II SA/Wa 952/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi V. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust.2 pkt 1, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.) rozstrzygnął, że V. M. P. nie zostaje zakwalifikowana do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu Zarząd Dzielnicy wskazał, że V. M. P. (gospodarstwo jednoosobowe) wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu. Zainteresowana zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], który wynajęła od prywatnego właściciela na postawie umowy najmu lokalu z [...].03.2021 r. Umowa została zawarta na czas określony od [...].04.2021 r. do [...].03.2022 r. Przedmiotowy lokal składa się z 1 pokoju o powierzchni 16,74 m2 kuchni, przedpokoju i łazienki z wc. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 28,91 m2. W lokalu zamieszkuje wyłącznie wnioskodawczyni. Zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (z późn. zm.) przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2, 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. Zatem w sprawie nie został spełniony warunek określony w § 7 ust. 1 cyt. uchwały. Ponadto zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 3 ww. uchwały wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Organ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że zainteresowana zamieszkuje w przedmiotowym lokalu bez zgody właściciela, który niejednokrotnie wzywał V. M. P. do opuszczenia lokalu. Zgodnie z § 5 ust. 3 ww. uchwały, o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje wysokość dochodu gospodarstwa domowego. Organ podał, że łączny średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni w okresie 12 miesięcy przed złożeniem deklaracji wynosił 0 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że w tym okresie utrzymywała się ze zgromadzonych oszczędności oraz świadczeń celowych z Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...]. Organ wskazał, że łączny dochód uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu, stosownie do § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. uchwały, w jednoosobowym gospodarstwie domowym nie może przekraczać kwoty 1971 zł. Natomiast łączny dochód uprawniający do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony w jednoosobowym gospodarstwie domowym, stosownie do § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 uchwały, nie może przekraczać kwoty 4 730,39 zł. Mając na uwadze powyższe wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu socjalnego lokalu określone w § 5 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. uchwały, natomiast nie spełnia kryterium metrażowego określonego w § 7 ust. 1 ww. uchwały do udzielenia pomocy mieszkaniowej w powyższej formie, ponieważ warunki zamieszkiwania nie kwalifikują wnioskodawczyni do ich poprawy. Ponadto stosownie do § 32 ust. 8 ww. uchwały podstawą odmowy zakwalifikowania wniosku do udzielenia pomocy mieszkaniowej może być potwierdzenie nieprawdy w złożonych oświadczeniach i dokumentach, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy oraz niezłożenie dokumentów i oświadczeń w wyznaczonym terminie. Z analizy sprawy wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje w przedmiotowym lokalu bez zgody właściciela. Wniosek uzyskał negatywną opinię Komisji Mieszkaniowej. V. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...]. Wskazała, że nie zgadza się z treścią uchwały. Zarząd Dzielnicy [...], reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uregulowanym w przepisach art. 119 p.p.s.a., bez przeprowadzania rozprawy. Pełnomocnik w uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale. Wskazał, że sprawie nie został spełniony warunek określony w § 7 ust. 1 uchwały. Dodał, że z analizy wniosku o pomoc mieszkaniową oraz dokumentów zgromadzonych do wniosku nie wynika, aby w tej sprawie można było uznać, iż kryterium metrażowe skarżącej nie dotyczy, a w sprawie nie zaistniały okoliczności pozwalające na uznaniowe zwolnienie przez organ ze stosowania kryterium metrażowego. Skarżąca nie zaznaczyła, że ma jakiekolwiek kłopoty ze zdrowiem, natomiast utrzymuje się, jak wynika z dokumentów, ze świadczeń pomocy społecznej, które nie są zaliczane definicyjnie do "dochodu" oraz z oszczędności. Z analizy dokumentacji sprawy wynuka, że skarżąca spełniała jedynie kryterium dochodowe do uzyskania pomocy mieszkaniowej w formie wynajęcia lokalu na czas nieoznaczony. Spełnienie jednego przewidzianego przepisami prawa kryterium nie jest wystarczające do wynajęcia lokalu komunalnego. Pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu skierował do Sądu pismo z dnia 23 lipca 2024 r. Wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik skarżącej na wezwanie Sądu z dnia 23 września 2024 r. dotyczące ustosunkowania się do wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (doręczone 8 października 2024 r.) nie odpowiedział, nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 23 września 2024 r. doręczone 8 października 2024 r. nie ustosunkował się do wezwania i nie żądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), dalej: p.u.s.a., oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Zgodnie z ww. przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Uznając, że skarga jest dopuszczalna wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. CBOSA) określił, iż uchwała Zarządu Dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Jakkolwiek powyższy pogląd został wyrażony przez NSA na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to jednak zachowuje aktualność na gruncie niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Argumentując a contrario do treści art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę jego podejmowania. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym, zwłaszcza gdy podjęty akt pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny, 2001, z. 1-2; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 679/12; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19; wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1921/22; publ. CBOSA). Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały z dnia [...] lutego 2024 r. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Skarga nie podlegała zatem uwzględnieniu. Podkreślenia wymaga, że choć w sprawie niniejszej nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (v. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organ obowiązek ten należycie wypełnił. Dokonał pełnych ustaleń stanu faktycznego i wszechstronnie rozważył cały materiał dowodowy, niezbędny do podjęcia uchwały w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organowi nie można w tej sprawie zarzucić naruszenia prawa procesowego, nie naruszono również przepisów prawa materialnego. Jak wynika z akt sprawy skarżąca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], który wynajęła od prywatnego właściciela na postawie umowy najmu lokalu z [...].03.2021 r. Umowa została zawarta na czas określony od [...].04.2021 r. do [...].03.2022 r. Lokal składa się z 1 pokoju o powierzchni 16,74 m2 kuchni, przedpokoju i łazienki z wc. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 28,91 m2. Organ ustalił, na podstawie akt sprawy, że skarżąca zamieszkuje w przedmiotowym lokalu bez zgody właściciela, który niejednokrotnie wzywał ją do opuszczenia lokalu. Odnosząc się do istoty niniejszej sprawy wskazania wymaga, że zgodnie z § 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9. Stosownie do § 7 ust. 1 tej uchwały, przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania: 1) 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10m2, 2) 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14m2, powiększone o dodatkowe 6m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu. W sprawie tej nie zachodzi żaden z przypadków określonych w § 7 ust. 2 uchwały, które wyłączają warunek określony w § 7 ust. 1. Zatem – biorąc pod uwagę, że powierzchnia mieszkalna zajmowanego przez skarżącą lokalu mieszkalnego przekracza 10 m2 – stwierdzić należy, że prawidłowo organ stwierdził, iż w sprawie nie został spełniony warunek określony w § 7 ust. 1 uchwały mieszkaniowej. Już z tego względu brak było podstaw do zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Podkreślenia przy tym wymaga, że w postepowaniu przed organem skarżąca nie wskazywała na jakiekolwiek okoliczności dotyczące stanu zdrowia i nie przedkładała żadnej dokumentacji medycznej, która dawałaby podstawę organowi do niestosowania kryterium metrażowego. Raz jeszcze wskazania wymaga, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki pozwalające na niestosowanie określone w § 7 ust. 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. lub umożliwiające zwolnienie wnioskodawcy z konieczności spełnienia kryterium metrażowego, określone w § 7 ust. 4 ww. uchwały. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 i 3. W sprawie niniejszej sytuacja taka nie zachodziła. W sprawie jest natomiast bezsporne, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w § 5 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. Jak bowiem ustalił organ, średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni w okresie 12 miesięcy przed złożeniem deklaracji wynosił 0 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że w tym okresie utrzymywała się ze zgromadzonych oszczędności oraz świadczeń celowych z Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy [...]. Sama ta okoliczność jednakże, tj. wykazany brak dochodu, nie daje podstaw do przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobu [...]. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 32 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej m.in. (pkt 3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Zgodnie z § 32 ust. 8 tej uchwały, niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Organ dokonując w niniejszej sprawie analizy sytuacji mieszkaniowej wnioskodawczyni ustalił, że wnioskodawczyni zamieszkuje w lokalu wskazanym już wyżej, bez zgody właściciela. Potwierdzają to akta sprawy, na podstawie których organ dokonywał całościowej oceny sytuacji skarżącej. Umowa najmu lokalu mieszkalnego zawarta była do [...] marca 2022 r. (karta 65 akt administracyjnych). Z akt sprawy przedłożonych przez organ wynika, że właściciel lokalu mieszkalnego wzywał skarżącą do opróżnienia lokalu (wezwanie z dnia [...] października 2023 r. karta 52 akt administracyjnych, pismo z dnia [...] listopada 2023 r. karta 51 akt administracyjnych, pismo skarżącej z dnia [...] listopada 2023 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie do opróżnienia lokalu karta 55 akt administracyjnych). Okoliczność, że skarżąca kwestionuje żądania właściciela lokalu mieszkalnego do jego opuszczenia albowiem uważa, że umowa najmu lokalu nie wygasła, nie podważa prawidłowości ustalenia Zarządu Dzielnicy dokonanego w tej sprawie, że skarżąca zajmuje lokal mieszkalny bez zgody właściciela. Okoliczność ta wynika z akt sprawy, tj. żądań właściciela lokalu. Żądania właściciela lokalu są jednoznaczne w swej treści. Zatem, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy, zasadnie organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia pomocy mieszkaniowej określone w uchwale Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Zarząd Dzielnicy zgromadził w sposób wyczerpujący niezbędny w sprawie materiał dowodowy. Z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że sprawa została przez organ szczegółowo rozważona w jej istotnych aspektach. W szczególności wynika z niej jakimi przesłankami kierował się organ przy wydaniu kwestionowanego aktu. Wnioski organu nie są dowolne. Organ przed podjęciem zaskarżonej uchwały dołożył starań w ocenie sytuacji mieszkaniowej i materialnej skarżącej. Zaskarżona uchwała opiera się na pełnej analizie dokumentów zgromadzonych w sprawie. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.