II SA/Wa 89/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Sławomir Antoniuk (spraw.), , Protokolant Aleksander Jakubowski, asystent sędziego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi R.S. decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oddala skargę. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Dyrektora [...] MON z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] dotyczący zwolnienia [...] R. S. z dniem [...] września 2012 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia go do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż [...] R. S. pełnił zawodową służbę wojskową ostatnio na stanowisku służbowym [...] w Wydziale [...]. W związku ze skazaniem [...] na karę ograniczenia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, Dyrektor [...] MON rozkazem personalnym nr [...] (pkt [...]) z dnia [...] sierpnia 2011 r. zwolnił ww. żołnierza z zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego i z dniem [...] września 2011 r. przeniósł go do rezerwy kadrowej. Wskutek rozpatrzenia odwołania zainteresowanego, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej okresu przebywania w rezerwie kadrowej i ustalił nowy okres przebywania w rezerwie kadrowej od dnia [...] listopada 2011 r. do dnia [...] maja 2012 r., natomiast w pozostałej części utrzymał ww. rozkaz w mocy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Szef Oddziału Kadr [...] wystąpił do wskazanych w rozdzielniku do przedmiotowego pisma instytucji i komórek organizacyjnych MON z prośbą o zbadanie możliwości wyznaczenia [...] R. S. na stanowisko służbowe w podległych strukturach organizacyjnych. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Zastępca Szefa Oddziału Personalnego [...] przedstawił propozycję wyznaczenia [...] R. S. na stanowisko służbowe dowódcy plutonu [...]. W dniu [...] kwietnia 2012 r. wyżej wymieniony podpisał oświadczenie o wyrażeniu zgody na wyznaczenie go na wskazane powyżej stanowisko służbowe. Jednakże pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Szef Oddziału Personalnego [...] poinformował, że po dokonaniu ponownej analizy stanowisk służbowych w korpusie [...] zawodowych, brak było możliwości zagospodarowania [...] R. S. w podległych strukturach organizacyjnych, z uwagi na brak wolnego stanowiska służbowego stosownie do kwalifikacji i posiadanego stopnia wojskowego [...]. W zaistniałej sytuacji Dyrektor [...] MON rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] przedłużył wyżej wymienionemu okres przebywania w rezerwie kadrowej do dnia [...] września 2012 r. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Szef Oddziału Kadr [...] ponownie wystąpił do wskazanych w rozdzielniku do przedmiotowego pisma instytucji i komórek organizacyjnych MON z prośbą o możliwości wyznaczenia [...] R. S. na stanowisko służbowe w podległych strukturach organizacyjnych. W wyniku przeprowadzenia analizy wolnych stanowisk służbowych, stwierdzono brak możliwości wyznaczenia zainteresowanego na stanowisko służbowe stosownie do jego kompetencji i stopnia etatowego. Jednocześnie w dniach [...] i [...] sierpnia 2012 r. przeprowadzono analizę możliwości wyznaczenia [...] na stanowisko służbowe pozostające w kompetencji Dyrektora [...] MON. W jej wyniku stwierdzono brak takiej możliwości. W związku z powyższym Dyrektor [...] MON rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2012 r., wydanym na podstawie art. 111 pkt 10 oraz art. 115 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 ze zm.), zwolnił [...] R. S. z dniem [...] września 2012 r. z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W odwołaniu od rozkazu personalnego z dnia [...] sierpnia 2012 r. pełnomocnik żołnierza podniósł zarzut naruszenia art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz szereg przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 7 § 1 oraz 10 § 1 k.p.a. Zdaniem strony, całe postępowanie w przedmiocie zwolnienia [...] z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienie żołnierza do rezerwy kadrowej, a w jego konsekwencji również postępowanie w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, obarczone są wadą, bowiem w każdej z wydanych decyzji powinno być wskazane konkretne stanowisko służbowe, na które miałby być wyznaczony [...] R. S. Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] października 2012 r. utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż przepis art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że w przypadku niewyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej właściwy organ ma obowiązek zwolnić żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W tym zakresie nie ma żadnej możliwości odstąpienia od zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Ponadto z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. nr 23, poz. 137 ze zm.) wynika, iż w przypadku przebywania żołnierza w rezerwie kadrowej i niewyznaczenia go do końca okresu pozostawania w rezerwie kadrowej na stanowisko służbowe organ, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy, występuje do organu zwalniającego, jeżeli sam nie jest tym organem, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takim przypadku organ zwalniający ustalając w decyzji datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w rezerwie kadrowej. Tym samym zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi, przywołanymi powyżej przepisami. Nieprawdziwy jest zatem zarzut pełnomocnika odwołującego się dotyczący naruszenia art. 111 pkt 10 wojskowej ustawy pragmatycznej. Minister Obrony Narodowej za niezasadne uznał także podniesione w odwołaniu zarzuty w kwestii naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Organ bowiem starannie zbadał stan faktyczny sprawy oraz wnikliwie wyjaśnił wszelkie rozbieżności i niejasności. Strona była szczegółowo informowana przez organ o stanie sprawy oraz kilkakrotnie zawiadamiana o możliwości zapoznania się w siedzibie organu z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Świadczą o tym jednoznacznie zawarte w materiale dowodowym pisma: Zastępcy Dyrektora [...] MON z dnia [...] lipca 2012 r. oraz Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r., informujące jednocześnie o wydaniu wobec żołnierza decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz, że w przypadku ewentualnego złożenia odwołania od decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej będzie mógł zapoznać się z całością dokumentów w trakcie rozpatrywania sprawy w II instancji. Nie bez znaczenia, w kontekście zarzutów dotyczących uniemożliwienia zainteresowanemu czynnego udziału w sprawie, jest notatka służbowa z dnia [...] sierpnia 2012 r. sporządzona przez starszego specjalistę Wydziału Kadr [...] MON po rozmowie telefonicznej z [...] R. S., z której wynika, że zainteresowany zażądał od organu nadesłania mu kserokopii całości materiałów z toczącego się postępowania administracyjnego. Po uzyskaniu informacji, że organ nie ma obowiązku spełnienia tego żądania, zainteresowany stwierdził, że nie przyjedzie do siedziby organu celem zapoznania się z aktami, ale jeśli zmieni zadanie, to wcześniej skontaktuje się z prowadzącym postępowanie telefonicznie. W tym stanie rzeczy nie można było przychylić się do twierdzeń pełnomocnika odwołującego się, jakoby żołnierz nie mógł w trakcie trwającego postępowania skorzystać z wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. W nawiązaniu do twierdzeń pełnomocnika [...], jakoby we wszystkich zapadłych w sprawie rozstrzygnięciach organy miały obowiązek wskazania konkretnego stanowiska służbowego, na które żołnierz mógłby zostać przeniesiony po okresie przebywania w rezerwie kadrowej, Minister Obrony Narodowej wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poszukiwał dla zainteresowanego stanowiska służbowego. Jednakże stanowiska, na które to odwołujący się mógłby być wyznaczony stosownie do swoich kwalifikacji, doświadczenia i stopnia etatowego, nie udało się znaleźć. Natomiast wszelkie zarzuty dotyczące ewentualnej wadliwości rozkazu personalnego Dyrektor [...] MON z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie zwolnienia żołnierza z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia do rezerwy kadrowej, nie mogły być badane w tym postępowaniu pod uwagę. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika R. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] MON z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, strona podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowy oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 art.138 § 2 k.p.a. przez pominięcie w zaskarżonej decyzji przedstawionych faktów i dowodów wskazujących na niedokonanie analizy możliwości wyznaczenia [...] na inne stanowisko w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej, a nadto nieuwzględnienie słusznego interesu odwołującego się a także art. 10 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, a przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł m.in., iż istotne znaczenie dla oceny podniesionych zarzutów ma fakt, że żołnierz zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego - w trybie art. 20 ust 1 wojskowej ustawy pragmatycznej - może być przeniesiony do rezerwy kadrowej jeżeli przewiduje się do wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W praktyce powinno to oznaczać, że decyzja o zwolnieniu żołnierza zawodowego z zajmowanego stanowiska i przeniesieniu go do rezerwy kadrowej może być wydana wówczas, gdy jeżeli organ wojskowy przewiduje wyznaczenie żołnierza na inne stanowisko służbowe. A contrario, jeżeli organ nie przewiduje wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, wydanie decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowego z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesieniu go do rezerwy kadrowej nie jest możliwe. Zatem decyzja podejmowana na podstawie art. 20 ust. 1 powołanej ustawy, dla skutku, jaki wywołuje w następstwie niewyznaczcnia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe w okresie pozostawienia w rezerwie kadrowej, okoliczność nie wskazania w niej przewidywanego do obsady stanowiska służbowego nie może pozostać bez wpływu na decyzję o zwolnieniu ze służby, podjętą na podstawie art. 111 pkt 10 ustawy pragmatycznej. W ocenie strony skarżącej, z treści uzasadnienia decyzji nie wynika, aby organ wyjaśnił stan faktyczny sprawy zgodnie z rzeczywistością, bowiem dopiero po wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej uzyskał informacje o niemożności wyznaczenia na stanowisko w [...]. Organ w żaden sposób nie wypowiedział się co do zarzutu strony, iż w czasie pozostawania żołnierza w rezerwie kadrowej nieobsadzone były liczne stanowiska [...] w [...]. Strona kilkakrotnie zwracała się do organu o wyznaczenie terminu zaznajomienia się z aktami i umożliwienia złożenia wniosku o uzupełnienie postępowania. Skarżący miał zamiar przedłożyć do akt wykaz stanowisk w jednostkach podległych Zarządowi [...]. Skarżący nie miał zatem żadnej możliwości przedstawienia argumentów, które przemawiałyby za wyznaczeniem go na stanowisko wakujące [...]. Organy wojskowe nie pozwoliły wypowiedzieć się skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów, a przede wszystkim nie zapoznały go z treścią materiałów, których treść była decydująca przy podjęciu decyzji o przeniesieniu skarżącego do rezerwy. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie należy wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając przedmiotową skargę nie zajmował się zarówno kwestią zwolnienia skarżącego ze stanowiska służbowego jak i wyznaczenia na stanowisko służbowe, a także przeniesienia do rezerwy kadrowej, ponieważ zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzję w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej lub dyspozycji. Wymienione przedmiotowo sprawy nie podlegają zatem kognicji tego Sądu. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 111 pkt 10 ustawy pragmatycznej, z którego wynika, iż żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Wykładni powyższego przepisu dokonał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1856/10 (publik. LEX nr 1080969), w którym za błędny uznał pogląd, iż badając legalność decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej należy odnieść się do działania organów wojskowych związanych z przeniesieniem żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej. Przepis art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi bowiem samodzielną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowego przeniesionego do rezerwy kadrowej przesłanką tego obligatoryjnego zwolnienia, na co jednoznacznie wskazuje zawarte w tym przepisie sformułowanie "zwalnia", jest niewyznaczenie na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Jeśli zatem, właściwy organ, w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej, dokonał analizy możliwości wyznaczenia [...] na inne stanowisko i w wyniku takiej analizy doszedł do wniosku, że brak jest możliwości zaproponowania innego stanowiska służbowego, to przepis art. 111 pkt 10 ustawy stanowi samodzielną podstawą zwolnienia ze służby. NSA w powołanym wyroku uznał także, iż nie jest możliwe dokonywanie przez sąd administracyjny pośredniej kontroli decyzji o przeniesieniu żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej. Skoro sprawy te nie podlegają w ogóle kognicji sądów administracyjnych, to podejmowane w nich działania organów wojskowych nie mogą być kontrolowane przez sądy administracyjne także pośrednio, przy okazji skargi na decyzję o zwolnieniu ze służby. Brak jest zatem jakiejkolwiek podstawy prawnej, aby przy ocenie legalności decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby, kontroli sądowej zostały poddane sprawy nieobjęte właściwością sądów administracyjnych, poddanie zaś kontroli przez sąd administracyjny takich decyzji, stanowi obejście zakazu przewidzianego w art. 8 ust. 2 pkt 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 937/08; wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 101/08; wyrok NSA z dnia 6 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 549/08). Należy także podkreślić, że z przepisów ustawy pragmatycznej nie wynika, aby organy wojskowe były zobligowane do proponowania żołnierzowi przebywającemu w rezerwie kadrowej innego równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego i dopiero odmowa jego objęcia daje organowi podstawę do zwolnienia ze służby w trybie art. 111 pkt 10 (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1497/09 – publik. LEX nr 600186). W niniejszej sprawie organy poszukiwały dla skarżącego stanowiska odpowiedniego do jego kwalifikacji zawodowych, doświadczenia zawodowego i stopnia etatowego lecz takowego nie znaleziono. Zatem w rozpoznawanej sprawie prawidłowo właściwy organ kadrowy wydał decyzję o zwolnieniu skarżącego [...] z zawodowej służby wojskowej w związku z jego niewyznaczeniem na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 393/08 – wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego należy stwierdzić, iż są one nieuzasadnione, ponieważ okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne, a zaistnienie przesłanki niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej nie wymagało przed wydaniem rozstrzygnięcia w trybie art. 111 pkt 10 ustawy pragmatycznej jej analizy z punktu widzenia interesu społecznego, czy słusznego interesu strony. Odnośnie zarzutu naruszenia przez organy wojskowe prawa strony do udziału w postępowaniu należy przypomnieć, że w orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (tak m.in. wyrok NSA z 2 lutego 2011 r., I OSK 575/10, LEX nr 1070853, wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1279/09, LEX nr 746442, wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2011 r., LEX nr 996668, wyrok WSA w Rzeszowie z 25 listopada 2010 r., II SA/Rz 928/10, LEX nr 754715). Tego zaś związku w niniejszej sprawie nie wykazano. Z akta postępowania wynika, iż skarżący został poinformowany w zawiadomieniu o wszczęciu podstępowania o uprawnieniach strony wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Nie poinformowano go wprawdzie o możliwości przejrzenia akt przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, lecz jeszcze przed podjęciem rozstrzygnięcia przez ten organ, tj. w dniu [...] sierpnia 2012 r., żołnierza telefonicznie poinformowano (na tę okoliczność została sporządzona notatka służbowa) o braku podstaw do realizacji wniosku strony o doręczenie kserokopii akt postępowania i możliwości osobistego przejrzenia akt w siedzibie organu. Z tego prawa strona nie skorzystała. Ponadto w odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik strony podniósł zarzuty, do których organ odwoławczy ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na etapie postępowania administracyjnego strona nie zgłaszała wniosków dowodowych, których nieuwzględnienie mogłoby wpłynąć na sposób załatwienia przedmiotowej sprawy. W tym stanie rzeczy wszelkie zarzuty podniesione w skardze należało uznać za bezpodstawne, przyjmując w tym względzie za trafną argumentację organu ujętą zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.