III SA/Wa 1120/21

WyrokWSA w Warszawie2021-11-17

Skład orzekający: Matylda Arnold-Rogiewicz, Agnieszka Baran, Jacek Kaute

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną w administracji może być podstawą do kwestionowania zasadności zastosowania środka zabezpieczającego, w szczególności w sytuacji, gdy skarżący podnosi argumenty dotyczące wygaśnięcia zobowiązania z powodu konfuzji wierzytelności i długu?
Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną w administracji (art. 54 u.p.e.a.) ma charakter subsydiarny i służy kontroli prawidłowości oraz zgodności z prawem dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Nie jest ona środkiem prawnym umożliwiającym merytoryczne badanie zasadności zastosowania środka zabezpieczającego ani kwestionowanie istnienia lub wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku. Kwestie te powinny być podnoszone w ramach zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.) lub odwołania od decyzji merytorycznej.
Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie zabezpieczające wobec majątku A.S. w związku z zaległościami podatkowymi VAT. Dokonano zajęcia zabezpieczającego zwrotu podatku VAT należnego stronie. Pełnomocnik strony złożył skargę na czynność zabezpieczającą, podnosząc m.in. argument o wygaśnięciu zobowiązania z powodu konfuzji wierzytelności i długu, a także brak przesłanek do zastosowania zabezpieczenia. Organ egzekucyjny początkowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi, następnie uchylił to postanowienie z uwagi na błędne pouczenie strony o terminie (14 dni zamiast 7 dni). Następnie organ egzekucyjny oddalił skargę, uznając czynność zabezpieczającą za prawidłową. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające. oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "Naczelnik" "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie zabezpieczające wobec majątku A. S. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Zobowiązana") na podstawie zarządzeń zabezpieczenia: • nr [...] z dnia [...] września 2020r., obejmującego zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za 11/2017r., • nr [...] z dnia [...] września 2020r., obejmującego zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za 02/2018r., • nr [...] z dnia [...] września 2020r., obejmującego zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za 03/2018r., w łącznej kwocie należności głównej 93 212,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 18 248,00 zł. Zawiadomieniem z dnia 30 września 2020 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług Zobowiązanej u Naczelnika. Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym, wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia doręczono Zobowiązanej w dniu 6 października 2020r. Pismem z dnia 20 października 2020 r., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w tym samym dniu, pełnomocnik Strony, powołując się na art. 54 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") złożył skargę na czynność zabezpieczającą innej wierzytelności pieniężnej. Pełnomocnik Strony podniósł, że zajęcie zwrotu podatku, o który wystąpiła Strona, a którym dysponował organ egzekucyjny będący zarówno dłużnikiem, jak i wierzycielem kwoty zwrotu podatku jest absurdalne ponieważ w takiej sytuacji następuje konfuzja wierzytelności i długu, co powoduje, iż zobowiązanie wygasa. Tym samym błędna i nielogiczna jest również czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, w związku z którą dłużnikiem jest organ. Strona uważa, że zabezpieczenie zostało dokonane pomimo, że nie zostały spełnione ku temu przesłanki, a organ dysponuje zwrotem podatku, więc decyzja o zabezpieczeniu nie ma podstawy prawnej. Nadto podniósł, iż organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia pomimo braku przesłanek stanowiących o możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji. Strona nie zgodziła się z zawartą w zarządzeniu o zabezpieczeniu przesłanką zajęcia w związku z unikaniem wykonania zobowiązania przez nieujawnienie zobowiązań lub nierzetelne prowadzenie ksiąg. Pełnomocnik wskazał, że z uwagi, iż decyzja nie jest ostateczna, a Zobowiązana złożyła odwołanie, istnienie obowiązku nie jest przesądzone, brak więc pewności co do unikania przez Zobowiązaną wykonania obowiązku poprzez nieujawnienie czy też nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020r. Naczelnik stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazał, że skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonanej czynność. Wskazał, iż z akt sprawy wynika, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone stronie w dniu 6 października 2020r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął 13 października 2020r. Strona pismem z dnia 2 grudnia 2020 r. złożyła zażalenie na postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu pełnomocnik Zobowiązanej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które jak stwierdził, miały istotny wpływ na wynik i wydanie postanowienie mimo, że Zobowiązana wniosła skargę w terminie wskazanym w treści pouczenia zawiadomienia. Z przytoczonego fragmentu pouczenia wynikało bowiem, że Zobowiązanej służy skarga na zajęcie zabezpieczające, którą wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020r., Naczelnik uchylił postanowienie z dnia [...] listopada 2020r. w sprawie uchybienia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wyjaśnił, że druk zawiadomienia zawierał błędne pouczenie strony o możliwości złożenia skargi w terminie 14 dni. Organ egzekucyjny wskazał, że błędna informacja nie może powodować negatywnych konsekwencji dla Strony. W tym samym dniu organ I instancji wydał również postanowienie nr [...]. w którym oddalił skargę wniesioną przez Stronę w dniu 20 października 2020r. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu wszczętym skargą ocenie podlegać może zajęcie zabezpieczające dokonane w dniu [...] września 2020 r. w Urzędzie Skarbowym W., Podniósł, że środek został zastosowany zgodnie z procedurami tj. przez przesłanie do zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej i jednocześnie wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami, z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, bez zgodny organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu. Wskazał, że zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym zostało doręczone Stronie w dniu 6 października 2020r., wraz z zarządzeniami zabezpieczenia, a z uwagi na fakt, że organ egzekucyjny jest jednocześnie dłużnikiem zajętej wierzytelności, zawiadomienie zostało doręczone w tym samym dniu, w którym zostało wystawione tj. 30 września 2020r. Organ egzekucyjny podkreślił, że zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym zostało sporządzone zgodnie z określonym wzorem i zawierało wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2w zw. z art. 166b u.p.e.a. wraz z określoną w całości kwotą zobowiązania wynoszącą 111 460,00 zł. Wskazał także, że w ramach zajęcia zabezpieczającego dokonano zabezpieczenia kwoty w wysokości 27.384,00 zł. Stwierdził, iż pozostała, brakująca kwota jest nadal wymagalna. W odniesieniu z kolei do zarzutu dokonania zabezpieczenia pomimo, że nie zostały ku temu spełnione przesłanki, organ egzekucyjny wyjaśnił, iż w postępowaniu wszczętym skargą nie jest uprawniony do badania zasadności podnoszonych zarzutów, gdyż wykraczają poza ramy niniejszego postępowania. Pismem z dnia 23 grudnia 2020 r. pełnomocnik Strony wniósł zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2020r. Zarzucił naruszenie : – art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 18 i 154 § 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi mimo braku ustawowych przesłanek zastosowania zabezpieczenia; – art. 124 § 2 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 i 154 § 1 u.p.e.a. poprzez nieodniesienie się organu pierwszej instancji do zarzutów dotyczących braku ustawowych podstaw do zastosowania zabezpieczenia. W uzasadnieniu pełnomocnik Strony podniósł, że organ egzekucyjny w postanowieniu oddalającym skargę na czynność egzekucyjną nie dokonał analizy pod względem zaistnienia przesłanki dokonania czynności, która mogłaby mieć wpływ na utrudnienie czy też udaremnienie egzekucji. Wskazał, że w sytuacji Zobowiązanej nie zaistniał brak płynności finansowej, unikanie wykonania obowiązku. Zobowiązana nie dokonywała wyprzedaży majątku i nie była również wzywana do składania oświadczenia majątkowego, w związku z czym, brak jest podstaw do zastosowania zabezpieczenia, którego jak twierdzi Strona, organ nie wyjaśnił. Wobec powyższego pełnomocnik Strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zastosowanej czynności egzekucyjnej. Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W, (dalej: "Dyrektor", "organ II instancji") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] grudnia 2020 r. Organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny kontroluje prawidłowość i zgodność z prawem dokonanych przez siebie czynności egzekucyjnych. Zatem strona, korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w złożonej skardze może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny lub egzekutora w odniesieniu do przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Dyrektor zaznaczył, że według u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., skargę na czynność egzekucyjną zgodnie z art. 54 § 3 wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na błąd zawarty w druku pouczenia zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym inną wierzytelność pieniężną z dnia 30 września 2020 r., który zawierał pouczenie co do możliwości wniesienia skargi w terminie 14 dni, zarówno organ egzekucyjny, jak i Dyrektor przystąpił do rozpatrzenia sprawy. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 112 k.p.a. "błędne pouczenie Strony w decyzji, co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia". Dyrektor wskazał, iż na mocy art. 164 § 4 u.p.e.a. do zajęcia zabezpieczającego stosuje się m. in. odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym z innych wierzytelności pieniężnych. Organ II instancji podkreślił, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku u dłużnika zajętej wierzytelności - Naczelnika została dokonana zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej wraz z wezwaniem, aby należnej kwoty z tytułu zabezpieczenia zwrotu podatku bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanej, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu celem zabezpieczenia należności. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu z dnia [...] września 2020 r. wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia nr [...], [...], [...] doręczono Zobowiązanej w dniu 6 października 2020 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu jego wystawienia, tj. w dniu [...] września 2020r. Dyrektor wskazał także, że zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym zostało sporządzone zgodnie z określonym wzorem i zawierało wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 pkt 1-9 w zw. z art. 166b u.p.e.a. W związku z podnoszonym zarzutem pełnomocnika Strony, w kwestii dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia zabezpieczającego polegającego na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług, którym organ dysponował, Dyrektor wskazał, że do takiego działania Naczelnika upoważniła ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. W ocenie organu nadzoru zwrot podatku jako wierzytelność przysługująca zobowiązanemu od konkretnego organu podatkowego może stanowić przedmiot zajęcia w postępowaniu zabezpieczającym. Wyłącznie w sytuacji istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych zwrot podatku podlega zaliczeniu z urzędu na te zobowiązania. Wobec powyższego Dyrektor stwierdził, że czynność zabezpieczająca polegająca na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u Naczelnika, w ocenie Dyrektora została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się z kolei do zarzutów Strony w kwestii prawidłowości i zasadności wydania decyzji zabezpieczającej, Dyrektor wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego zarządzeniem zabezpieczenia. Organ egzekucyjny, nie ma więc możliwości merytorycznego badania zgodności z prawem wydanej decyzji. Postępowanie zabezpieczające służy zapewnieniu realizacji obowiązku i nie może zastępować procedur, umożliwiających zakwestionowanie decyzji merytorycznych. Argumentacja Strony, jako skoncentrowana wokół zarzucanej wadliwości (zasadności) decyzji o zabezpieczeniu, powinna być sformułowana w odwołaniu od tej decyzji, a nie w skardze na czynność zabezpieczającą. W ocenie Dyrektora zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo uzasadnione zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, a zatem zarzut Strony dotyczący naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. nie znajduje podstaw. Strona nie godząc się z rozstrzygnięciem Dyrektora z dnia [...] marca 2021 r., pismem z dnia 12 kwietnia 202lr., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w tym samym dniu, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżanemu postanowieniu pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie: 1) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 90 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 67 § 1 poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo zajęcia zwrotu VAT, o który wystąpiła Zobowiązana, którym to zwrotem dysponuje organ egzekucyjny, który jest zarówno dłużnikiem jak i wierzycielem kwoty zwrotu podatku VAT, w takie sytuacji następuje konfuzja wierzytelności i długu, zobowiązanie wygasa 2) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 154 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo braku przesłanek ku zabezpieczeniu. W związku z powyższym pełnomocnik Strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu pełnomocnik Strony podniósł, że zajęcie zwrotu podatku, o który wystąpiła Strona, a którym dysponował organ egzekucyjny będący zarówno dłużnikiem, jak i wierzycielem kwoty zwrotu podatku jest absurdalne ponieważ w takiej sytuacji następuje konfuzja wierzytelności i długu, co powoduje, iż zobowiązanie wygasa. Tym samym błędna i nielogiczna jest również czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, w związku z którą dłużnikiem jest organ. Strona uważa, że zabezpieczenie zostało dokonane pomimo, że nie zostały spełnione ku temu przesłanki, a organ dysponuje zwrotem podatku, więc decyzja o zabezpieczeniu nie ma podstawy prawnej. Nadto podniósł, iż organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia pomimo braku przesłanek stanowiących o możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji. Pełnomocnik wskazał, że z uwagi, iż decyzja nie jest ostateczna, a Zobowiązana złożyła odwołanie, istnienie obowiązku nie jest przesądzone, brak więc pewności co do unikania przez Zobowiązaną wykonania obowiązku poprzez nieujawnienie czy też nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii prawidłowości postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności. Na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie u.p.e.a. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) doszło do nowelizacji u.p.e.a. Wskazana wyżej ustawa weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. i wprowadziła istotne zmiany m.in. w zakresie sposobu wnoszenia i rozstrzygania skargi na czynność egzekucyjną. W świetle art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. Podstawą skargi jest: 1. dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 54 § 2 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Stosownie do art. 54 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1. oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2. uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości; b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Artykuł 54 § 6 u.p.e.a. wskazuje z kolei, że w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny: 1. uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części 2. usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej. Jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 13 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 385/21 w judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, LEX nr 1941089). W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Również w piśmiennictwie akcentuje się, że zachowuje aktualność pogląd prawny, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutów wskazane w art. 33 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok NSA z 6.12.2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364). W szczególności w postępowaniu prowadzonym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA w Warszawie z 18.01.2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097) - P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778.13 "w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Wykluczona jest możliwość sprawdzania legalności w tym trybie tych działań, czynności i aktów, które podejmowane są w postępowaniu egzekucyjnym przez wierzyciela egzekwującego. Ponadto skarga ta ma charakter subsydiarny i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. (wyrok NSA z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13, LEX nr 1413364). Przedstawione wyżej uwagi odnoszą się wprost do czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym jednak w ocenie Sądu zachowują w pełni aktualność w odniesieniu do czynności zabezpieczających podejmowanych w ramach postępowania zabezpieczającego (dział IV u.p.e.a.)". Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Pełnomocnik Skarżącej wadliwość dokonanej czynności upatruje w tym, że Organ I instancji dysponował już kwotą niezwróconego Skarżącej podatku od towarów i usług, w związku z czym zajmowanie wierzytelności u "samego siebie" jest absurdalne, ponieważ z punktu widzenia prawa cywilnego w takiej sytuacji następuje konfuzja wierzytelności i długu, a co za tym idzie zobowiązanie wygasa. Zdaniem zatem Pełnomocnika Skarżacej brak było podstaw do zajęcia wierzytelności, skoro zobowiązanie (uprzednio) wskutek konfuzji wygasło. Odnosząc się do zarzucanego naruszenia (art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 90 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 67 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo zajęcia zwrotu VAT, o który wystąpiła Zobowiązana, którym to zwrotem dysponuje organ egzekucyjny, który jest zarówno dłużnikiem jak i wierzycielem kwoty zwrotu podatku VAT, w takie sytuacji następuje konfuzja wierzytelności i długu, zobowiązanie wygasa) zauważyć należy, że kwestia wygaśnięcia obowiązku może stanowić podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 33 §1 i §2 pkt 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§1), przy czym podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest, zgodnie z §2 pkt 5, wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Mając na uwadze niekonkurencyjności środków prawnych (tj. skargi na czynność egzekucyjną oraz zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej) stwierdzić należy, że podniesione przez Pełnomocnika Skarżącej naruszenie przepisów – jako dotyczące kwestii wygaśnięcia obowiązku – nie może być przedmiotem analizy w ramach postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Tym samym, stwierdzić należy, że zarzucane naruszenie (naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 90 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 67 § 1 u.p.e.a.) należy uznać za niezasadne. Za niezasadne należało również uznać zarzucane naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 154 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo braku przesłanek ku zabezpieczeniu – zdaniem Pełnomocnika Skarżącej organ nie miał podstaw do dokonania zabezpieczenia, skoro organ podatkowy dysponował kwotą zwrotu podatku VAT, co więcej decyzja [o zabezpieczeniu została uchylona]. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy ponownie, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia (wyrok WSA w Warszawie z 27.11.2019 r., III SA/Wa 1331/19, LEX nr 2976323.). Kwestionowanie prawidłowości (i podstaw do wydania) decyzji o zabezpieczeniu następuje w związku z zaskarżeniem tego rozstrzygnięcia w odwołaniu (art. 220 O.p.), zaś kwestia nieistnienia obowiązku albo jego wygaśnięcia w całości lub w części stanowi podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 §1 i §2 pkt 1 oraz pkt 5 u.p.e.a.), a co za tym idzie zarzucana przez Pełnomocnika Skarżącej nie może stanowić – ze względu na niekonkurencyjność środków prawnych – podstawy skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Odnosząc się do samej czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej dokonanej zawiadomieniem z dnia 30 września 2020 r. i oceny jej prawidłowości należy wskazać, że zasadnie w zaskarżonym postanowieniu wskazano, iż na mocy art. 164 § 4 u.p.e.a. do zajęcia zabezpieczającego stosuje się m. in. odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym z innych wierzytelności pieniężnych. Czynność polegająca na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku u dłużnika zajętej wierzytelności - Naczelnika Urzędu Skarbowego W. została dokonana zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej wraz z wezwaniem, aby należnej kwoty (z tytułu zwrotu podatku) bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanej, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu celem zabezpieczenia należności. W myśl art. 89 § 2 ustawy egzekucyjnej, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem, doręczając mu, zgodnie z pkt 3 przywołanego przepisu, odpis zarządzenia zabezpieczenia. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu nr [...] z dnia [...] września 2020r. wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia nr [...], [...], [...] doręczono Zobowiązanej w dniu 6 października 2020r. (k. 1-4,5-6 akt egzekucyjnych). Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu jego wystawienia, tj. w dniu 30 września 2020r. Zasadnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym zostało sporządzone zgodnie z określonym wzorem i zawierało wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 pkt 1-9 w zw. z art. 166b u.p.e.a. W konsekwencji stwierdzić należy, że zasadne było oddalenie skargi przez organ I instancji i utrzymanie w mocy tego postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. – skarga na zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności pieniężnej dokonane zawiadomieniem z dnia 30 września 2020 r. była bowiem niezasadna a zajęcie dokonane prawidłowo. W konsekwencji uznając prawidłowość zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) skargę oddalił. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło