III SA/Wa 1204/07

Sygn. akt IIISA/WA 1204 /07 P O S T A N O W I E N I E Dnia 6 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym - W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, B. Sp. z. o.o. (dalej - Skarżąca) złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt I FZ 308/07 i stwierdziła, że sytuacja finansowa Spółki nie uległa zmianie od 1995 r. wobec tego wszelkie okoliczności przytoczone we wniosku załatwionym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] maja 1999 r. sygn. III SA 8296/98, [...] lipca 2001 r. sygn. III SA 257/01, z [...] grudnia 2005 r. sygn. akt II FZ 698/05 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1634/04 są nadal aktualne. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1.000 zł oraz, że Spółka nie posiada środków trwałych, rachunków bankowych, ani też nie osiąga zysków. Na wezwanie Sądu do przedłożenie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację finansową Skarżącej, B. W. - jedyny wspólnik oświadczył, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od 1995 r., nie posiada zeznań podatkowych, ani nie uzyskuje dochodów, nie posiada rachunków bankowych bilansów, ani rachunków zysków i strat. Spółka posiada dwa udziały likwidowanej spółki H., a jej wierzycielami są gmina, wspólnota mieszkaniowa, Skarb Państwa, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Naczelnik Urzędu Skarbowego W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. B. W. oświadczył również, iż posiada dom o powierzchni 80 m², położony na działce o powierzchni 1250 m² oraz działkę leśną o powierzchni 2700 m². Podał, że czyniąc osobiste starania o wychowanie dzieci i pracując we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskuje dochodów, nie składa deklaracji podatkowych ani nie posiada rachunku bankowego. Natomiast posiada niezaspokojone wierzytelności z tytułu pracy na rzecz B. Sp. z .o.o. od roku 1995. Postanowieniem z [...] września 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 9 października 2007 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnień powołała się na postanowienia sądów powszechnych zwalniające ją od kosztów sądowych. W ocenie Skarżącej nałożenie na nią obowiązku zapłaty kosztów sądowych w sytuacji, gdy uprzednio uznano ją za niezdolną do ich poniesienia, stanowi naruszenia zasady państwa prawa i zasady sprawiedliwości wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje bowiem usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszy wniosek należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku oraz złożonych oświadczeniach i dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki oraz jej zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, do których na obecnym etapie postępowania zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie, oświadczenia Skarżącej zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W związku z tym, w celu dokonania rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącego Referendarz sądowy, w oparciu o przepis art. 255 w zw. z art. 252 § 1 P.p.s.a., wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Spółka nie nadesłała jednak żadnych dokumentów źródłowych, o które wnioskował Sąd. Również wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych o stanie majątkowym jedyny wspólnik Spółki, ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że: "na zasadach wspólności ustawowej posiadamy dom 80 m² na działce 1250 m² oraz działkę leśną 2700 m². czyniąc osobiste starania o wychowanie dzieci i pracując we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskuję dochodu, nie składam deklaracji podatkowych, nie mam rachunku bankowego. Natomiast posiadam niezaspokojone wierzytelności z tytułu pracy na rzecz B. Sp. z o.o., licząc od 1995 r." Wskazać w związku z tym należy na stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04., w którym stwierdzono, że "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". W sprawie Skarżącej, pomimo bezsprzecznej znajomości prawa w zakresie prawa pomocy i wielu rozstrzygnięć Sądu w tym przedmiocie, ogranicza się ona w kolejnych sprawach do składania formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr o tożsamej treści, która została oceniona - wielokrotnie - w innych postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Skarżąca bowiem była i jest stroną wielu postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w których kwestionowała rozstrzygnięcia Ministra Finansów, Dyrektora Izby Skarbowej w W., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (przykładowe sygnatury akt sprawy: III SA 