II SA/Wa 621/17
WyrokWSA w Warszawie2017-12-05
Skład orzekający: Danuta Kania, Piotr Borowiecki, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przydzielającej lokal mieszkalny funkcjonariuszowi Służby Więziennej została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. w związku z wcześniejszymi orzeczeniami sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając, że organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednich orzeczeniach sądów administracyjnych. Sąd uznał, że decyzja o przydziale lokalu została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ lokal ten nie należał do Służby Więziennej w rozumieniu art. 177 ustawy o Służbie Więziennej w dacie jego przydzielenia, a zgoda właściciela na dysponowanie lokalem została cofnięta.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przydziału lokalu mieszkalnego A.P. przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w 2011 r. Miasto, jako właściciel lokalu, wniosło o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Po odmowie stwierdzenia nieważności przez Ministra Sprawiedliwości, sprawa trafiła do sądów administracyjnych. WSA uchylił decyzje, a NSA oddalił skargi kasacyjne, wskazując na wadliwość decyzji o przydziale. Następnie Minister stwierdził nieważność decyzji o przydziale, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał ją w mocy. A.P. zaskarżył decyzję Ministra, kwestionując jej zgodność z prawem i wcześniejszymi orzeczeniami sądów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. i zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego A.P. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Janusz Walawski (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydzielenia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r.; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego A.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. Burmistrz Dzielnicy [...], powołując się na art. 177 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), wystąpił do Dyrektora Generalnego [...] o zwrot pustych lokali mieszkalnych, położonych na terenie Dzielnicy [...], które dotychczas pozostawały w dyspozycji Służby Więziennej, a które stanowią własność [...]. Wskazał, że na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej, przy jednoczesnym przyjęciu zasady, że przepisy ustawy o Służbie Więziennej nie naruszają wynikających z prawa własności uprawnień do rozporządzania lokalem mieszkalnym właściciela innego niż Skarb Państwa.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Dyrektor Generalny [...], stosując art. 170 ust. 1, art. 172, art. 173 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 192 pkt 2 lit. a ustawy o Służbie Więziennej przydzielił A. P. lokal mieszkalny nr [...], położony przy ul. [...] w W.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Burmistrz Dzielnicy [...] zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości – w trybie art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) – zwanej dalej K.p.a., o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 K.p.a., odmówił wnioskodawcy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Generalnego [...] z dnia [...] października 2011 r. o przydziale przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję, stwierdzając, że brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji o przydziale przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Minister uznał bowiem, że lokal od 1951 r. pozostaje w dyspozycji organów Służby Więziennej, zatem mogło dojść do zadysponowania nim poprzez przydzielenie funkcjonariuszowi, tym bardziej, że w dniu [...] września 2011 r. został on przejęty od poprzednio go zajmującego funkcjonariusza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miasta [...] na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2013 r. wyrokiem z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 757/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Miasta [...] kwotę 440 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przedmiotowy lokal mieszkalny nie został uzyskany w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej, a zatem konieczne jest wykazanie, że lokal ten jest lokalem "pozostającym i przekazanym do dyspozycji Służby Więziennej". Według Sądu pierwszej instancji ma to istotne znaczenie prawne dla oceny prawidłowości kwestionowanej decyzji, jako że tylko w przypadku posiadania dowodów świadczących o przekazaniu organom Służby Więziennej spornego lokalu do dyspozycji i istnieniu zgody na dalsze jej kontynuowanie, lokal ten mógł w tej dyspozycji pozostawać w chwili podejmowania przez Dyrektora Generalnego [...] decyzji z dnia [...] października 2011 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister Sprawiedliwości nie wskazał jednak takiego dokumentu (np. porozumienia, oddania do dyspozycji, przekazania w zarząd, etc.), z którego wynikałoby, że Dyrektor Generalny [...] na moment wydania kwestionowanej decyzji posiadał uprawnienie do zadysponowania tym konkretnym lokalem. Brak dowodów w tym względzie świadczy o nieprawidłowym i wadliwym motywowaniu rozstrzygnięć przez Ministra. Powoływanie się w tym przypadku jedynie na okoliczności faktyczne, mające świadczyć o pozostawaniu lokalu w zasobach organów Służby Więziennej od 1951 r., jest niewystarczające dla odparcia argumentów Miasta [...], jako właściciela, o nieuprawnionym zadysponowaniu spornym lokalem przez organ Służby Więziennej. Co więcej, niewskazanie dowodów świadczących o przekazaniu przedmiotowego lokalu organom Służby Więziennej do dyspozycji prowadzi do wniosku, że takich dowodów po prostu może nie być. Nawet jeżeli po wejściu w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594, z późn. zm.) i potwierdzeniu faktu nabycia prawa własności przedmiotowego lokalu przez Miasto [...] mocą decyzji Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 1994 r. nr [...] organ Służby Więziennej nadal dysponował spornym lokalem, to w przypadku braku jakichkolwiek dowodów, dysponowanie to odbyło się jedynie na zasadzie wyrażonej w sposób dorozumiany zgody (per facta concludentia). Jednakże z chwilą, w której Burmistrz Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] listopada 2010 r., powołując się na art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, wystąpił do Dyrektora Generalnego [...] o zwrot pustych lokali mieszkalnych, a takim lokalem z pewnością był w chwili przydziału w dniu [...] października 2011 r. sporny lokal mieszkalny, wyrażona w sposób dorozumiany zgoda właściciela lokalu na dysponowanie nim mogła zostać uznana za cofniętą, a wobec tego odpadła przesłanka pozostawania przekazanego lokalu w dyspozycji organów Służby Więziennej. Jeśli natomiast istniały po stronie organu wątpliwości co do tego, czy rzeczone pismo Burmistrza pozbawiało Służbę Więzienną dysponowania tym konkretnym lokalem, to Minister winien wątpliwości te wyjaśnić w toku postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ma to istotne znaczenie prawne dla oceny legalności kwestionowanej decyzji, zwłaszcza w aspekcie jej kwalifikowanych wad. Zadysponowanie bowiem spornym lokalem w formie władczej przez organ Służby Więziennej w sytuacji skutecznego cofnięcia zgody przez właściciela na dysponowanie nim, świadczy o naruszeniu interesu prawnego Miasta [...], wywodzonego z art. 21 i art. 165 Konstytucji RP, art. 177 ust. 1 i 2 ww. ustawy o Służbie Więziennej i art. 140 kc, które to naruszenie Minister winien odnieść do treści kwestionowanej decyzji i zawartego w niej rozstrzygnięcia, by zbadać, czy podjęcie takiego aktu nie narusza w sposób rażący wskazanych przepisów, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Ministra Sprawiedliwości i A. P. od wyroku z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 757/13, wyrokiem z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1506/14 oddalił skargi kasacyjne, uznając, że Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił wadliwość zapadłych w tej sprawie decyzji i wskazał na wady decyzji objętej postępowaniem nadzorczym, polegające na zadysponowaniu lokalem nienależącym do Służby Więziennej w rozumieniu art. 177 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Dlatego istniały powody do uchylenia decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. o przydziale tego lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny dodał też, że jak wynika z dokumentu okazanego na rozprawie kasacyjnej, w dniu [...] sierpnia 2014 r. pomiędzy Służbą Więzienną a Miastem [...] zostało zawarte porozumienie w sprawie lokali stanowiących własność Miasta a pozostających w dyspozycji tej Służby, przy czym sporny lokal ujęto w załączniku nr [...] obejmującym lokale, co do których Służba Więzienna zrzeka się dyspozycji. Zatem potwierdza to słuszność wnioskowania przeprowadzonego w tej sprawie.
Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), w dniu [...] kwietnia 2016 r. wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Generalnego [...] z dnia [...] października 2011 r. znak [...] w sprawie przydziału A. P. lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w W.
Organ w uzasadnieniu decyzji przedstawił stan faktyczny sprawy i stwierdził, że stosownie do dyspozycji art. 153 w zw. z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawomocny i orzeczenie to jest wraz z zawartymi w nim ocenami prawnymi wiążące dla organu w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, w świetle poczynionych ustaleń Minister Sprawiedliwości uznał, że wydając decyzję z dnia [...] października 2011 r., Dyrektor Generalny [...] naruszył art. 177 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej, bowiem w dacie wydania decyzji sporny lokal mieszkalny nie był własnością Skarbu Państwa, ani też nie pozostawał w dyspozycji Służby Więziennej, co za tym idzie nie mogła być wydana przez Dyrektora Generalnego [...] decyzja o przyznaniu A. P. przedmiotowego lokalu mieszkalnego.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3, art. 158 § 1, art. 157 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., w dniu [...] stycznia 2017 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] kwietnia 2016 r.
Organ w uzasadnieniu ponownie przytoczył stan faktyczny sprawy, odniósł się do wniosków dowodowych zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdził, że w kwestii prawa własności poza sporem jest dysponowanie spornym lokalem od lat 50-tych ubiegłego wieku, lecz ten stan rzeczy uległ zmianie, który spowodował wygaśnięcie tego uprawnienia. Oczywistym jest bowiem wynikający z treści pisma Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2010 r. zamiar odzyskania lokalu, którego jest nadal właścicielem. Jak trafnie zauważył Sąd, nabyte w drodze faktycznej prawo dysponowania lokalem z tym dniem wygasło. Przedmiotowe mieszkanie zostało opuszczone najpóźniej w dniu [...] września 2011 r., stąd żądanie właściciela się w tym właśnie momencie zmaterializowało. Prowadzi to do wniosku, iż zadysponowanie tym lokalem przez Dyrektora Generalnego [...] miesiąc później – w dniu [...] października 2011 r. - nastąpiło niezgodnie z prawem.
A. P. (zwany dalej skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2017 r. i decyzję ją poprzedzającą zarzucając, że zostały wydane w warunkach naruszenia art. 6 – 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 170 ust. 1 i art. 177 ust. 1 w zw. z art. 192 pkt 2 lit a ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2016 r. poz. 713, z późn. zm.), a także naruszenia art. 153 p.p.s.a. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.).
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Na podstawie dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. - dalej "p.p.s.a"), rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że organ naruszył przepisy postępowania, w stopniu obligującym uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji poprzedzającej.
Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 757/13, która następnie była podana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargi kasacyjne wyrokiem z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1506/14 zostały oddalone.
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i powoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).
Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r. sygn. akt I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."
Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organ orzekający w sprawie w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań poprzednio wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć sądowych, zwłaszcza z uwagi na podniesione w tej kwestii zarzuty skargi.
Analiza akt sprawy prowadzić musiała do wniosku, że organ wydał zaskarżoną decyzję z uchybieniem art. 153 p.p.s.a.
Na wstępie wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Stanowi ono odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. Celem zatem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2012, s. 623).
W ocenie Sądu organ stwierdził bezpodstawnie, że decyzja Dyrektora Generalnego [...] z dnia [...] października 2011 r. jest obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Nie można bowiem zarzucić, że decyzja ta została wydana przez organ niewłaściwy w sprawie, co jednoznacznie przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 757/13, a prawidłowość tej oceny potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2015 r. I OSK 1506/14.
Zgodnie z art. 171 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2016 r. poz. 713, z późn. zm.) prawo do lokalu mieszkalnego realizuje się przez przydział lokalu. Stosownie zaś do art. 177 ust. 1 cytowanej ustawy na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej.
Wskazać należy, że powyższy przepis określa, iż przydzielony lokal ma się znajdować w dyspozycji Służby Więziennej, lecz nie precyzuje, że ma się znajdować w dyspozycji określonej jednostki Służby Więziennej. Powoływany przepis art. 177 ustawy o Służbie Więziennej określa zamknięty katalog lokali które mogą być przydzielone funkcjonariuszowi i określa, że są to lokale, którymi organ włada lub są w jego dyspozycji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym powyżej wyroku wyraźnie wskazał, że decyzję Dyrektora Generalnego [...] z dnia [...] października 2011 r. organ powinien zbadać pod kątem czy jej wydanie nie naruszyło w sposób rażący wskazanych powyżej przepisów, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W świetle powyższych wywodów w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa i wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany jest wykonać wytyczne sądów zawarte w powoływanych wyrokach, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnić w sposób odpowiadający warunkom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło