II SAB/Wa 144/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Adam Lipiński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. umarza postępowanie w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej R. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego i odstępuje od zasądzenia na jej rzecz zwrotu pozostałych kosztów postępowania. R. P., reprezentowana przez adw. T. Z., w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciła Staroście P. bezczynność w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2016 r. o udostępnienie jej umowy bądź umów cywilnych zawartych przez tut. Powiat z adwokatem lub radcą prawnym albo z kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych dotyczących stałej obsługi prawnej powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu albo przesłanie informacji, że umowy takie nie zostały zawarte. Skarżąca nadmieniła, iż wniosek przesłała organowi drogą elektroniczną, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i prosiła w nim o udzielenie odpowiedzi na jej adres mailowy. Żadnej odpowiedzi nie otrzymała. W konkluzji skargi pełnomocnik skarżącej wniósł o: - o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie przewidzianym ustawą (14 dni); - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w wysokości 17 zł. tytułem opłaty za pełnomocnictwo, 100 zł. tytułem opłaty sądowej oraz 480 zł. tytułem kosztów adwokackich. Skarga została sporządzona w dniu [...] stycznia 2017 r. i wpłynęła do organu w dniu 9 lutego 2017 r. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie. Organ przyznał fakt otrzymania w dniu [...] września 2016 r., drogą elektroniczną wniosku o wskazanej wyżej treści, wysłanego z adresu [...] i wyjaśnił, iż odpowiedź o treści, iż "nie zawierał umów cywilnych, dotyczących stałej obsługi prawnej powiatu w zakresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu", została wysłana do skarżącej w dniu [...] września 2016 r. emailem. Jednakże pracownik wysyłający odpowiedź pomylił się wpisując adres emailu skarżącej. Wpisał [...]. W ocenie organu, skarga nie jest zasadna ponieważ organ nie dopuścił się bezczynności. Pomimo, że w wyniku błędu pracownika skarżąca nie otrzymała odpowiedzi, organ rozpoznał wniosek oraz wysłał odpowiedź zachowując ustawowy 14-dniowy termin do przekazania odpowiedzi. Jednakże organ nie otrzymał powiadomienia o błędnym adresie mailowym po nieotrzymaniu wiadomości przez adresata. Bezzwłocznie po otrzymaniu skargi, w dniu [...] lutego 2017 r. została wysłana odpowiedź na prawidłowy adres mailowy skarżącej, z prośbą o potwierdzenie jej otrzymania. Potwierdzenia otrzymania przez adresata tego pisma nie otrzymano. Organ wniósł o zobowiązanie pełnomocnika skarżącej do podania danych osobowych i adresowych skarżącej umożliwiających ustalenie konkretnej osoby i potwierdzenie skierowania przez nią wniosku oraz skargi, bowiem w sprawie brak jest danych osobowych skarżącej. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, iż skarżąca cały czas posiada i posiadała adres [...]. Na ten też adres została jej doręczona w dniu [...] lutego 2017 r. odpowiedź na wniosek. Pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania i zasądzenie na jej rzecz kosztów, jak w skardze. W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2017 r. Starosta P. zakwestionował zasadność żądania zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania, albowiem niniejsza skarga została wniesiona w celu nadużycia prawa. Starosta P. prawidłowo rozpatrzył wniosek, a brak adresu (poza pocztą elektroniczną) uniemożliwił mu wysłanie odpowiedzi za pośrednictwem poczty. W systemie nie było bowiem informacji o odrzuceniu maila (z dnia 9 września 2016 r.) z powodu błędnego adresu. Z analizy informacji o sprawach w sądach administracyjnych wynika, iż w sądach tych istnieją analogiczne sprawy skarżącej. Dlatego należy mieć wątpliwość, czy celem wniosku o informację publiczną - jak też późniejszej skargi - jest faktycznie uzyskanie wnioskowanej informacji publicznej, czy też stanowi to jedynie pretekst do osiągnięcia innego rezultatu (porównaj wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1992/14). Zastrzeżenia organu budzi tu seryjność spraw i