785/02, III SA 1509/02, III SA 2491/02, III SA 1987/03, III SA 2380/03, III SA 3361/03, III SAB 136/03, III SAB 140/03, III SA/Wa 285/04, III SA/Wa 1611/04, III SA/Wa 1612/04, III SA/Wa 1634/04, III SA/Wa 1642/04, III SA/Wa 2070/04, III SA/Wa 2466/04, III SA/Wa 2491/04, III SAB/Wa 15/04, III SAB/ Wa 25/04, III SA/Wa 656/05, III SA/Wa 1005/05, III SA/Wa 3568/06). Ponadto B. W., będący osobą uprawnioną do reprezentacji spółki, także występował jako strona postępowania sądowego w sprawach, w których występował jako osoba fizyczna (przykładowe sygnatury akt: III SA 1009/02, III SA 1010/02, III SA 1988/03, III SA 3219/03, III SA 3562/03, III SAB 139/03, III SA/Wa 1005/05, III SA/Wa 2212/05, III SAB/Wa 32/05, III SAB/Wa 33/05, III SA/Wa 121/06, III SA/Wa 1138/06). Zauważyć również należy, że Skarżąca, ani w tym, ani w żadnym innym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy nie przedstawiła innych dokumentów wskazanych w wezwaniach Sądu. Z kolei, jeśli Skarżąca lub też jej wspólnik nie podejmuje - od długiego czasu żadnych działań w celu pozyskania środków finansowych, to nie może równocześnie oczekiwać, iż koszty jej sporów - licznych - z organami podatkowymi będzie ponosił Skarb Państwa. Dodatkowo należy wskazać, że w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka ta nie może się powoływać na brak środków finansowych, gdyż może ona pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (por. orz. SN z 13.09.1937r., C.II.618/37, Zb. Urz. 1938, poz. 293). Skarżąca winna była wykazać niemożność uzyskania w/w dopłat od jedynego wspólnika, czego jednak w sprawie nie uczyniono. Ponadto nie przedstawienie przez Skarżącą bilansu i rachunku zysku i strat, uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji finansowej Spółki. Należy natomiast podkreślić, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j: Dz. U. 2002 r. Nr 76 poz. 694 ze zm.) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest obowiązana do sporządzania sprawozdania finansowego za okresy obrachunkowe. W konsekwencji przedstawione Sądowi informacje nie pozwalają stwierdzić, iż Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca nie przedstawiła informacji wymaganych przez Sąd, utrudniając w konsekwencji dokonanie analizy jej sytuacji finansowej. Powtórzyć należy, że przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem i dlatego to strona skarżąca musi wykazać brak środków na pokrycie kosztów postępowania. W ocenie Sądu, w żaden sposób nie można bowiem uznać, że wykazano, zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., istnienie przesłanek umożliwiających przyznania prawa pomocy, wyłącznie poprzez podanie wysokości kapitału zakładowego oraz lakoniczne stwierdzenie, że Spółka nie prowadzi działalności. We wniosku nie wskazano bowiem żadnych okoliczności faktycznych, które pozwalałyby przyjąć, że Skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z kolei powołane przez Spółkę orzeczenia sądów powszechnych oraz sądu administracyjnego, nie zwalniają Skarżącej z obowiązku wykazania w niniejszym postępowaniu przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie wskazać można również, iż postanowieniem z [...]czerwca 2007 r. sygn. akt I FZ 308/07, na które powołuje się Skarżąca w uzasadnieniu wniosku, NSA oddalił zażalenie B. W. na postanowienie Sądu I instancji odmawiające przyznania prawa pomocy. Podsumowując stwierdzić należy, że zadaniem Sądu jest ocena złożonego przez skarżącego oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, nie należy natomiast do jego zadań prowadzenia dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 10 maja 2004 r. sygn. FZ 18/04). W niniejsze sprawie Sąd podjął inicjatywę w celu ustalenia sytuacji majątkowej Spółki, nie oznacza to jednak obowiązku prowadzenia w nieskończoność postępowania w celu ustalania sytuacji majątkowej Skarżącej. Wskazać można również, iż w postanowieniu z [...] września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż uchylenie się przez stronę od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego, co do przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, uznać należy za przeszkodę wykluczająca uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Reasumując należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nienależycie przedstawiła swoją sytuację materialną, a co za tym idzie, nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowy, do których na obecnym etapie postępowania zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł.. Mając na względzie całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.