowania przed ww. komisją lekarską oraz prawidłowość kwalifikacji schorzenia w oparciu o obowiązujące regulacje prawne, ale nie jest władny, aby rozważać kwestie medyczne, czy badać prawidłowość dokonanej kwalifikacji rozpoznanego przez komisję lekarską schorzenia. Warto też wskazać, że ww. przepisy prawa, które stanowiły podstawę do wydanych w sprawie orzeczeń nie przewidywały możliwości i potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z zakresu toksykologii. Tym niemniej z objaśnieniach szczegółowych do § 72 zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2022r. wynikało wprost – co pominęły organy obu instancji – że Ustawodawca wyraźnie wskazał, że "osoby, u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatrycznopsychologicznej". Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że ta konsultacja została dokonana w odniesieniu do Skarżącego po wykonaniu ww. badań laboratoryjnych. Przypomnieć przy tym należy, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Sąd powinien dokonać oceny, czy jeśli doszło do naruszenia przed organem administracyjnym przepisów prawa materialnego czy postępowania, czy ich naruszenie mogło mieć lub miało istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to tym samym, że nie każde naruszenie ww. norm przez organ administracyjny powoduje uchylenie wydanego orzeczenia, a tylko takie naruszenie, który miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie wojskowe komisje lekarskie obu instancji nie sprostały ww. wymogom, gdyż stosując prawo materialne – odwołując się do § 72 pkt 1 załącznika 1 do ww. rozporządzenia z 2022r., nie wyjaśniły w uzasadnieniach wydanych w sprawie orzeczeń (RWKL z [...] listopada 2023r. i CWKL z [...] stycznia 2024r.) w sposób należyty dlaczego – mimo wymogu przewidzianego prawem nie przeprowadziły konsultacji psychitrycznopsychologicznej, gdy u Skarżącego w pierwszym badaniu laboratoryjnym stwierdzono obecność innych substancji psychoaktywnych – opiatów, a w drugim badaniu laboratoryjnym nie stwierdzono już obecności innych substancji psychoaktywnych – opiatów. Warto zauważyć, że stosownie do treści przepisów regulujących tryb postępowania w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej - ww. rozporządzenia z 2022r., jak i stosowanych odpowiednio przepisów k.p.a., orzeczenie wydane przez komisję lekarską powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie. Powinno ono w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniać zarówno sposób dokonania rozpoznania jak też to, w jaki sposób stwierdzone rozpoznanie przekłada się na możliwość pełnienia przez osobę badaną służby. Powinno zatem wyjaśniać medyczne powody postawionej diagnozy i ustalonego rozpoznania, a nie ograniczać się wyłącznie do przywołania dokumentacji medycznej i wyników badań. Zarówno strona skarżąca, jak i Sąd nie dysponują wiedzą medyczną i nie mają możliwości samodzielnej interpretacji owej dokumentacji, czy wyników badań. Uzasadnienie orzeczenie komisji powinno być więc sporządzone tak, aby można było dokonać realnej (a nie tylko pozornej) oceny wydanego rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie, wymykać się ono będzie spod jakiejkolwiek kontroli. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ww. orzeczenie RWKL nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia, natomiast CWKL, uzasadniając zaskarżone orzeczenie, nie odniosła się do wszystkich elementów, o jakich mowa w objaśnieniach szczegółowych do § 72 zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2022r. Ustawodawca w przywołanych objaśnieniach wyraźnie wskazał, że "osoby, u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatrycznopsychologicznej". Ta konsultacja powinna być dokonana po wykonaniu ww. badań laboratoryjnych. Okoliczność ta jest szczególnie istotna w sprawie, gdyż z akt sprawy wynika, że Skarżący był dwukrotnie badany na obecność opiatów w moczu. Pierwsze badanie przeprowadzono [...] listopada 2023r. o godz. 12:23, uzyskując wynik dodatni (k. 33 akt administracyjnych), natomiast drugie badanie przeprowadzono [...] listopada 2023r. o godz. 17:30 (k. 41 akt administracyjnych). Z akta sprawy wynika ponadto, że konsultacja psychiatryczna miała miejsce [...] listopada 2023r. i w żadnej mierze w swej treści nie odnosi się do obecności innych substancji psychoaktywnych (k. 32 akt administracyjnych). W aktach sprawy znajduje się ponadto orzeczenie psychologiczne z [...] października 2023r. (k. 44 akt administracyjnych). Również to orzeczenie – z racji jego daty – nie może być uznane za spełniające warunek wynikający z objaśnień do pkt 1 § 72 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia z 2022r. Skoro zatem z akt sprawy, a przede wszystkim z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia CWKL nie wynika dlaczego nie zdecydowano się na przeprowadzenie ww. konsultacji specjalistycznych, których dokonanie było niezbędne w świetle obowiązujących przepisów, to należało uznać, że CWKL - utrzymując w mocy nieuzasadnione orzeczenie RWKL - naruszyła, zarówno § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2022r., jak również art. 138 § 1 k.p.a. Prawodawca, tworząc ww. objaśnienia do § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2022r. posłużył się bowiem zwrotem "należy kwalifikować", co świadczy w sposób oczywisty o istnieniu bezwzględnej konieczności przeprowadzenia wspomnianych konsultacji. Tym samym Sąd podnosi, że jeśli w okolicznościach konkretnej sprawy wojskowe komisje lekarskie doszłyby do przekonania, że omawiane konsultacje są zbędne dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia, powinny w sposób szczegółowy wyjaśnić motywy takich konkluzji. W sprawie wyjaśnień tych zabrakło, co wskazuje na wadliwość orzeczeń wydanych w pierwszej i drugiej instancji. Powyższe uchybienia w postaci braku należytego sporządzenia uzasadnienia wydanych przez RWKL i CWKL orzeczeń w sprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia – prawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego i w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy ww. orzeczenia RWKL. W kontekście na uwzględnienie zasługiwały podniesione w skardze zarzuty naruszenia norm prawa procesowego. 4. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy obu instancji wezmą pod rozwagę ww. stanowisko Sądu, stosownie do art. 153 P.p.s.a., w zakresie koniecznych elementów orzeczenia, a w szczególności uzasadnienia faktycznego i prawnego, pozwalającego w wypadku wniesienia przez stronę skargi do sądu administracyjnego, na pełną kontrolę legalności wydanego orzeczenia. Brak bowiem wyczerpującego uzasadnienia uniemożliwia Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. 5. W związku ze stwierdzonym przez Sąd wydaniem orzeczeń przez RWKL i CWKL z uchybieniem art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., polegającym na niewłaściwym ich uzasadnieniu, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutu ewentualnej wadliwej kwalifikacji Skarżącego do zasadniczej służby wojskowej. Skoro bowiem sprawy nie można uznać, za dostatecznie wyjaśnioną (niedochowanie wymagań, wynikających z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy), to przedwczesne jest wypowiadanie się ad meritum. 6. Sąd z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania nie zostało wydane, choć Skarżący złożył w tym zakresie postulat w skardze, gdyż Skarżący, na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) P.p.s.a. nie miał obowiązku uiszczania kosztów sądowych i nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło