II SAB/Wa 860/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi R. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. R. Z. (zwany dalej: "Skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwanego dalej: "Prezesem UODO") w rozpatrzeniu jego wniosku w sprawie przetwarzania danych osobowych. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r. Skarżący wystąpił do Prezesa UODO o przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej: "Spółką") usunięcia jego danych osobowych i zaprzestania ich przetwarzania w celach marketingowych, jak również o wymierzenie Spółce kary finansowej (k. 1-9 akt adm.). Wniosek został nadany w dniu [...] grudnia 2018 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe i wpłynął do urzędu obsługującego Prezesa UODO w dniu [...] grudnia 2018 r. (k. 10 akt adm.). Pismem z dnia 23 stycznia 2019 r. poinformowano Skarżącego o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie (k. 11 akt adm.). Jednocześnie pismem z tego samego dnia organ wystąpił do Spółki o ustosunkowanie się do treści skargi, jak również udzielenie odpowiedzi na zadane pytania, zakreślając termin 7 dni na wykonanie wezwania (k.12 akt adm.). Spółka udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] lutego 2019 r. (k. 26 akt adm.). Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. Prezes UODO zwrócił się do Spółki o złożenie dodatkowych dokumentów w sprawie, informując o tym Skarżącego pismem z tego samego dnia (k. 23-24 kat adm.). Spółka udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia [...] marca 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2019 r. (k. 25 akt adm.). Skarżący wystąpił do organu z ponagleniem z dnia [...] lipca 2019 r., domagając się niezwłocznego załatwienia sprawy (k. 36 akt adm.). Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. poinformowano Skarżącego o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie jego wniosku, a także o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, stosowanie do przepisu art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256; zwanej dalej: "k.p.a."). Nadto organ poinformował, że sprawa nie została załatwiona w terminie z uwagi na znaczną ilość spraw prowadzonych przez Prezesa UODO, a także o tym, że termin załatwienia sprawy zostaje przedłużony o dwa miesiące (k. 37 akt adm.). Skarżący wystąpił ze skargą z dnia 12 listopada 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO, wnosząc o: (1) zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w terminie 30 dni; (2) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości; (3) stwierdzenie, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; (4) przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł; (5) zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zawiadomił Skarżącego w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r., iż termin nie został dochowany z uwagi na znaczną ilość spraw, jak również o nowym terminie załatwienia sprawy oraz prawie do wniesienia ponaglenia. W dniu 25 lutego 2020 r. Sąd uzyskał informację, że organ wydał w dniu [...] lutego 2020 r. decyzję o numerze [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kierując się dorobkiem orzecznictwa wskazać należy, że przez "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przyjmuje się przy tym, że organ co prawda prowadzi formalnie postępowanie, ale podejmuje w nim czynności opieszale w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Za przewlekłe prowadzenie postępowania uznaje się także sytuacje, w których organ podejmuje czynności zbędne albo gdy w ogóle nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, realizując przy tym jedynie obowiązek informowania z art. 36 k.p.a. (por. wyroki NSA: z dnia 26 października 2012 r. o sygn. akt II OSK 1956/12; z dnia 14 stycznia 2014 r. o sygn. akt II OSK 2309/13; z dnia 7 czerwca 2016 r. o sygn. akt II OSK 2458/15; z dnia 8 marca 2017 r. o sygn. akt I OSK 1708/16; z dnia 19 grudnia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1039/17; z dnia 21 lutego 2018 r. o sygn. akt I OSK 1843/17; z dnia 10 maja 2019 r. o sygn. akt I OSK 2255/17; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. Jak to bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2016 r. o sygn. akt I OSK 2567/15, inaczej niż w przypadku przewlekłości postępowania, kiedy z reguły nie dochodzi do załatwienia sprawy, ale z uwagi na podejmowanie czynności procesowych niezmierzających ku temu, a więc najczęściej tzw. czynności pozornych, w przypadku bezczynności badaniu zasadniczo nie podlega sposób procedowania, a jego efekt (czy jego brak) w postaci rozstrzygnięcia (braku) sprawy. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że Minister prowadził postepowanie nieefektywnie, a zatem przewlekle. O nieefektywności działań organu świadczy nie tylko zbyt długi okres trwania postępowania (decyzja z dnia [...] lutego 2020 r. została wydana po upływie 14 miesięcy od dnia złożenia wniosku, a nadto już po wniesieniu skargi na przewlekłość), ale także jego konkretne zachowania procesowe. Prezes UODO podjął bowiem pierwszą czynność procesową w dniu [...] stycznia 2019 r., wzywając Spółkę do udzielenia wyjaśnień w sprawie, a po ich otrzymaniu w dniu [...] lutego 2019 r., zwrócił się z kolejnym wezwaniem z dnia [...] lutego 2019 r., na które Spółka odpowiedziała w piśmie z dnia [...] marca 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2019 r. Od tego czasu organ nie gromadził już dowodów w sprawie, a mimo tego zawiadomił Skarżącego o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej (art. 10 § 1 k.p.a.) dopiero pismem z dnia [...] lipca 2019 r., a co więcej, w zawiadomieniu tym przedłużył termin załatwienia sprawy, pomimo tego, że Skarżący wystąpił już z ponagleniem z dnia [...] lipca 2019 r., domagając się niezwłocznego załatwienia sprawy. W powyższych realiach za szczególnie nieuzasadnione uznać należało poinformowanie Skarżącego w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. zarówno o zgromadzeniu materiału wystarczającego do załatwienia sprawy (art. 10 k.p.a.), a także o jednoczesnym przedłużeniu terminu jej rozpatrzenia. Praktyka taka nie tylko nie mieści się w standardach sprawnego prowadzenia postępowania administracyjnego, ale nie znajduje w ogóle racjonalnego uzasadnienia. Zdumienie budzi przy tym, że zamiast wydać decyzję w sprawie, Prezes UODO – po upływie wskazanych kolejnych dwóch miesięcy – nie podjął żadnych czynności, w tym nie poinformował Skarżącego o niedotrzymaniu wyznaczonego terminu ostatecznego jej załatwienia. W rezultacie, od dnia zawiadomienia Skarżącego (w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r.) o zakończeniu postępowania, do dnia wydania decyzji ([...] lutego 2020 r.) upłynęło prawie siedem miesięcy, w ciągu których organ nie podejmował czynności procesowych w sprawie. Jak już powiedziano, przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący w rezultacie do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy pozwalają zatem na stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezesa UODO w chwili złożenia skargi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Jednocześnie, działając na podstawie art. 149a § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Owo przekroczenie musi być nie tylko "znaczne", ale przede wszystkim pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. W ocenie Sądu, opóźnienie wydania rozstrzygnięcia, aczkolwiek naganne, nie jest zachowaniem godzącym w ład demokratycznego państwa prawa, nie wywołuje też dotkliwych skutków dla Skarżącego, tym bardziej w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi organ rozpoznał jego wniosek i wydał decyzję w sprawie. Z tych samych względów Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanek do przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a.