III SA/Wa 1203/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego za styczeń 2012 r. oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za I kwartał 2012 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Skarżąca – O. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 2.000 zł. Wskazała, że jest to wniosek ponowny, ale oparty na nowych okolicznościach. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że od II kwartału 2012 r. nie uzyskuje żadnych przychodów, a w lipcu 2013 r. zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Skarżąca nie posiada środków finansowych umożliwiających uiszczenie wpisu. Skarżąca nie jest w stanie przedstawić sprawozdania finansowego za 2012 r., ponieważ mimo ciążącego na niej w tym zakresie obowiązku, bilans nie został sporządzony. Skarżąca nie dysponuje dokumentami źródłowymi umożliwiającymi odtworzenie historii bilansowej spółki. Spółka poniosła również, że zobowiązania podatkowe powstały w okresie, w którym spółka była zarządzana przez inne osoby niż aktualnie. W konsekwencji, ewentualna rezerwacja środków finansowych na potrzeby obecnych postepowań nie zależała od osób obecnie zasiadających w organach spółki. Skarżąca wyjaśniła również, że do chwili obecnej wszelkie koszty za spółkę ponoszone były przez jej aktualnego, jedynego wspólnika, niezwiązanego ze spółką w okresie, którego dotyczy spór. Aktualnie dalsze dopłaty nie są już możliwe. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników w dniu [...] września 2015 r. uchwałą nr 1/2015 r. jednoznacznie taką możliwość wykluczyło. Do wniosku spółka załączyła wyciąg z rachunku bankowego oraz uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z [...] września 2015 r. Na podstawie zarządzenia z 22 września 2015 r. skarżąca została wezwana do złożenia wniosku na aktualnym, urzędowym formularzu PPPr oraz do: nadesłania bilansu, rachunku zysków i strat wraz z informacja dodatkową (sprawozdanie finansowe) za ostanie dwa lata prowadzenia działalności gospodarczej, wyjaśnienia dlaczego spółka jedynie zawiesiła a nie zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą, wskazania innych, poza uchwałą 1/2015 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki, okoliczności, które uzasadnią odmienną ocenę wniosku Spółki, od tej dokonanej postanowieniem NSA z 27 sierpnia 2015 r., I FZ 228/15, wskazania źródeł finasowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika w związku z w/w uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 1/2015. W odpowiedzi skarżąca złożyła wniosek na formularzu oraz ponownie wyjaśniła, że nie może przedstawić bilansu oraz rachunku zysków i strat, bowiem nie zostały one sporządzone przez uprzednie władze spółki. Skarżąca nie wdraża procedury likwidacyjnej, bowiem nie ma środków na zaspokojenie wierzycieli. Spółka wskazała również, że wynagrodzenie pełnomocnika zostało opłacone przed podjęciem uchwały o zaprzestaniu dopłat. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć należy, że wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy – pierwotnie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a następnie w zakresie częściowego zwolnienia z tych kosztów – był już przedmiotem oceny zarówno Sądu I instancji jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak, postanowieniem z 3 listopada 2014 r. WSA w Warszawie odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych a postanowieniem z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I FZ 470/14 NSA oddalił zażalenie spółki na postanowienie Sądu I instancji; postanowieniem z 11 maja 2015 r. WSA w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych ponad kwotę 1.000 zł, postanowieniem z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I FZ 228/15 NSA oddalił kolejne zażalenie skarżącej. Aktualnie spółka wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, okoliczności, na które powołuje się spółka w kolejnym, trzecim już wniosku o przyznanie prawa pomocy w dalszym ciągu nie uzasadniają pozytywnego rozstrzygnięcia w tej kwestii. Przede wszystkim, przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W rozpoznawanej sprawie spółka w dalszym ciągu nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji majątkowej podnosząc, że nie może udokumentować sytuacji finansowej za ostatnie lata prowadzenia działalności, z uwagi na brak dokumentów źródłowych. W ocenie referendarza sądowego, brak podstawowych informacji chociażby o przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę czy spółka jest lub była w stanie zabezpieczyć środki na partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Zdaniem referendarza sądowego, brak jakiejkolwiek wiedzy na temat sytuacji finansowej spółki uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej możliwości finansowych. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Zauważyć również należy, że w sprawie spółka reprezentowana jest i była przez profesjonalnych pełnomocników, którym – jak wynika z wyjaśnień spółki – wynagrodzenie wypłacone zostało z dopłat wniesionych przez jedynego wspólnika. Podobnie wpis sądowy w sprawie III SA/Wa 1841/13 w wysokości 100.000 zł uiszczony został z dopłat. Aktualnie spółka powołuje się na uchwałę z [...] września 2015 r. o zaprzestaniu dalszych dopłat na rzecz spółki (uchwała podjęta jednoosobowo przez jedynego wspólnika). Powyższe, zdaniem referendarza, nie może jednak wpłynąć na odmienną ocenę wniosku. Nie można się bowiem oprzeć się wrażeniu, że podjęcie wspominanej uchwały było jedynie reakcją na uzasadnienie postanowienia NSA z 27 sierpnia 2015r., w którym to Sąd wskazywał na niewyjaśnienie kwestii związanych z możliwością dalszych dopłat przez wspólnika, zwłaszcza w kontekście uiszczenia w innej sprawie wpisu w wysokości 100.000 zł oraz opłacania wynagrodzeń profesjonalnych pełnomocników. Zauważyć ponadto należy, że wspomniana uchwała podjęta została dopiero [...] września 2015 r., natomiast od 17 marca 2014 r., tj. od dnia wniesienia skargi, spółka miała pełną świadomość ciążących na niej w sprawie kosztów sądowych. Odnosząc się również do argumentacji, że aktualny wspólnik nie odpowiada za zobowiązania spółki oraz brak dokumentacji źródłowej, bowiem nie pełnił wówczas w spółce żadnych funkcji, zaważyć można jedynie, że w świetle takiej argumentacji nie do końca zrozumiałe może się wydawać tak znaczne zaangażowanie finansowe wspólnika w sprawy spółki oraz przyjęcie funkcji Prezesa Zarządu w dniu 14 lutego 2013 r., skoro spółka już od II kwartału 2012 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Podsumowując, w ocenie referendarza sądowego, w sprawie nie zaistniały przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tj. skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W rezultacie brak jest wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.