II SO/Wa 164/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] w przedmiocie wymierzenia grzywny Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w W. za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 05 maja 2015 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia 1. wymierzyć Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w W. grzywnę w kwocie 1000 zł (słownie: tysiąc złotych); 2. zasądzić od Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Stowarzyszenie [...] (dalej: Stowarzyszenie) zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w W. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa, za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 05 maja 2015 r. na bezczynność Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Pismem z dnia 02 października 2015 r. sygn. akt II SO/Wa 164/15 WSA w Warszawie przesłał organowi odpis wniosku Stowarzyszenia z dnia 31 sierpnia 2015 r. wraz z załącznikami, celem nadesłania odpowiedzi na wniosek. W odpowiedzi na powyższe Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W., pismem z dnia 07 października 2015 r. wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Organ podniósł, iż 11 maja 2015 r. do Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. wpłynęła skarga na bezczynność Sądu Dyscyplinarnego. W dniu 17 czerwca 2015 r. skarżący został wezwany do wskazania bezczynności jakiego organu dotyczy skarga z 05 maja 2015 r. Organ kierował się poglądem judykatury, zgodnie z którym to Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego jest organem wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej, określone w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W związku z powyższym, w ocenie organu, należało uzasadnione wątpliwości wyjaśnić. Skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) do dnia sporządzania odpowiedzi na skargę nie udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie. Z tego powodu skardze nie nadano dalszego biegu, albowiem podmiot, który nie jest organem administracji publicznej nie ma obowiązku przesłania skargi zgodnie z żądaniem skarżącego. W ocenie organu, Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w W. nie posiada zdolności sądowej, zdolność taką posiada jedynie Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W., jako organ administracji publicznej wymieniony w art. 4 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.). Przewodniczący bowiem wykonuje obowiązki wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej, dlatego stroną postępowania jest Przewodniczący Sądu, a nie Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 54 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 ppsa). Stosownie do treści art. 55 § 1 ppsa, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 w zw. z art. 3 § 3 ww. ustawy, sądy administracyjne są zobowiązane do stosowania środków określonych również w przepisach szczególnych. Taką właśnie szczególną regulację postępowania przed sądami administracyjnymi wprowadza ustawa z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058). Stosownie do treści art. 21 pkt 1 ww. ustawy, do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Jak wynika z akt sprawy II SO/Wa 164/15, pismem z dnia 05 maja 2015 r. Stowarzyszenie wniosło za pośrednictwem Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. skargę na bezczynność Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, która wpłynęła do Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w W. w dniu [...] maja 2015 r. Zestawiając datę otrzymania przez organ skargi – 11 maja 2015 r., z 15-dniowym terminem, o którym mowa w art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazać należy, iż termin ten upłynął z dniem 26 maja 2015 r. Pomimo upływu powyższego terminu Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w W. do dnia dzisiejszego nie przekazał przedmiotowej skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę WSA w Warszawie. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny Sądowi Dyscyplinarnemu został złożony w sprawie dotyczącej dostępu do informacji publicznej. Oznacza to, że w tej sprawie dokonanie wykładni pojęcia organu, o którym mowa w art. 54 § 2 ppsa, wymaga odniesienia do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem do sądu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej niezbędne jest zatem ustalenie, czy podmiot, którego ukarania domaga się skarżący jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny dopuszczalności wniosku. A zatem w przypadku ustalenia, że wskazany przez stronę skarżącą podmiot nie mieści się w kręgu zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, uznać należy, iż nie jest on organem, o którym mowa w art. 54 § 2 ppsa, zobowiązanym do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, o którym mowa w art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie może być w stosunku do niego kierowany wniosek o ukaranie grzywną za niewykonanie wyżej wymienionych obowiązków (art. 55 § 1 ppsa). Jako niedopuszczalny podlega on zatem odrzuceniu (patrz: postanowienie NSA z 16 października 2012 r. sygn. akt I OZ 309/12). W niniejszej sprawie Stowarzyszenie we wniosku o wymierzenie grzywny jako organ wskazało Sąd Dyscyplinarny. Obowiązkiem WSA w Warszawie było zatem ustalenie, czy Sąd Dyscyplinarny jest organem administracji w sensie funkcjonalnym, tj. czy na podstawie przepisów ustawy wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) organami izby notarialnej są walne zgromadzenie notariuszy izby i rada izby notarialnej. Natomiast treść art. 53 § 1 Prawa o notariacie nie pozostawia wątpliwości, iż sądy dyscyplinarne izby notarialnej są jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego notariuszy zajmującym się prowadzeniem spraw dyscyplinarnych członków tej korporacji zawodowej. Według art. 53 § 1 tej ustawy, do orzekania w sprawach dyscyplinarnych są powołane sądy dyscyplinarne: 1) w pierwszej instancji - sądy dyscyplinarne izb notarialnych; 2) w drugiej instancji - Wyższy Sąd Dyscyplinarny. Stosownie do treści art. 53 § 2 i 4 tej ustawy członków sądów dyscyplinarnych wybierają na trzyletnią kadencję poszczególne walne zgromadzenia notariuszy izb notarialnych, a przewodniczących sądów dyscyplinarnych i ich zastępców wybierają spośród siebie członkowie tych sądów. Obsługę organizacyjno-kancelaryjną sądów dyscyplinarnych zapewniają rady izb notarialnych. Z powyższego wynika, że sądownictwo dyscyplinarne samorządu notarialnego zostało wyodrębnione ze struktury izb notarialnych. Sąd dyscyplinarny funkcjonuje jako podmiot niezależny od rady izby notarialnej. Pomiędzy radą izby notarialnej a sądem dyscyplinarnym danej izby nie ma żadnych związków prawnych o charakterze organizacyjnym poza wspomnianą obsługą organizacyjno-kancelaryjną. Przyjęte w rozdziale 6 ustawy Prawo o notariacie postępowanie dyscyplinarne wobec notariusza, stanowi zasady wewnątrzkorporacyjnej odpowiedzialności za wykonywanie przez notariusza zadań publicznych niezgodnie z normami etycznymi i zawodowymi obowiązującymi członków samorządu notarialnego i naruszenie innych obowiązków, o których mowa w art. 50 Prawa o notariacie. Przyznaną ustawą samorządowi notarialnemu wyłączną kompetencję w celu egzekwowania odpowiedzialności dyscyplinarnej notariuszy należy uznać za jedną z immanentnych cech organizacji samorządowej mającą na celu wprowadzenie sytuacji wolnej od określonych ustawą niepożądanych zachowań członków tej korporacji. Mowa tu o oczywistej i rażącej obrazie przepisów prawnych, uchybieniu powadze lub godności zawodu, jak również niespełnieniu obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności oraz za niewykonanie obowiązku, uchybieniu objęcia patronatem aplikanta notarialnego w okresie kolejnych 3 lat i 6 miesięcy i niewykonaniu zobowiązania, o którym mowa w art. 71a § 5 Prawa o notariacie (art. 50 Prawa o notariacie). Są to uchybienia związane w sposób nierozerwalny z wykonywaniem przez notariusza jego działalności. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że postępowanie związane z wymierzeniem odpowiedzialności za te uchybienia, ustawa pozostawiła samorządowemu sądownictwu dyscyplinarnemu. Wyposażenie sądu dyscyplinarnego w kompetencje władcze poprzez decydowanie o możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego jakim jest notariusz, ustalenie przez ustawodawcę sposobu powoływania i odwoływania kadencyjnych członków tego sądu, wybierania jego przewodniczącego i zastępców pozwala stwierdzić, że Sądy te wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (patrz: postanowienie NSA z 04 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 146/15; wyrok WSA w Krakowie z 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Kr 39/15). Z powyższego wynika, że Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w W. podlega rygorom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem, w ocenie WSA w Warszawie, brak przekazania skargi, akt sprawy oraz odpowiedzi na skargę uzasadnia wymierzenie Sądowi Dyscyplinarnemu grzywny w przedmiotowej sprawie. Wskazać należy, iż skarga Stowarzyszenia rozpatrywana jest w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej, które jest trybem szczególnym i zawiera bardziej restrykcyjne unormowania co do terminu przekazania skargi sądowi. Wykonanie obowiązków określonych w art. 54 § 2 ppsa w związku z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wymaga przekazania sądowi skargi wraz z aktami i z odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ ustawowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, bez względu na przyczyny oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Bezspornym jest, że Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w W., którego bezczynność jest przedmiotem skargi, do dnia dzisiejszego nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku i nie przekazał przedmiotowej skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do WSA w Warszawie. Powyższe oznacza, że wystąpiły przesłanki do orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Podnieść należy, iż okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi oraz okres tego uchybienia pozostają bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny. Mogą one mieć jedynie wpływ na wysokość grzywny, gdyż sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa). Powyższy przepis pozwala bowiem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przesłania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi (patrz: postanowienie NSA z dnia 09 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 314/12, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że wniosek Stowarzyszenia jest uzasadniony i wymierzył grzywnę w wysokości 1000 złotych. Sąd wymierzając grzywnę wziął pod uwagę zarówno okoliczności sprawy, jak i okres zwłoki Sądu Dyscyplinarnego w przekazaniu skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę oraz to, że Sąd Dyscyplinarny ostatecznie nie wykonał przewidzianego w ustawie obowiązku. Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzona od organu na rzecz wnioskodawcy kwota 100 zł stanowi wartość uiszczonego wpisu sądowego.