II SAB/Wa 586/24

WyrokWSA w Warszawie2025-03-04

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Izabela Głowacka-Klimas, Anna Pośpiech-Kłak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Polski Fundusz Rozwoju S.A. (PFR) jest zobowiązany do udostępnienia anonimizowanych wyroków sądowych, w których był stroną, a które dotyczą obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej udzielonej w ramach "Tarczy Finansowej PFR dla Małych i Średnich Firm" przedsiębiorcom niespełniającym warunków MŚP, i czy odmowa udostępnienia takich informacji stanowi bezczynność organu?
Ratio decidendi
Polski Fundusz Rozwoju S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ wykonuje zadania publiczne i gospodaruje majątkiem Skarbu Państwa. Żądane anonimizowane wyroki sądowe dotyczące zwrotu subwencji finansowej mają charakter informacji publicznej, ponieważ wiążą się z gospodarowaniem mieniem publicznym i wydatkowaniem środków publicznych, a także stanowią treść dokumentów urzędowych. Bezczynność PFR w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie tych informacji uzasadnia zobowiązanie organu do ich rozpoznania.
Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. (PFR) z wnioskiem o udostępnienie anonimizowanych wyroków sądowych dotyczących obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej udzielonej w ramach "Tarczy Finansowej PFR dla Małych i Średnich Firm" przedsiębiorcom niespełniającym warunków MŚP. PFR odmówił udostępnienia informacji, uznając, że nie stanowią one informacji publicznej, lecz służą interesowi prywatnemu skarżącej. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność PFR, domagając się zobowiązania PFR do rozpoznania wniosku, wymierzenia grzywny, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz zwrotu kosztów. Sąd uznał PFR za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej i żądane wyroki za informację publiczną.
Rozstrzygnięcie
1. Zobowiązano Polski Fundusz Rozwoju S.A. do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku. 2. Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 3. Oddalono skargę w pozostałym zakresie. 4. Zasądzono od PFR na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Polskiego Funduszu Rozwoju S. A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Polski Funduszu Rozwoju S. A. z siedzibą w [...] do rozpatrzenia wniosku D. K. z dnia [...] kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Polskiego Funduszu Rozwoju S. A. z siedzibą w [...] na rzecz D. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pani D. K. (skarżąca) w dniu [...] kwietnia 2024 r. działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p." zwróciła się do Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. (PFR) z prośbą o przesłanie informacji o wyrokach sądowych (z uwzględnieniem anonimizacji wyroków), w których stroną był Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w [...], w których to orzeczono bądź też oddalono o obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej, udzielonej na podstawie "Tarczy Finansowej PFR dla Małych i Średnich Firm", w sytuacji udzielenia przez PFR wypłaty Subwencji Finansowej Przedsiębiorcy, który nie spełniał warunków uznania go za małego lub średniego przedsiębiorcę ("MŚP"). W dniu [...] sierpnia 2024 r. skarżąca ponowiła swój wiosek wskazując, że zgodnie z art 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W odpowiedzi na wniosek pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. PFR wskazał, że w ocenie Spółki wniosek nie zawiera żądania udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 u.d.i.p. "Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie". A contrario, informacje niedotyczące spraw publicznych nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu danego aktu. W ocenie Spółki nie budzi wątpliwości fakt, że pozyskanie przez Wnioskodawcę informacji o wyrokach sądowych, w których stroną był PFR oraz w których to orzeczono bądź też oddalono o obowiązku zwrotu subwencji finansowej udzielonej na podstawie programu "Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm", w sytuacji, w której subwencja finansowa została wypłacona przedsiębiorcy niespełniającemu warunków koniecznych do uznania go za małego lub średniego przedsiębiorcę, może stanowić źródło istotnych korzyści w działalności gospodarczej lub zarobkowej kosztem interesów Spółki. Wnioskowane informacje mogą zostać wykorzystane zarówno do pozyskiwania nowych klientów, jak i przy obsłudze dotychczasowych, wśród których znajdować się mogą podmioty pozostające w sporze ze Spółką - przekazanie szczegółowych informacji w zakresie prowadzonych lub zakończonych postępowań może być bowiem wykorzystane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (m.in. do argumentacji wobec Sądu, klientów Wnioskodawcy czy w związku z potencjalnymi rozmowami ugodowymi) - zarówno na etapie procesowym, jak i przedprocesowym. W żadnym jednak wypadku żądane informacje nie mogą być uznane za dotyczące spraw publicznych, a wniosek jako wnoszony w interesie publicznym. Organ wyjaśnił, że jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lutego 2022 roku, sygn. II SA/Kr 1311/21: "Ustawa ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do »sprawy publicznej«. Ustawa nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie.". W ocenie organu charakter informacji będących przedmiotem wniosku może być również rozważany przez pryzmat nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 marca 2019 r. sygn. II SAB/Ke 6/19 "Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej będzie polegało na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków . Kwestia nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej była również przedmiotem analizy w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i sądów wojewódzkich. Dostrzegając to zjawisko składy orzekające uznawały, że w przypadku nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania przepisów regulujących dostęp do takich informacji" .Przytoczono dodatkowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2017 r., sygn. I OSK 2777/16, w którym stwierdzono, że: "Celem ustawy nie jest zatem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji". Reasumując organ stwierdził, że wniosek nie stanowi wniosku o dostęp do informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. i nie podlega rozpoznaniu w jej trybie. Skargę na bezczynność PFR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła w dniu [...] września 2024 r. skarżąca. Wskazała na naruszenie 1. przepisów prawa materialnego, tj.: 1.1. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jej niezastosowanie i niewydanie wnioskowanych dokumentów, tj. zanonimizowanych wyroków sądowych, 2. przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 2.1. art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej, zasady swobodnej oceny dowodów, W związku z powyższym, skarżąca wnosiła o: 1. zobowiązanie PFR do rozpoznania wniosku w zakresie udostępnienia w ramach informacji publicznej informacji o wyrokach sądowych (z uwzględnieniem anonimizacji wyroków), w których stroną był PFZ, w których to orzeczono bądź też oddalono o obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej, udzielonej na podstawie "Tarczy Finansowej PFR dla Małych i Średnich Firm" w sytuacji udzielenia przez PFR wypłaty Subwencji Finansowej Przedsiębiorcy, który nie spełniał warunków uznania go za małego lub średniego przedsiębiorcę, 2. wymierzenie grzywny w wymiarze co najmniej 500,00 zł, na podstawie art. 23 u.d.i.p., 3. stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, 4. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała między innymi, że istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zanonimizowane wyroki sądowe mogą być uznane za informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Fakt ten zdaniem skarżącej nie powinien budzić żadnych wątpliwości, bowiem art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takiej informacji. Oznacza to, że z wnioskiem o udostępnienie orzeczenia można zwrócić się nie tylko do właściwego sądu, ale także podmiotu zobowiązanego, którego on dotyczył. Ponadto należy pamiętać, że w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. adresat wniosku nie może domagać się podania powodu ubiegania się o dane orzeczenie. Nie jest także uprawniony do kwestionowania i oceny motywów, jakimi kieruje się wnioskodawca. