II SA/Wa 825/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Z. S. (dalej: "Skarżący") renty rodzinnej w drodze wyjątku. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 10 października 2019 r., doprecyzowanym pismem z dnia 16 grudnia 2019 r., Skarżący zwrócił się do Prezesa ZUS o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu – K. S. W uzasadnieniu wskazał, że posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, znajduje się w bardzo trudnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej, jest osobą bardzo ubogą. Ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, które umożliwiłoby mu utrzymanie i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Prezes ZUS, działając na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251), dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS", odmówił przyznania Z. S. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na podstawie ww. przepisu jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. W odniesieniu do renty rodzinnej w drodze wyjątku stosuje się art. 68 ww. ustawy, zgodnie z którym renta rodzinna przysługuje dzieciom na czas trwania nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 roku życia. Renta rodzinna przysługuje również dzieciom bez względu na wiek, które stały się całkowicie niezdolne do pracy w wieku przed ukończeniem 16 lat życia lub przed ukończeniem nauki w szkole przed osiągnięciem 25 lat życia. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że z przedstawionej dokumentacji rentowej wynika, że Skarżący ma ukończone 56 lata życia oraz nie ma orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] września 2023 r. Skarżący został uznany za osobę częściowo niezdolną do pracy od dnia [...] listopada 2019 r. Nie spełnia zatem warunków wymaganych do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Zarówno wiek Skarżącego, jak i stan zdrowia nie stanowią obiektywnych przeszkód w podjęciu zatrudnienia i zapewnieniu sobie niezbędnych środków utrzymania. W związku z powyższym, w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie wyjątkowym. Końcowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna Skarżącego, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Na skutek wniosku Z. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ponownie powołał treść art. 68 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podniósł, że Skarżący ma ukończone 56 lat życia oraz nie ma orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Komisja lekarska ZUS, orzeczeniem z dnia [...] września 2023 r., ustaliła, że Skarżący jest częściowo niezdolny do pracy do dnia [...] sierpnia 2024 r. Zarówno wiek Skarżącego, jak i stan zdrowia, nie stanowią obiektywnych przeszkód w podjęciu zatrudnienia i zapewnieniu sobie niezbędnych środków utrzymania. Dalej organ wskazał, że pojęcie niezdolności do pracy zostało zdefiniowane w art. 12 ustawy emerytalnej stanowiąc, że niezdolna do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Organ zaznaczył, że w świetle art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podstawę wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi ostateczne orzeczenie lekarza orzecznika albo orzeczenie komisji lekarskiej, przy czym Prezes ZUS jest związany ww. orzeczeniem. Odnośnie zaś wieku, chodzi o taki przedział wiekowy, który statuuje osobę zainteresowaną w gronie osób pozostających poza aktywnością zawodową. W polskim systemie prawnym przyjęto, że okres aktywności zawodowej kończy się wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego. Dostrzegając trudną sytuację materialną Skarżącego organ stwierdził, że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Konkludując wskazał, że ponowna analiza przesłanek wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie daje podstaw do zmiany stanowiska przyjętego w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 8 maja 2024 r. Z. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2024 r. podnosząc, iż stan jego zdrowia jest bardzo zły - cierpi na nadciśnienie tętnicze, zakrzepicę żył kończyn dolnych oraz małopłytkowość. Doznał zawału serca, który określany jest jako ostry zawał podwsierdziowy. Był hospitalizowany w okresie [...] lutego 2024 r. - [...] marca 2024 r. Obecnie nie wychodzi z domu, pozostaje pod opieką medyczną lekarza rodzinnego. Nie jest w stanie zapewnić sobie niezbędnych środków utrzymania. Do skargi została załączona karta informacyjna leczenia szpitalnego we wskazanym wyżej okresie. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2024 r. Skarżący podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze. Podniósł, że stan zdrowia nie pozwala mu wyjść z domu. Odczuwa duszności, ból, nie radzi sobie z czynnościami życia codziennego. Lekarz kardiolog zaleca mu dalsze leczenie i brak wysiłku. Do pisma załączył "Opinię biegłych" z dnia [...] marca 2024 r. sporządzoną w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego [...] w sprawie o sygn. akt [...] oraz dokumentację medyczną z leczenia szpitalnego w okresie [...] lutego 2024 r. - [...] marca 2024 r. W piśmie procesowym z dnia 16 października 2024 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci kopii opinii biegłego sądowego odnośnie niezdolności do pracy Skarżącego, sporządzonej w sprawie o sygn. akt [...]. W piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2025 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu podtrzymała skargę. Nadto podniosła zarzuty naruszenia: - art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób właściwy i wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, co spowodowało bezpodstawne utrzymanie w mocy przez Prezesa ZUS własnej decyzji z dnia [...] października 2023 r., - art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie, że Skarżący nie spełnia kryteriów by otrzymać rentę rodzinną w drodze wyjątku. W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu pełnomocnik podniosła, że Prezes ZUS nie przeprowadził w sposób należyty i wyczerpujący postępowania wyjaśniającego. W szczególności nie ustalił, czy Skarżący ze względu na swoją sytuację zdrowotną jest w stanie podjąć jakąkolwiek pracę mimo, że nie ma orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Wskazała, że organ przed wydaniem decyzji I instancji nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zaznaczyła, że w przypadku odstąpienia od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia zgodnie z art. 10 § 3 k.p.a. Tego organ w niniejszej sprawie nie uczynił. Organ nie rozważył również w sposób bezsporny, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ nie wziął pod uwagę, że Skarżący ma 56 Iat, jest osobą bardzo schorowaną, potrzebującą pomocy innych osób w załatwianiu codziennych spraw. Trudno sobie wyobrazić, aby przy swoich dolegliwościach i schorzeniach mógł podjąć jakąkolwiek pracę, czy też aby ktokolwiek chciał zatrudnić Skarżącego. Stan zdrowia czyni Skarżącego całkowicie nieatrakcyjnym na rynku pracy i pozostającym poza kręgiem zainteresowania pracodawców, co w świetle powołanych orzeczeń sądów administracyjnych wypełnia przesłankę "szczególnych okoliczności" w rozumieniu ww. przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Rozpatrując skargę wedle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego spełnienia wszystkich wymienionych w tym przepisie przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Skarżący, jak ustalił organ, wnioskował o przyznanie renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Zgodnie z art. 65 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy. Ojciec Skarżącego, zmarły w dniu [...] listopada 2013 r., miał ustalone prawo do emerytury. W myśl art. 67 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy do renty rodzinnej uprawnione są dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione. Stosownie natomiast do art. 68 ust. 1 ww. ustawy dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej: 1) do ukończenia 16 lat; 2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo 3) bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2. Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów (ust. 2). Skarżący, co należy podkreślić, urodził się w dniu [...] sierpnia 1967 r. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu przyznania prawa do renty rodzinnej w "zwykłym" trybie ze względu na niespełnienie przesłanek z art. 68 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. ZUS wskazał, że w przypadku Skarżącego całkowita niezdolność do pracy winna powstać do dnia 2 sierpnia 1983 r., tj. do ukończenia 16 roku życia (art. 68 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy). Sytuacja taka jednak nie wystąpiła. Nadto, z akt sprawy wynika, że Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. ustaliła, że Skarżący nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że wydano je w oparciu o analizę dokumentacji z przebiegu leczenia szpitalnego z 2016 r., zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących w dniu [...] września 2016 r. oraz badań dodatkowych. Kolejną decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] ZUS ponownie odmówił Skarżącemu przyznania prawa do renty rodzinnej w "zwykłym" trybie. Jako przyczynę organ ponownie powołał się na niespełnienie przesłanek z art. 68 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podtrzymując stanowisko, że w przypadku Skarżącego całkowita niezdolność do pracy winna powstać do dnia [...] sierpnia 1983 r., organ zaznaczył, że orzeczeniem z dnia [...] września 2020 r. Komisja lekarska ustaliła, że Skarżący jest częściowo niezdolny do pracy, a niezdolność ta powstała od dnia [...] listopada 2019 r. W aktach sprawy znajduje się również orzeczenie Komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] września 2023 r., w którym stwierdzono, że Skarżący jest częściowo niezdolny do pracy do dnia [...] sierpnia 2024 r., przy czym podtrzymano orzeczenie, że niezdolność ta powstała w dniu [...] listopada 2019 r. Z powyższego wynika jednoznacznie, że warunkiem uzyskania przez Skarżącego renty w trybie zwykłym było powstanie całkowitej niezdolności do pracy do dnia [...] sierpnia 1983 r. Okoliczność ta jednak nie wystąpiła, o czym rozstrzygnięto w ww. ostatecznych orzeczeniach Komisji lekarskich ZUS. Jak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jedną z przesłanek uzyskania prawa do renty (tu: prawa do renty rodzinnej) w trybie wyjątkowym jest niespełnienie warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności. Przy czym za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania ww. przepisu uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, niepubl.; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3883/21; CBOSA). Nie sposób przyjąć, że w niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce, tj. że powodem niespełnienia przesłanek do uzyskania przez Skarżącego renty rodzinnej, a ściślej powodem nie powstania całkowitej niezdolności Skarżącego do pracy do dnia [...] sierpnia 1983 r., były jakiekolwiek szczególne okoliczności w rozumieniu ww. przepisu. Co istotne, Skarżący nie był niezdolny do pracy do dnia [...] listopada 2019 r., a od tej daty orzeczono jedynie częściową niezdolność do pracy. Ponadto z akt sprawy wynika, że Skarżący ma wykształcenie zawodowe i pracował jako piekarz ok. 4 lat, następnie jako pracownik gospodarczy pół roku - co potwierdza opinia lekarska członków Komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] maja 2023 r. (k. 44 akt admin.). Nadto Skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych w okresie 1999 - 2005. Skarżący był zatem zdolny i gotowy do świadczenia pracy, o czym stanowił art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r., Nr 25, poz. 128) a następnie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r., Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Tym samym nie wystąpiła przesłanka niespełnienia warunków przyznania renty rodzinnej w trybie zwykłym ze względu na szczególne okoliczności. Jak ustalił Prezes ZUS Skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał 56 lat (nie osiągnął wieku emerytalnego) i nie był całkowicie niezdolny do pracy (był częściowo niezdolny do pracy od dnia [...] listopada 2019 r.). Z akt sprawy nie wynika, aby wydając zaskarżoną decyzję organ miał wiedzę o tym, że Skarżący w dniu [...] lutego 2024 r. przebył zawał serca i był poddany hospitalizacji - co wynika z dokumentów załączonych do skargi oraz późniejszych pism procesowych. Okoliczności te nie mogły mieć jednak wpływu na wynik sprawy. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Skarżący nie legitymował się bowiem ostatecznym orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS bądź komisji lekarskiej ZUS, które - stosownie do art. 14 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - jest wiążące dla Prezesa ZUS w kwestii rozstrzygania w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Nadto w sprawie niniejszej (z wniosku Skarżącego o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu) nie wystąpiły szczególne okoliczności, z powodu których Skarżący nie spełnił warunków do przyznania renty rodzinnej w zwykłym trybie, tj. z powodu których Skarżący nie legitymował się powstaniem całkowitej niezdolności do pracy do dnia [...] sierpnia 1983 r. Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu. W świetle powołanych wyżej przepisów, tj. art. 68 oraz art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, brak było podstaw do przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają zarzuty podniesione przez pełnomocnika Skarżącego w piśmie z dnia 14 stycznia 2025 r. Organ nie naruszył art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w kontekście przesłanki "szczególnych okoliczności" z powodów wskazanych przez pełnomocnika. Organ nie uchybił również zasadom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem ustalił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu obu wydanych w sprawie decyzji jest wystarczająca z punktu widzenia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Również uchybienie zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), w okolicznościach sprawy, nie mogło skutkować wyeliminowaniem wydanych decyzji z obrotu prawnego. W orzecznictwie podkreśla się, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnych czynności procesowych (np. złożenia określonych wniosków dowodowych) i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, a w konsekwencji, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05; z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1691/18; z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 842/19; publ. CBOSA). Okoliczności takie, które miałyby skutkować uchyleniem wydanych w sprawie decyzji, w ocenie Sądu, nie zostały wykazane. Wprawdzie Skarżący w piśmie procesowym z dnia 16 października 2024 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci "Opinii" biegłego sądowego z dnia [...] września 2024 r. w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. w sprawie [...], jednak Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle ww. przepisu postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie charakter uzupełniający i jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji (por. wyroki NSA: z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08; z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 699/08; Legalis). Uwzględniając powyższe Sąd zważył, że ww. "Opinia", stwierdzająca m.in., że schorzenia kardiologiczne (zawał serca w dniu 5 lutego 2024 r. i następcze leczenie) powodują u Skarżącego trwałą, całkowitą niezdolność do pracy, sporządzona została po dacie wydania zaskarżonej decyzji, zaś sąd administracyjny kontroluje daną sprawę według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania ostatecznej decyzji. Nadto ww. "Opinia" została wydana w odrębnym postępowaniu sądowym i nie może zastąpić wiążącego dla organu ostatecznego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS bądź komisji lekarskiej ZUS w przedmiocie ewentualnej niezdolności Skarżącego do pracy. Podkreślić należy, że sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie zamyka Skarżącemu drogi do ubiegania się o ewentualne przyznanie świadczenia w drodze wyjątku z innego tytułu (ustawa o emeryturach i rentach z FUS przewiduje - obok renty rodzinnej - rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku). To jednak może ewentualnie nastąpić w przypadku wydania przez ZUS prawomocnej decyzji o odmowie przyznania Skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w "zwykłym" trybie i spełnienia pozostałych, ustawowych przesłanek. Końcowo, jakkolwiek dostrzegając trudną sytuację życiową i materialną Skarżącego, zauważyć należy, że brak niezbędnych środków utrzymania nie stanowi wystarczającej przesłanki do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie to nie bowiem charakteru socjalnego, a jego przyznanie jest uzależnione od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.