II SA/Wa 559/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej Organ, Prezes UODO) postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi Pana D. P. (dalej Skarżący) na przetwarzanie jego danych dotyczących stanu majątkowego przez Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w [...] (dalej CLKP). Skarżący wniósł skargę, na przetwarzanie jego danych dotyczących stanu majątkowego przez CLKP. Wskazał, że Dyrektor CLKP wydał decyzję nr [...] (dalej Decyzja) z dnia [...] lutego 2023 r. w sprawie udzielenia upoważnienia do realizacji zadań dotyczących oświadczeń o stanie majątkowym składanych przez pracowników Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji oraz określenia trybu postępowania w tym zakresie. Decyzja zawiera wykaz stanowisk, których zajmowanie pracodawca wiąże z obowiązkiem składania oświadczeń majątkowych. Podniósł, że pismem z dnia 9 marca 2023 roku - w jego imieniu oraz członków Związku Zawodowego - Organizacja Międzyzakładowa Związku Zawodowego Pracowników MSWiA w Komendzie Głównej Policji zgłosiła Pracodawcy swoje i jego wątpliwości co do zgodności z prawem decyzji. Organizacja międzyzakładowa wskazała, że w jej ocenie decyzja, w sposób nieuprawniony, rozszerza katalog osób zobowiązanych do składania oświadczeń o stanie majątkowym. Obowiązek do złożenia oświadczenia majątkowego występuje bowiem wobec osoby, która jest pracownikiem CLKP lub członkiem korpusu służby cywilnej zajmującym stanowisko równorzędne płacowo ze stanowiskami kierowniczymi wymienionymi w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, ewentualnie jest urzędnikiem służby cywilnej. Podzielił stanowisko Organizacji Związkowej i wskazał, że u Pracodawcy obowiązuje struktura stanowisk występujących w CLKP z uwzględnieniem przedziałów punktowych i mnożników kwoty bazowej członków korpusu służby cywilnej, z której wynika wniosek, że nie da się przyjąć, iż wszystkie osoby zajmujące stanowiska znajdujące na wykazie są objęte obowiązkiem wynikającym z ustawy. Przedziały płacowe zbytnio się bowiem od siebie różnią. Pismem z dnia 17 marca 2023 roku Pracodawca poinformował, że w jego ocenie decyzja odpowiada prawu. Jego zdaniem Pracodawca wymusił złożenie oświadczenie majątkowe od Skarżącego jak i od osób, które nie są zobowiązane do ich składania. Uważa, że Prezes UODO, wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2024 roku odmawiające wszczęcia postępowania, uprawomocnił oraz w sposób lekceważący dopuścił do przetwarzania jego danych osobowych w przedstawionym w skardze zakresie przez CLKP. Uznał, że wykazał, iż Pracodawca w sposób nieuprawniony, rozszerza katalog osób zobowiązanych do składania oświadczeń o stanie majątkowym. Obowiązek do złożenia oświadczenia majątkowego występuje bowiem wobec osoby, która jest pracownikiem CLKP lub członkiem korpusu służby cywilnej zajmującym stanowisko równorzędne płacowo ze stanowiskami kierowniczymi wymienionymi w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, ewentualnie jest urzędnikiem służby cywilnej, a w moim przypadku tak nie jest. Ponadto Prezes UODO naruszył prawo wynikające z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego nie załatwiając sprawy w terminie ustawowym. W skardze szczegółowo przedstawili stanowisko i stwierdził, że nie można przyjąć, że wszystkie osoby zajmujące stanowiska znajdujące na wykazie, są objęte obowiązkiem wynikającym z ustawy (zobowiązane do składania oświadczeń majątkowych). Jego zdaniem Decyzja ta nie jest zgodna z przepisami prawa ze względu na to, że w sposób bezprawny rozszerza krąg osób podlegających obowiązkowi składania oświadczeń majątkowych. W związku z tym uznał, że CLKP bezprawnie przetwarza dane w zakresie jego stanu majątkowego a w związku z tym Organ powinien podjąć działania przewidziane w przepisach o ochronie danych osobowych. Prezes UODO, stwierdził, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej k.p.a.), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Podniósl, że z art. 61 a § 1 k.p.a. wynika, że jeżeli żądanie, o którym w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jego zdaniem Skarżący zakwestionował legalność decyzji wydanej przez Dyrektora CLKP, na mocy której objęto go obowiązkiem złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i tym samym legalność przetwarzania jego danych znajdujących się w oświadczeniu przez CLKP. Wskazał, że z treści załączonych do skargi załączników wynika, że kwestionowana decyzja Dyrektora CLKP została wydana na podstawie art. 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz regulaminu CLKP. Dyrektor określił w decyzji, które stanowiska objęte są obowiązkiem składania oświadczeń o stanie majątkowym. Wobec powyższego zdaniem organu, przetwarzanie danych osobowych pracowników CLKP, w tym Skarżącego, w zakresie informacji o stanie majątkowym znajduje swoją podstawę prawną w art. 6 ust. 1 lit. c RODO rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz.Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz.Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej RODO). Organ uznał, że przetwarzanie tych danych jest niezbędne do wykonania obowiązku prawnego polegającego na obsłudze procesu zbierania oświadczeń. Prezes UODO odnosząc się do zarzutów Skarżącego dotyczących legalności objęcia niektórych stanowisk tym obowiązkiem, uznał, że nie jest kompetentny do oceny prawidłowości wykonywania obowiązków Dyrektora CLKP w zakresie realizacji jego kompetencji ustawowych. Podniósł, że Organ bada prawidłowość przetwarzania danych osobowych administratorów z przepisami ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), ale nie może ingerować w sposób wykonywania przez inne organy obowiązków wynikających z przepisów innych ustaw oraz dokonywać interpretacji przepisów kompetencyjnych tych organów. Prezes UODO nie jest organem nadrzędnym w stosunku do CLKP. Wskazał, że zgodnie z art. 5e ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. ustawy o Policji (Dz.U.2024.145 dalej ustawa o Policji), Dyrektor CLKP jest organem Policji podległym Komendantowi Głównemu Policji (dalej KGP), tym samym legalność decyzji wydanych przez Dyrektora CLKP może być oceniana w drodze nadzoru przez KGP lub ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Skargę na powyższą postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, wskazując: "składam skargę na Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który wydał postanowienie o numerze: [...] z dnia [...] lutego 2024 roku odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie mojej skargi z dnia 21 grudnia 2023 roku na Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji, w związku z naruszeniem przez ww. podmiot przepisów o ochronie danych osobowych poprzez przetwarzanie, bez podstawy prawnej, danych dotyczących stanu majątkowego pracowników (tj. w szczególności naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 6 ust. 1 RODO1). W związku z powyższym uznał, że nie podziela stanowiska Organu, a postępowanie w zakresie niezgodnego z prawem przetwarzanie jego danych dotyczących stanu majątkowego przez CLKP powinno być prowadzone. W skardze szczegółowo przedstawił i uzasadnił swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Organu z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi Skarżącego, na przetwarzanie jego danych dotyczących stanu majątkowego przez CLKP. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej: "p.p.s.a."). Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Prezesa UODO nie narusza prawa. Zarzuty skargi są niezasadne. Organ prawidłowo zastosował przepis art. 61a k.p.a. i trafnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi Skarżącego. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca w art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi w szczególności gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji, żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw, brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12; z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1635/14; publ. CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się przy tym, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2205/17; z dnia 20 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1706/17; publ. j.w.). Również w piśmiennictwie wskazuje się, że "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania obejmujące wniesienie żądania: a) przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; c) w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw - przedawnienie materialnoprawne (por. Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212). W świetle powyższego stwierdzić należy, że istnienie "przeszkody" uniemożliwiającej wszczęcie i prowadzenie postępowania musi być oczywiste, a więc takie, że jej ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ (por. np. wyrok WSA z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 45/19; publ. LEX nr 2676387). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest bowiem orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty), co prowadzi do wniosku, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 135/19; publ. CBOSA). Skarżący wniósł skargę na przetwarzanie jego danych dotyczących stanu majątkowego przez CLKP. Zakwestionował legalność Decyzji wydanej przez Dyrektora CLKP, na mocy której objęto go obowiązkiem złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i tym samym legalność przetwarzania jego danych znajdujących się w oświadczeniu przez CLKP. Wskazał, że Decyzja ta zawiera wykaz stanowisk, z których zajmowaniem pracodawca wiąże z obowiązkiem składania oświadczeń majątkowych. W ocenie Skarżącego obowiązek do złożenia oświadczenia majątkowego występuje tylko wobec osoby, która jest pracownikiem CLKP lub członkiem korpusu służby cywilnej zajmującym stanowisko równorzędne płacowo ze stanowiskami kierowniczymi wymienionymi w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz.U.2023 poz.1090 dalej ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne), ewentualnie jest urzędnikiem służby cywilnej. Skarżący uznał, że u Pracodawcy obowiązuje struktura stanowisk występujących w CLKP z uwzględnieniem przedziałów punktowych i mnożników kwoty bazowej członków korpusu służby cywilnej, z której wynika wniosek, że nie da się przyjąć, iż wszystkie osoby zajmujące stanowiska znajdujące na wykazie są objęte obowiązkiem wynikającym z ustawy. Przedziały płacowe zbytnio się bowiem od siebie różnią. Zdaniem skarżącego Pracodawca wymusił złożenie oświadczenie majątkowe od Skarżącego jak i od osób, które nie są zobowiązane do ich składania. W tym stanie rzeczy uznał, że Organ przetwarza dane dotyczących stanu majątkowego pracowników, bez podstawy prawnej (tj. w szczególności naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 6 ust. 1 RODO). Zdaniem Sądu niniejszej sprawie Organ powołując się na ww. przepis k.p.a. oraz wskazując na przepis art. 57 ust. 4 RODO zasadnie odmówił wszczęcia postępowania. Z treści załączonych do skargi załączników wynika, że kwestionowana Decyzja Dyrektora CLKP została wydana na podstawie art. 10 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz regulaminu CLKP. Dyrektor CLKP w Decyzji określił, które stanowiska objęte są obowiązkiem składania oświadczeń o stanie majątkowym. Wobec powyższego, przetwarzanie danych osobowych Skarżącego, w zakresie informacji o stanie majątkowym znajduje swoją podstawę prawną w art. 6 ust. 1 lit. c RODO, gdyż przetwarzanie tych danych jest niezbędne do wykonania obowiązku prawnego polegającego na obsłudze procesu zbierania oświadczeń. W ocenie Sądu, Organ zasadnie twierdzi nie jest kompetentny do oceny prawidłowości wykonywania obowiązków Dyrektora CLKP w zakresie realizacji jego kompetencji ustawowych. Słuszniej podniesiono, że Organ bada prawidłowość przetwarzania danych osobowych administratorów z przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych, ale nie może ingerować w sposób wykonywania przez inne organy obowiązków wynikających z przepisów innych ustaw oraz dokonywać interpretacji przepisów kompetencyjnych tych organów. Zasadne jest twierdzenie, że Prezes UODO nie jest organem nadrzędnym w stosunku do CLKP. Zgodnie bowiem z art. 5e ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. Dyrektor CLKP jest organem Policji podległym Komendantowi Głównemu Policji, tym samym legalność decyzji wydanych przez Dyrektora CLKP może być oceniana w drodze nadzoru przez Komendanta Głównego Policji lub ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Wobec powyższego dopóki w/w Decyzje jest w obrocie prawnym nie ma możliwości podjęcia działań w oparciu o wyżej przepisy ogonie określane jako ochrona danych osobowych. Wobec powyższego brak jest podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie wniosku z nie mogło prowadzić do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, zainicjowanej wnioskiem Skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. oddalił skargę.