II SAB/Wa 307/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 czerwca 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2012 r. W. S. wystąpił do Wójta Gminy [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia kopii uchwały Rady Gminy z dnia [...] października 1990 r. nr [...] wraz ze wszystkimi załącznikami oraz pisma zarządu gminy [...] do Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. L.dz. [...] w sprawie przekazania gruntów na własność gminy. Następnie pismem z dnia 5 lipca 2012 r. W. S. reprezentowany przez J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – za pośrednictwem Wójta Gminy [...] – skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 czerwca 2012 r. Zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2012 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał pełnomocnika W. S. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu W. S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 11 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał na majątek skarżącego w postaci m.in. nieruchomości - domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10,8845 ha, która zaspokaja jedynie bieżące potrzeby rodziny. Sąd podniósł, że skoro wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne, to może gospodarować nim w sposób przynoszący mu dochody. Niewykorzystanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, Sąd ocenił jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny. Powyższe postanowienie W. S. zaskarżył zażaleniem, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 831/12. W uzasadnieniu NSA podzielił ocenę sytuacji majątkowej i możliwości płatnicze W. S. dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. W związku z postanowieniem NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał pełnomocnika W. S. do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2012 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 czerwca 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w wysokości 100 (sto) zł – w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 21 listopada 2012 r., który do dnia rozpoznania wniosku nie wykonał wezwania sądu. Natomiast w dniu 26 listopada 2012 r. W. S. złożył na urzędowym formularzu PPF ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, powołując się na pogorszenie stanu zdrowia, co bezpośrednio wpływa na pogorszenie sytuacji materialnej jego rodziny. Wniósł również o ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata P. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy następuje w przypadku spełnienia dwóch kategorii przesłanek. Pierwszą z nich reguluje art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako P.p.s.a.) i jest nią wykazanie przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Druga przesłanka określona w art. 247 P.p.s.a. ma charakter negatywny, bowiem jej wystąpienie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, nawet przy spełnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub choćby częściowym. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. zachodzi przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia z uwagi na zajście przesłanek określonych w art. 58 § 1 P.p.s.a. lub też gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona(por. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, LEX nr 552419; z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 35/09 LEX nr 551912; z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 561/08, LEX nr 494352). Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (vide J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 508). Zatem Sąd zobligowany jest odmówić stronie przyznania prawa pomocy, gdy stan faktyczny i prawny sprawy nie pozostawia najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezzasadnością skargi, ponieważ skarżący nie wykonał ponownego wezwania Sądu z dnia 19 listopada 2012 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Natomiast w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W terminie otwartym do opłacenia skargi W. S. złożył, w dniu 7 września 2012 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zostało prawomocnie zakończone orzeczeniem NSA z dnia 9 listopada 2012 r. oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym miejscu podkreślić należy, iż konsekwencją prawomocnego postanowienia Sądu odmawiającego stronie zwolnienia od kosztów sądowych jest z jednej strony obowiązek strony do zapłaty wymaganego wpisu, a z drugiej strony - obowiązek Sądu do ponownego wezwania do uiszczenia tego wpisu (por. postanowienie NSA z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05, publ. ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 26 listopada 2012 r., nawet dokonane w terminie zakreślonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu przewidzianego w ustawie. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez względu na zmianę jego treści oraz zakresu żądania w stosunku do wniosku pierwotnego, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w ponownym wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o odmiennej treści powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie niweczy jednakże skutków niezastosowania się strony do wynikającego z tegoż postanowienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w terminie zakreślonym nowym wezwaniem (por. postanowienie SN z 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02, publ. Wokanda 2003, nr 11, str. 29). Odmienne działanie Sądu mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 621/09, LEX 628713; z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1349/10, LEX 663256). W niniejszej sprawie, w dniu 28 listopada 2012 r. bezskutecznie upłynął pełnomocnikowi W. S. termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazany w ponownym wezwaniu Sądu z dnia 19 listopada 2012 r. Powyższa okoliczność skutkuje oczywistą bezzasadnością skargi, która jako nieopłacona jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 608/08, LEX nr 493575). Natomiast oczywista bezzasadność skargi implikuje obowiązek odmowy przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 247 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.