II SA/Wa 864/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), Protokolant spec. Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi S. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. odmówił S. L. wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...]. W podstawie prawnej uchwały nr [...] organ wskazał § 6 ust.1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] stycznia 201 Or. sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (t.j. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 420) w związku z § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (t.j. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz.6725 ) oraz § 12 i § 22 ust. 5 oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr LVHI/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy ( Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r., Nr 132, poz. 3937 ze zm.). W uzasadnieniu uchwały nr [...] organ wskazał, że S. L. nie ma stałego miejsca zamieszkania, przebywa w różnych noclegowniach na terenie [...] W., korzysta z pomocy instytucji charytatywnych. Wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów, pobiera zasiłki celowe z Ośrodka Pomocy Społecznej i nie przedstawił dokumentacji lekarskiej z której wynikałoby, że nie może podjąć pracy zawodowej. Ośrodek Pomocy Społecznej w Dzielnicy [...] realizuje program "Wychodzenia z Bezdomności", ukończenie którego gwarantuje uzyskanie lokalu socjalnego z zasobu [...] W.. Na podstawie § 22 ust. 5 uchwały Nr [...] Rady [...] W. informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Wniosek S. L. został przedstawiony do zaopiniowania przez Komisję Mieszkaniową. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności sprawy Zarząd Dzielnicy [...] uznaje za zasadne niewyrażenie zgody na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z S. L. S. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałą nr [...] podjętą przez Zarząd Dzielnicy [...], wnosząc o stwierdzenie nieważności tej uchwały Zarządu w całości, na podstawie art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchwale nr [...] zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: § 12 w zw. z § 4 pkt. 1 i § 5 ust, 2 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy poprzez ich błędną interpretację, co w rezultacie doprowadziło Zarząd do wniosku, że jako osoba bezdomna, bezrobotna i pozostająca w niedostatku skarżący nie może zawrzeć umowy najmu lokalu socjalnego oraz przez uznanie, że uczestnictwo w programie "Wychodzenie z Bezdomności" jest warunkiem zawarcia umowy najmu. 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, poprzez: brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia czy jako osoba bezdomna mam szanse na podjęcie zatrudnienia. art. 8 w zw. z art. 11 Kpa., tzn. zasady ochrony zaufania strony postępowania do organu rozpoznającego jej sprawę, której urzeczywistnieniu służy m.in. obowiązek wyjaśniania przesłanek, ukierunkowujących załatwienie sprawy administracyjnej w określony sposób, poprzez dopuszczenie do wskazanych powyżej uchybień procesowych. W uzasadnieniu skargi skarżący nadmienił, iż spełnia przesłanki wymienione w § 1 pkt. 30, § 4 pkt 1, § 5, § 6 pkt. 8 i § 12 uchwały Nr [...] Rady [...] W. Wskazując na § 22 ust. 5 uchwały Nr [...] Rady [...] W. (przywołany w uzasadnieniu uchwały nr [...]), podkreślił, że nie odmówił złożenia dokumentów wskazanych w ust. 1 ww. przepisu, wręcz przeciwnie - wskazał wszystkie zasiłki, które otrzymuje z Ośrodka Pomocy Społecznej. Żaden przepis nie obliguje skarżącego do złożenia dokumentacji lekarskiej, z której wynikałoby że nie może podjąć pracy, której nie podjąłem z powodu bezdomności. Niestety nikt nie chce zatrudnić osoby bez meldunku i stałego miejsca zamieszkania. Żaden przepis nie uzależnia wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu od ukończenia programu "Wychodzenie z bezdomności". Skarga została poprzedzona stosownym wezwaniem organu do zaprzestania naruszenia prawa. Powyższa argumentację faktyczna i prawną podtrzymał pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2017 r. Prezydent [...] W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu odpowiedzi, organ podkreślił, iż fakt bycia osobą bezdomną nie uprawnia skarżącego do zawarcia umowy najmu "z automatu". Również fakt bycia osobą bezdomną nie stanowi przeszkody do podjęcia pracy a skarżący nie wskazywał, iż próbował podjęć pracę i nie przedstawił dokumentacji lekarskiej, z której wynikałoby że nie może podjąć pracy. Ośrodek Pomocy Społecznej w Dzielnicy [...] realizuje program "Wychodzenia z Bezdomności", którego ukończenie gwarantuje uzyskanie lokalu socjalnego z zasobów [...] W. Organ nie uzależnia podpisania umowy najmu lokalu socjalnego od uczestniczenia w tym programie - ale pokazuje możliwość uzyskania takiego lokalu w jak najszybszym okresie. Biorąc pod uwagę możliwości mieszkaniowe organu (dot. lokali socjalnych - obecnie są realizowane pozytywnie rozpatrzone wnioski z 2015 r.), ewentualny czas oczekiwania przez skarżącego na uzyskanie lokalu socjalnego to kilka lat. Tym samym, skoro skarżący jest osobą niepracującą z wyboru, uzasadnionym jest jego udział w programie "Wychodzenia z Bezdomności" w celu przyznania mu lokalu socjalnego. Pełnomocnik skarżącego w replice na odpowiedź na skargę podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko. nadmienił, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. Nie oznacza to jednak że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 Kpa. (zasada prawdy obiektywnej), nie mają zastosowania do przedmiotowego postępowania. Pełnomocnik skarżącego wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, nakazujące organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w tego typu spawach – wyroki: WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1471/15 oraz NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Niniejsza sprawa mieści się w kategorii spraw wskazanych w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podległych kognicji sądów administracyjnych, albowiem zaskarżona uchwała jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie (porównaj: uchwała NSA podjęta w składzie 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. w sprawie I OSP 4/08 oraz wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I OSK 866/11 i wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 908/11; WSA w Olsztynie z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 649/11; WSA we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 9/10; WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 760/15). Powyższe powoduje, iż dla zachowania prawa do wniesienia skargi niezbędne jest wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie wskazanym w art. art. 52 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co zostało w niniejszej spawie przez skarżącego dochowane. Żądanie Prezydenta [...] W., zawarte w odpowiedzi na skargę, odrzucenia skargi, nie znajduje żadnych podstaw prawnych. Nadto powyższe żądanie procesowe nie zostało w żaden sposób wykazane przez organ jakąkolwiek argumentacją prawną. Natomiast w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę powtórzono merytoryczną argumentację zawarta w zaskarżonej uchwale, co nie uzasadnia żądania odrzucenia skargi. Także zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak jest podstawy prawnej do żądania od skarżącego zwrotu na rzecz organu kosztów postępowania, dlatego chybione jest także drugie żądanie odpowiedzi na skargę. Dlatego ze wskazanych na wstępie przyczyn skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu i nie może zostać odrzucona. Trafnie argumentuje pełnomocnik skarżącego, iż w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych. Jednakże nie znaczy to, że organ nie jest w tego typu rozstrzygnięciach związany zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej i zasadą rzetelnego i dogłębnego rozpatrzenia sprawy. W art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. Nadto w § 22 ust. 2 uchwały Nr LVHI/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy wyraźnie wskazano na obowiązek organu – dokonanie wnikliwej analizy wniosków. Niniejsza sprawa jest istotna w punktu widzenia skarżącego, albowiem dotyczy jego uprawnień mieszkaniowych, czyli jednej z podstawowych spraw bytowych człowieka. Tego typu sprawy nie mogą być załatwiane pobieżnie, ale wymagają szczególnej staranności i obiektywizmu oraz co jest istotne dla wszelkich działań organów - działania w zgodzie zobowiązującymi przepisami prawa. W niniejszej spawie organ naruszył obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w sposób mający niewątpliwie istotny wpływ na jej wynik. Ustalenia organu są niejednoznaczne a także odwołujące się do przesłanek obojętnych z punktu widzenia przesłanek wskazanych w postanowieniach uchwały Nr [...] Rady [...] W. Brak jest tu jednoznacznego ustalenia czy skarżący spełnia przesłanki wskazane w przepisach § 1 pkt. 30, § 4 pkt 1, § 5, § 6 pkt. 8 i § 12 uchwały Nr [...] Rady [...] W. zaś takie ustalenie wraz ze wskazaniem materiału dowodowego na którym je oparto, jest w sprawie niezbędne i stanowi o istocie rozstrzygnięcia. Nadmienić w tej materii należy, iż materiał zgromadzony w sprawie umożliwia dokonanie takiej jednoznacznej oceny. Nie wiadomo także dlaczego organ wydał uchwałę odmowną, skoro przepis § 22 ust. 5 uchwały Nr [...] Rady [...] W. nie odwołuje się do żadnych dokumentów lekarskich na okoliczność możliwości świadczenia przez wnioskodawcę pracy – zaś te okoliczność wraz z powiązaniem z powyższa normą organ wskazał jako przyczynę odmowy. Także nie jest uzasadnione żadnym przepisem prawa działanie organu, które odmawia załatwienia niniejszej sprawy z uwagi na ewentualną możliwość uczestnictwa skarżącego w programie "Wychodzenia z Bezdomności", którego ukończenie ma gwarantować uzyskanie lokalu socjalnego z zasobów [...] W. Okoliczności te nie mają z sobą żadnego prawnego powiązania – w szczególności brak przepisów wyłączających w takich sprawach stosowanie uchwały Nr [...] Rady [...] W. Dlatego, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, argumentacja organu , zawarta w uzasadnieniu uchwały nr [...] podjętej przez Zarząd Dzielnicy [...], jest sprzeczna z prawem - co trafnie wykazano w skardze i pozostałych pismach procesowych skarżącego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie takie zaniedbanie ze strony organu czyni, iż okoliczności istotne, dla ustalenia organu właściwego do załatwienia sprawy, nie zostały wyjaśnione z należyta starannością. Uznanie organu, iż skarżący nie spełnia przesłanek do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W. i umieszczenia na stosownej liście osób oczekujących - nosi znamiona uznania dowolnego, nie poprzedzonego stosownymi ustaleniami i pozostającego w sprzeczności z materiałem zgromadzonym w tej sprawie oraz wyżej wskazanymi przepisami uchwały Nr [...] Rady [...] W. Reasumując, dotknięta takimi wadami uchwała Zarządu Dzielnicy [...] ostać się nie może. Organ ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, dokona dokładnego jej zbadania i rozpatrzy ją zgodnie z odpowiadającymi jej materii przepisami prawa miejscowego oraz wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 132 i art. 147 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.