podobieństwo skarg oraz akcentowanie kosztów postępowania oraz czas pomiędzy wniesieniem wniosku a wniesieniem skargi na bezczynność. Organ wskazując na wyżej cytowany wyrok NSA, podkreślił, iż nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Celem i funkcją postępowania przed sądem administracyjnym jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony. Wnoszenie zatem do sądu administracyjnego skargi, która nie ma służyć rozstrzygnięciu realnego sporu między stronami bądź kontroli legalności działania (bezczynności administracji) - czy której rozstrzygnięcie nie będzie rzutowało na prawa lub obowiązki stron - może być oceniane pod kątem nadużycia prawa. Pełnomocnik skarżącej w dwóch osobnych pismach procesowych z dnia [...] maja 2017 r. wskazał, iż podtrzymuję dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosi o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2.880 zł. z uwagi na brzmienie § 15 ust. pkt. 3 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Nadmienił, iż organ ma 14 dni na udzielenie odpowiedzi na wniosek, zatem skarga w tego typu sprawach, jest zawszy dopuszczalna 15stego dnia po złożeniu wniosku. Zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym dopuszczalnym jest posługiwanie się pełnomocnictwem ogólnym, zwłaszcza gdy umowa pomiędzy adwokatem i klientem dotyczy wszystkich sprawy w których określone organy nie odpowiedziały na określony wniosek a sprawy te są identyczne co do treści. Także ani termin, ani rodzaj pełnomocnictwa, ani zarządzanie danymi osobowymi jak adres i imię nie ma żadnego znaczenia dla obowiązku udostepnienia informacji publicznej (patrz wyroki NSA o sygn. akt I OSK 2188/16, I OSK 2221/16, I OSK 2337/16). W piśmie z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca wskazała swój adres zamieszkania oraz wyjaśniła, iż kompletuje materiał do badań różnic w honorariach kobiet i mężczyzn wykonujących ten sam zawód w okresie obowiązywania rozporządzenia o kosztach adwokackich i radcowskich. Wniosła także oby sąd z urzędu sprawdził jej osobę w systemie PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Na wstępie wskazać należy, iż zarówno żądanie zawarte we wniosku z dnia [...] września 2016 r. może stanowić przedmiot informacji publicznej, jak i organ, do którego żądanie to skierowano, należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej na zasadzie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1764). Zagadnienie to nie jest sporne miedzy stronami. Nadto, jak wynika ze sprawdzenia w bazie PESEL, dane skarżącej są zgodne z danymi wskazanymi w jej piśmie procesowym z dnia [...] maja 2017 r. Żądania skargi, w tym także żądania zmodyfikowane w dalszych pismach procesowych strony skarżącej, są zasadne ale jedynie w zakresie zarzutu bezczynności organu w rozpatrzeniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] wrześnie 2016 r. oraz w zakresie umorzenia postępowania. Natomiast w zakresie żądania zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa prawne – żądanie te są chybione. Starosta P. ponosi niewątpliwie odpowiedzialność, iż odpowiedź na przedmiotowy wniosek została sporządzona w terminie, jednakże w odpowiedzi mylnie wskazano adres emaila skarżącej i z tej przyczyny odpowiedź ta nie dotarła do zainteresowanej - zatem czynność udostępnienia żądanej informacji nie została skutecznie przez organ dokonana. Mając na uwadze powyższy fakt, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż właśnie z tej przyczyny organ pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, jednakże bezczynność ta nie miała cech rażącego naruszenia prawa (pkt 1 wyroku). Odmawiając stwierdzonej wyżej bezczynności cech rażącego naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kierował się faktem, iż brak jest po stronie organu istotnego zawinienia. Organ nie mógł bezpośrednio, po wysłaniu emaila z dnia [...] września 2016 r., powziąć informacji o błędnym adresie emaila, na który wysłał odpowiedź. Istotnie inaczej było by gdyby organ uzyskał zwrotną informacje o braku dostarczenia odpowiedzi. Dlatego w niniejszej sytuacji organ mógł pozostawać w przekonaniu, iż odpowiedź skarżąca uzyskała. Z kolei skarżąca, skoro nie otrzymała odpowiedzi na swój wniosek z dnia [...] września 2016 r., mogła monitować organ o odpowiedź, czego nie uczyniła, poprzestając jedynie na wniesieniu skargi zarzucającej bezczynność - zatem nie była zainteresowana szybką odpowiedzią. Ponieważ organ, bezpośrednio po wpłynięciu skargi, zauważył swój błąd we wskazaniu adresu mailowego skarżącej, ponowił przesłanie odpowiedzi, tym razem na prawidłowy adres mailowy skarżące. Zatem skarżąca żądaną wnioskiem informację publiczną otrzymała i fakt ten został przez nią potwierdzony (pismo pełnomocnika skarżącej z dnia [...] marca 2017 r.). Z tych przyczyn – postępowanie należało umorzyć (pkt 2 wyroku), albowiem stało się ono zbędne. W konsekwencji powyższego należało zasądzić na rzecz skarżącej od organu jedynie koszty uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego, nie uwzględniając żądania zwrotu na jej rzecz kosztów zastępstwa prawnego (pkt 3 wyroku). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyby skarżąca po złożeniu wniosku z dnia [...] września 2016 r. dochowała należytej staranności i monitorowała organ o brak odpowiedzi, to odpowiedź z pewnością otrzymałaby bezpośrednio po otrzymaniu przez organ tego monitu. Skarżąca jednakże nie była zainteresowana szybką (jak to przewiduje ustawa o dostępie do informacji publicznej) uzyskaniem odpowiedzi na wniosek, bo dopiero w dniu [...] stycznia 2017 r. jej pełnomocnik sporządził skargę na bezczynność, która wpłynęła do organu dopiero w dniu [...] lutego 2016 r. – zatem około pięć miesięcy po wpływie wniosku o udostepnienie informacji publicznej. Natomiast w jednym z pism procesowych pełnomocnik wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa prawnego w wysokości 2.880 zł., modyfikując w tym zakresie pierwotne żądanie skargi - 480 zł. Nadmienić tu także należy, iż trafna jest w tym aspekcie sprawy argumentacja organu, odwołująca się do seryjności spraw o bezczynność w zakresie informacji publicznej zakładanych przez skarżącą i prowadzonych przez tego samego pełnomocnika procesowego skarżącej. W niniejszej sprawie występuje także niedająca się wyjaśnić wątpliwość, czy całe działanie skarżącej w istocie sprowadza się do uzyskania informacji publicznej, czy też stanowi jedynie czynności pozorne dla uzyskania innego celu (porównaj postanowienie NSA z dnia 16 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1992/14). W tym zakresie zastanawia szczególnie zagadnienie braku uzyskania przez organ bezpośredniej odpowiedzi od skarżącej o otrzymaniu pisma organu, przesłanego jej emailem w dniu [...] lutego 2017 r., pomimo wyraźnego żądania organu w tym względzie i braku uzyskania przez organ potwierdzenia elektronicznego wpływu na skrzynkę mailową skarżącej tego pisma. W tym zakresie zastanawia również znaczna zwłoka skarżącej pomiędzy datą wysłania wniosku o udostepnienie informacji a datą sporządzenia i wniesienia skargi na bezczynność. Co prawda skarżąca wskazuje cel swoich działań związanych z przedmiotowym wnioskiem (pismo procesowe z dnia [...] maja 2017 r.), jednakże pismo to nie odpowiada na powyższe wątpliwości co do wyżej wspomnianych dwuznaczności w działaniach strony skarżącej w niniejszej sprawie. Dlatego w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zachodzi szczególna sytuacja, o której mowa w art. 206 ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Jak stwierdził NSA w postanowieniu z dnia 13 września 2016 r. sygn. akt I OZ 930/16: takie okoliczności jak: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika w sporządzenie skargi, seryjność zakładanych w imieniu skarżącej analogicznych postępowań a także niedająca się w niniejszej sprawie wyjaśnić dwuznaczność działań strony skarżącej, czy wreszcie eksponowanie kosztów zastępstwa prawnego – uzasadniają odstąpienie od zasądzenia kosztów na podstawie powyższego przepisu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie twierdzenie te należy także odnieść do niniejszej sprawy i przyznać skarżącej od organu jedynie zwrot części kosztów postępowania – to jest wpisu sądowego. Reasumując, Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 132 i 119 pkt 3 a w zakresie kosztów postępowania art. 206 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.