II SAB/Wa 266/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność Ministra Administracji i Cyfryzacji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 28 maja 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A. B.wraz ze skargą na bezczynność Ministra Administracji i Cyfryzacji, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten skarżący uzupełnił, składając wypełniony formularz PPF, a następnie, na wezwanie referendarza sądowego, dokumenty potwierdzające sytuację finansową. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema małoletnimi córkami. Podniósł, że jego bezrobotna żona nie pozostaje na jego utrzymaniu. Wskazał, że na dochód gospodarstwa domowego składa się jego renta w wysokości 690,21 zł oraz z wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie 1.941,20 zł – łącznie 2.631,41 zł. Natomiast do stałych koniecznych wydatków zaliczył: opłatę za energię elektryczną – 139 zł, gaz – 131 zł, wodę – 33 zł, telefony – 88 zł, wywóz śmieci – 51,40 zł, zakup lekarstw – 239, rehabilitację – 350 zł, opłaty za centralne ogrzewanie – 350 zł, zakup żywności – 1.000 zł, bilety do szkoły – 39 zł, zakup odzieży i obuwia – 220 zł. Jednocześnie oświadczył, że oprócz domu o powierzchni 105 m2 nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od ww. postanowienia skarżący wniósł sprzeciw wskazując, że posiada dochód miesięczny w wysokości 2.631,41 zł natomiast koszty niezbędne do utrzymania rodziny wynoszą ok. 2.640 zł, a nie 2.000 zł jak wyliczono w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (...). Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Nadto strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia jego kosztów, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić – w sposób bardzo rzetelny – okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Skoro obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., obciąża wnioskodawcę, winien on złożyć pełne, jasne, a przede wszystkim wiarygodne oświadczenie o swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu stanu majątkowego jest uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych w trybie art. 255 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768, wszystkie orzeczenia dostępne również w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując analizy złożonego przez A. B. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika bowiem, że rodzina skarżącego utrzymuje się z jego renty oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w łącznej kwocie 2.631,41 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny, według skarżącego, wynoszą ok. 2.640 zł, jednak nie wszystkie przedstawione w formularzu PPF obciążenia zostały przez skarżącego udokumentowane (np. brak rachunków i potwierdzenia wpłat za centralne ogrzewanie). Skarżący nie wyjaśnił również dlaczego kosztowne lekarstwa dla siebie i córki sprowadza z zagranicy, oraz skąd posiada środki pieniężne na drugim rachunku bankowym. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji finansowej skarżącego pozostaje regulowanie płatności z tytułu zobowiązań wobec prywatnych spółek, a w ocenie Sądu, okoliczność ta nie może być uznana za zdarzenie przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznych sytuacjach prezentuje jednoznaczne stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, dostępne jw.) Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05, dostępne. jw.). Z tego względu należy uznać, że skoro skarżący terminowo reguluje zobowiązania cywilnoprawne, to ma również możliwość poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowanie wynoszą 100 (sto) złotych (należny wpis sądowy od skargi). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.