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, klasyfikacja orzeczenia jako informacji publicznej ma charakter obiektywny i nie może być uzależniona od tego, kto i dla jakich celów ubiega się o jego udostępnienie, co więcej "z punktu widzenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej motywy jakie towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żgdania nie mają żadnego znaczenia. Ustawa nie wymaga ich podawania, a co więcej zabrania nawet podmiotowi, do którego został skierowany wniosek, domagania się ich ujawnienia." (tak: wyrok NSA z 2 marca 2018 r. o sygn. I OSK 2160/17). Wskazała ponadto, że zgodnie z treścią ustawy o dostępie do informacji publicznej do jej udostępniania zobowiązane są również podmioty wykonujące zadania publiczne, a spółka PFR wykonuje zadania władzy publicznej, jest bowiem Spółką Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę PFR wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej jako: "p.p.s.a." oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. PFR sformułowało również wniosek alternatywny, wnosząc o: 1. oddalenie skargi w zakresie pkt 1., 3. oraz 4. na podstawie art. 151 p.p.s.a., 2. odrzucenie skargi w zakresie pkt 2. na podstawie 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., 3. zasądzenie od skarżącej na rzecz PFR kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 4. rozpoznanie sprawy na rozprawie, 5. przeprowadzenie całej rozprawy (w znaczeniu: całego postępowania) przy drzwiach zamkniętych na podstawie art. 96 p.p.s.a., 6. dopuszczenie dowodów uzupełniających na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. z następujących dokumentów: a. stanowiska PFR z dnia [...] sierpnia 2024 r. przekazanego skarżącej drogą elektroniczną [Dowód znajduje się w aktach sprawy], celem wykazania faktu poinformowania skarżącej o tym, że żądane przez nią informacje nie stanowią informacji publicznej. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wywiódł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych brak jest jednolitego stanowiska dotyczącego sposobu zakończenia postępowania w sytuacji, w której skarga na odmowę udzielenia informacji publicznej okazała się bezzasadna z tego powodu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. W takiej sytuacji część składów orzekających przyjmuje, że skarga jest niedopuszczalna i ją odrzuca. Pozostała część natomiast zakłada, że sąd administracyjny powinien wypowiedzieć się merytorycznie - oddalając skargę. Każdy z tych poglądów prowadzi jednak do tego samego wniosku o bezzasadności skargi skarżącej. W ocenie PFR należy przychylić się do pierwszego z zaprezentowanych poglądów, tj. odrzucenia skargi z uwagi na fakt, iż żądana przez skarżącą informacja nie mieści się w ustawowym pojęciu informacji publicznej, co czyni przedmiotową skargę niedopuszczalną. Na gruncie u.d.i.p. organ jest zobowiązany do udzielenia informacji, ale tylko takiej, która znajduje się w jego posiadaniu, która stanowi informację publiczną i której używa do zrealizowania powierzonych prawem działań. Tym samym, na zasadach określonych w przepisach u.d.i.p. nie można domagać się udostępnienia informacji, która nie ma charakteru informacji publicznej lub powinna zostać udostępniona w innym trybie. Sądy administracyjne powołane są bowiem do kontroli zgodności z prawem działań w zakresie dostępu do informacji publicznej, lecz tylko wówczas, gdy rzeczywiście poddana ich kognicji kwestia do tej materii należy. Jeśli wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą. W sytuacji natomiast, gdy przedmiotem skargi jest odmowa udzielenia informacji, do udostępnienia których nie ma zastosowania u.d.i.p., kognicja sądów administracyjnych nie jest dopuszczalna. Ponadto w wypadku uznania przez Sąd, że skarga nie podlega odrzuceniu, PFR wskazał na brak spełnienia przesłanki przedmiotowej podlegania przez PFR przepisom u.d.i.p. Przed dokonaniem oceny w powyższym zakresie, w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy możliwe jest zakwalifikowanie żądanej informacji jako informacji publicznej. Udostępnienie informacji możliwe jest bowiem jedynie wówczas, gdy żądana informacja posiada walor informacji publicznej. Przyjmuje się zatem zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, że jeśli celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten nie dotyczy z tego właśnie powodu sprawy publicznej. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie jest zainteresowana jakimkolwiek aspektem sfery publicznej, lecz de facto zmierza do pozyskania informacji, które mogą zostać przez nią wykorzystane wyłącznie w celu realizacji interesu prywatnego. Żądana przez skarżącą informacja może bowiem stanowić źródło istotnych korzyści w działalności gospodarczej lub zarobkowej prowadzonej przez skarżącą kosztem interesów Spółki - w szczególności związanej ze świadczeniem usług w zakresie doradztwa prawnego. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż zakres tematyczny wyroków, jakimi zainteresowana jest skarżąca został przez nią ściśle zakreślony - obejmuje on jedynie "wyroki, w których stroną był Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w [...], w których to orzeczono bądź też oddalono o obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej, udzielonej na podstawie Tarczy Finansowej PFR dla Małych i Średnich Firm w sytuacji udzielenia przez PFR wypłaty Subwencji Finansowej Przedsiębiorcy, który nie spełniał warunków uznania go za małego lub średniego przedsiębiorcę", a zatem należy przyjąć, że skarżąca zmierza do pozyskania ww. informacji w celu oszacowania szans oraz ryzyk procesowych związanych z postępowaniami toczącymi się przeciwko przedsiębiorcom, którzy odmiennie określili swój status na etapie ubiegania się o udział w realizowanych przez PFR programach oraz zostali w związku z tym wezwani do zwrotu całej kwoty udzielonego wsparcia. W świetle żądania skarżącej istotną kwestią jest to, że skarżąca nie zwróciła się do Spółki o przedstawienie pojedynczych wyroków, lecz żąda przedstawienia jej wszystkich wyroków, zarówno uwzględniających, jak i oddalających powództwo PFR, a zatem w ocenie Spółki przedstawienie skarżącej ww. wyroków jest jej niezbędne do przygotowania argumentacji wobec Sądu, klientów skarżącej, czy w związku z potencjalnymi rozmowami ugodowymi, zarówno na etapie procesowym, jak i przedprocesowym. Co istotne, żądane wyroki mogą zostać wykorzystane przez skarżącą, zarówno do pozyskiwania nowych klientów, jak i przy obsłudze dotychczasowych, wśród których znajdować się mogą podmioty pozostające w sporze ze Spółką. Skarżąca usiłuje zatem nadużywając dyspozycji u.d.i.p. zbudować sobie bazę orzeczeń, która byłaby możliwa do wykorzystania w ramach działalności gospodarczej. Ta sama baza może również stać się przedmiotem obrotu z innymi podmiotami zainteresowanymi wejściem w jej posiadania - znów więc stanowiłaby istotną wartość gospodarczą. Z powyższych względów żądana informacja nie może zostać uznana za dotyczącą spraw publicznych a wniosek za wnoszony w interesie publicznym. Skarżąca nie może bowiem oczekiwać od Spółki, że ma ona obowiązek dostarczać jej dokumenty oraz informacje, które - w zamierzeniu skarżącej - mogą zostać wykorzystane przez skarżącą do celów prywatnych lub działalności gospodarczej albo w celach zarobkowych. Byłoby to sprzeczne z celem u.d.i.p. i służyło do wzmocnienia pozycji skarżącej kosztem Spółki. Powyższe znajduje potwierdzenie zarówno w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego: Uwzględniając treść wniosku nie budzi najmniejszych wątpliwości, że skarżąca pod pozorem korzystania z prawa dostępu do informacji publicznej w rzeczywistości zmierza do uzyskania informacji w swojej własnej, czysto prywatnej sprawie lub na użytek zarobkowy. Charakter i zakres informacji żądanych przez skarżącą we wniosku świadczy o tym, że celem wystąpienia z wnioskiem nie jest jakikolwiek cel publiczny, a partykularny interes skarżącej. W takiej sytuacji sądy administracyjne orzekające w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej przyjmują jednomyślnie, że nie mamy do czynienia z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej, ponieważ u.d.i.p. nie może być nadużywana i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach, nie mających nic wspólnego ze sprawą publiczną. Z powyższych względów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Co więcej, rodzaj informacji będących przedmiotem wniosku, a także argumentacja wskazana powyżej jednoznacznie prowadzą do wniosku o nadużyciu przez skarżącą prawa dostępu do informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że nadużycie prawa podmiotowego skutkuje tym, że wnioskowana informacja nie może zostać zakwalifikowana jako informacja publiczna. Wyłącza to możliwość jej udostępnienia zarówno w drodze czynności materialno-technicznej, jak i wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej. Nadużycie to ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym niż chęć zachowania jawności życia publicznego, czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób. Nadużycie to z reguły ma miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotną z perspektywy wnioskodawcy. Przy czym z reguły wnioskodawca przez nadużycie prawa zmierza do realizacji własnych interesów-zarówno prywatnych, jak i zarobkowych lub związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast celem ustawy nie jest zaspokajanie indywidualnych, prywatnych potrzeb dla celów innych niż wskazane w ustawie. W replice na odpowiedź na skargę z dnia [...] listopada 2024 r. skarżąca podtrzymała swoją argumentację, odnosząc się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie Sąd wskazuje, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; zwaną dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie. Na podstawie art. 120 P.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Ocena zasadności skargi w sprawie dotyczącej bezczynności w udzieleniu informacji publicznej zależy od ustalenia czy określony podmiot odpowiada cechom instytucji zobowiązanych mocą ustawy do ich udzielenia, a zatem czy jest to jeden z podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., oraz od tego czy informacja, której skarżący żądał, posiada walory informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 63). W myśl bowiem art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są tylko takie podmioty, które są w posiadaniu takich informacji. Dokonując takiej oceny Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało dokonać oceny czy PFR należy do kategorii podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej oraz czy "żądane do udzielenia informacje stanowią informację publiczną". Dla dokonania takiej oceny, tj. w pierwszej kolejności "spełnienia przez spółkę zakresu podmiotowego" nieodzownym jest zatem dokonanie analizy statusu prawnego PFR w aspekcie u.d.i.p.. I tak, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz.U z 2022 r. poz. 760 – dalej "SIR") system instytucji rozwoju tworzy m.in. Polski Fundusz Rozwoju. Na podstawie art. 11 ust. 1 SIR, Polski Fundusz Rozwoju wykonuje działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek, zgodnie z zasadami dobrej praktyki handlowej, dążąc w długim terminie do osiągnięcia rynkowej stopy zwrotu z zainwestowanego kapitału. Z kolei z art. 11 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy wynika, że do zadań Polskiego Funduszu Rozwoju należy wykonywanie zadań powierzonych przez organy administracji rządowej, inne jednostki wykonujące zadania publiczne lub jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności w związku z sytuacjami kryzysowymi, w tym rozprzestrzenianiem się choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2, zwanej dalej "COVID-19". Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 SIR minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, na uzasadniony wniosek Prezesa Polskiego Funduszu Rozwoju, może udzielić Polskiemu Funduszowi Rozwoju dotacji na realizację zadań, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 1, związanych z przygotowaniem lub realizacją przedsięwzięć w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego w rozumieniu ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1637). Jak z kolei stanowi art. 18 ust. 1 SIR przychodami Polskiego Funduszu Rozwoju mogą być dotacje celowe z budżetu państwa i środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz inne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegających zwrotowi, oraz odsetki od nich, o ile odrębne przepisy lub umowy dotyczące przekazania lub wykorzystania tych środków nie stanowią inaczej. Przy czym zgodnie z art. 18 ust. 6 SIR, w zakresie nieuregulowanym w ust. 1-4 stosuje się odpowiednio przepisy art. 150-152 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Na podstawie zaś art. 19 ust. 1 tejże ustawy minister właściwy do spraw budżetu, na uzasadniony wniosek Polskiego Funduszu Rozwoju, może przekazać skarbowe papiery wartościowe na podwyższenie kapitału zakładowego Polskiego Funduszu Rozwoju, jeżeli jest to niezbędne do realizacji zadań Polskiego Funduszu Rozwoju. Treść przytoczonych przepisów prowadzi, w ocenie Sądu, do wniosku, że PFR, w szczególności, realizuje pewne zadania publiczne, o których mowa w przepisach ustawy o systemie instytucji rozwoju, zaś majątek Spółki pochodzi z "zadysponowania" majątkiem Skarbu Państwa. Również analiza statutu PFR S.A. wskazuje, że Spółka została utworzona w celu prowadzenia działalności gospodarczej oraz maksymalizacji zysku akcjonariuszy oraz, że Państwo powierzyło PFR S.A. realizację zadania publicznego polegającego na prowadzeniu programów sprzyjających zwiększeniu długoterminowego potencjału inwestycyjnego i gospodarczego Polski oraz wyrównywaniu szans i ochronie środowiska naturalnego. Dlatego też spełnia ona kryterium podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, skoro majątek Spółki wyczerpuje cechy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1603/14, że nie jest konieczne, aby określona spółka prawa handlowego realizowała jakiekolwiek zadania publiczne; w takim wypadku wystarczy sam fakt gospodarowania majątkiem Skarbu Państwa, aby uznać, że dana spółka podlega reżimowi ustawy. Nie ma przy tym także znaczenia forma prawna podmiotu oraz fakt, iż jest to na przykład spółka prawa handlowego. Dlatego też oceny takiej nie może zmienić podnoszona przez Spółkę argumentacja, że "majątek spółki jest własnością PFR S.A. tj. spółki prawa handlowego" oraz, że "Skarb Państwa jest jedynie właścicielem akcji spółki, a nie jej majątku, który bezsprzecznie pozostaje własnością Spółki". Zdaniem Sądu, żądane przez skarżącą informacje, dotyczące wyroków sądowych (z uwzględnieniem anonimizacji wyroków), w których stroną był Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w [...], w których to orzeczono bądź też oddalono o obowiązku zwrotu Subwencji Finansowej, udzielonej na podstawie "Tarczy Finansowej PFR dla Małych i Średnich Firm", w sytuacji udzielenia przez PFR wypłaty Subwencji Finansowej Przedsiębiorcy, który nie spełniał warunków uznania go za małego lub średniego przedsiębiorcę, wyczerpują również w realiach sprawy zakres przedmiotowy informacji publicznej. Żądane informacje, dotyczące konkretnych działań związanych z udzieleniem pomocy publicznej w tym wyroków zapadłych w takich sprawach, mają ścisły związek z gospodarowaniem mieniem publicznym i wydatkowaniem środków publicznych, którymi dysponuje PFR. Posiadają więc walor informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. i dlatego sposób wydatkowania środków publicznych na takie cele winien być transparentny i poddany kontroli społecznej. Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, natomiast powołując się na art. 4 ust. 3 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takiej informacji. Oznacza to, że z wnioskiem o udostępnienie orzeczenia można zwrócić się nie tylko do właściwego sądu, ale także podmiotu, którego dotyczy to orzeczenie, w sytuacji gdy jest on w jego posiadaniu. Ponieważ z obowiązku udzielenia informacji publicznej Spółka niewątpliwie się nie wywiązała, dlatego też należało w tym zakresie zobowiązać PFR do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku) i zobowiązać PFR do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] kwietnia 2024 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. (punkt 2 sentencji wyroku) Sąd stwierdził, że bezczynność organu w zakresie rozpoznania przedmiotowego wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, cbosa). Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969). Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że organ udzielił skarżącej odpowiedzi na jej wniosek pismem z [...] sierpnia 2024 r., aczkolwiek rozpoznał sprawę niewłaściwie, z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na wadliwie dokonaną interpretację przepisów u.d.i.p., w tym zwłaszcza co do wykładni art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. Wadliwe stosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną. W pozostałym zakresie, tj. wymierzenia organowi grzywny, Sąd skargę oddalił, ponieważ bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. (punkt 4 sentencji wyroku) Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej od PFR zwrot kosztów postępowania sądowego, które objęły uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 złotych. Na zakończenie należy wskazać, że od stwierdzenia bezczynności w udostępnieniu informacji nie mogło uwolnić organu powoływanie się przez niego w odpowiedzi na wniosek i w odpowiedzi na skargę, iż sporne pytanie stanowi nadużycie prawa do informacji. Kwestia ta mogłaby być badana ewentualnie w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji. Odnosząc się natomiast do wniosku strony skarżącej o rozpoznania sprawy przy drzwiach zamkniętych, Sąd wskazuje, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, o czym była mowa powyżej, w związku z tym powyższy wniosek był bezprzedmiotowy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło