II SA/Wa 579/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. na czynności Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie zamiany lokalu mieszkalnego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata - M. W. pismem skierowanym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skargę na czynności dokonane przez Zarząd Dzielnicy [...] w postępowaniu dotyczącym zamiany lokalu mieszkalnego. W piśmie zawarto również wniosek o udzielenie prawa pomocy w postaci zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania oraz ustanowienie adwokata. Po przekazaniu pisma do właściwego organu pismem z dnia 1 kwietnia 2014 r. została udzielona odpowiedź na skargę, w której opisano stan faktyczny sprawy dotyczącej wniosków M. W. o zamianę lokalu mieszkalnego oraz wniesiono o odrzucenie skargi, jako nie mieszczącej się we właściwości sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednak wolą ustawodawcy wprowadzono do procedury sądowoadministracyjnej jeden, wyjątkowy przypadek, gdy, niezależnie od sytuacji majątkowej strony, prawo pomocy jej nie przysługuje. Mianowicie, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 ppsa). Z kolei, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I OZ 918/09, Lex 573308; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt 788/09, Lex 552419; z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 35/09. Lex 551912). Co więcej, oczywistą bezzasadnością skargi w rozumieniu art. 247 ppsa jest również niedopuszczalność skargi, czyli także i sytuacja, w której, na mocy wyraźnego przepisu ustawy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (niż przyczyny wymienione w pkt 1-5 tego przepisu) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie występuje przesłanka bezzasadności skargi. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego również uchwał podjętych przez organy gminy. Jak stanowi bowiem art. 101 ust. 1 tej ustawy, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Pojęcie organów gminy w rozumieniu przywołanych powyżej przepisów ustawy o samorządzie gminnym odnosi się również do organów dzielnic m.st. Warszawy, co znajduje potwierdzenie w art. 5, art. 35 i art. 37 ustawy o samorządzie gminnym, jak też w art. 5, art. 6 i art. 11 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.). Oznacza to zatem, że podmiot domagający się ochrony sądowoadministracyjnej może wnieść skargę również na akty organów dzielnicy, przy czym także i w tym przypadku muszą być spełnione warunki określone w art. 101 ust. 1 ustawy, tzn. przedmiotem skargi musi być uchwała podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Powyższy warunek, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie został spełniony. Postępowanie w przedmiocie zamiany lokalu mieszkalnego prowadzone jest przez organy w oparciu o przepisy uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy Nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ.: ONSA i WSA 2008/6/90), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przedmiotem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego jest zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała ta, niebędąca decyzją administracyjną a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej i kończy pierwszy etap postępowania obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy) nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, a jedynie charakter administracyjnoprawny. Taka uchwała rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być przyznana pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny. W niniejszej sprawie skarżący został zakwalifikowany do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego uchwałą Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Na tym jednak kończy się w niniejszej sprawie jej administracyjnoprawny charakter. Dalsze działania organu administracji w kwestii realizacji powyżej wskazanej uchwały stanowią przejaw wykonywania uprawnień właścicielskich przez jednostkę samorządu terytorialnego w stosunku do mienia stanowiącego mieszkaniowy zasób gminy i co za tym idzie posiadają one charakter cywilnoprawny. Zatem w ocenie Sądu brak jest w sprawie znamion administracyjnych. Podobne stanowisko dotyczące braku właściwości sądów administracyjnych w tego typu postępowaniach zostało wyrażone np. w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r. sygn. II SA/Wa 1073/13, jak również w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt IV SAB/Gl 15/08 z dnia 21 lipca 2008 r. utrzymanego w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. I OSK 1436/08. W tej zaś sytuacji, skarga na czynności organu w postępowaniu dotyczącym zamiany lokalu mieszkalnego nie jest skargą mieszczącą się w granicach właściwości sądów administracyjnych, zakreślonych powołanym powyżej art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. Wobec powyższych ustaleń należy uznać, że sprawa ze skargi M. W. nie jest objęta właściwością sądów administracyjnych, a skarga jest niedopuszczalna, co wypełnia dyspozycję art. 247 p.p.s.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 247 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.