III SA/Wa 1385/10

27 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2005 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu Skarżący E. C. wniósł na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną roszczeniami organów podatkowych. Źródłem utrzymania Skarżącego jest umowa zlecenia oraz emerytura, z których dochód wynosi odpowiednio 3.500 zł oraz 1.600 zł (po potrąceniu egzekucyjnym). Skarżący zaznaczył że między nim a małżonką istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Wykonując wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo z 19 lipca 2010 r., w którym wyjaśnił, że Skarżący nie posiada tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] w W. Lokal ten jest własnością wnuczki, która reguluje związane z nim rachunki (czynsz, energia, gaz). Natomiast faktury wystawiane przez pełnomocnika opłaca syn Skarżącego T. Do pisma Skarżący załączono zeznania podatkowe Skarżącego i tytuły wykonawcze. Następnie pismem z 9 sierpnia 2010 r. pełnomocnik Skarżącego przedłożył kopię umowy pożyczki, kopie wyciągów z rachunków bankowych, kopię umowy o rozdzielności majątkowej, kopię umowy kredytu, kopię deklaracji VAT-7 oraz tytuły wykonawcze. Postanowieniem z 30 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, pełnomocnik Skarżącego podniósł, że Skarżący ze względu na brak środków nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu należnego od skargi. Pełnomocnik zarzucił, że referendarz sądowy nie dokonał oceny danych i przedstawionych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 30 sierpnia 2010 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w dwóch sprawach sygn. akt III SA/Wa 1350/10 i III SA/Wa 1385/10. Należny w tych sprawach wpis w łącznej wysokości – jedyny wymagany na tym etapie postępowania koszt sądowy – wynosi 4.490 zł. Zgromadzony materiał nie pozwala stwierdzić, że Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi. Jak wynika z przedstawionych informacji i dokumentów, Skarżący uzyskuje miesięczne dochody z tytułu emerytury 1.600 zł oraz umowy zlecenia 3.500 zł. Żona Skarżącego uzyskuje również stałe dochody z tytułu zatrudnienia w kwotach 8.862,76 zł brutto (7.476,11 zł netto) oraz 1.200,00 zł brutto (856,29 zł netto). Miesięczne dochody Skarżącego oraz jego żony znacznie przekraczają kwotę wymaganego wpisu w przedmiotowych sprawach. Skarżący natomiast nie przedstawił jakie wydatki składają się na jego miesięczne utrzymanie ani też nie wskazał nawet przybliżonej kwoty tych wydatków. Z oświadczenia Skarżącego wynika jedynie, że wszystkie opłaty za czynsz oraz media ponosi wnuczka Skarżącego. Wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego w sprawie, zostanie natomiast wypłacone przez syna Skarżącego. Skarżący przedstawił także umowę kredytu na kwotę 200.000 zł, z miesięczną ratą do spłaty 4.017,82 zł oraz umowę pożyczki na kwotę 42.105,26 zł z miesięczną ratą do spłaty 1.007,23 zł. Oznacza to, że uzyskiwane przez Skarżącego dochody wystarczają na spłatę rat kredytu i pożyczki. Podkreślić należy w tym miejscu, że kredyt zaciągnięty w [...] Bank w kwocie 200.000 złotych przeznaczony był na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości. Nieruchomość ta nie została przez Skarżącego wskazana w rubryce 7.1. wniosku o udzielenie prawa pomocy, nie zostało również wyjaśnione przez Skarżącego, czy i kiedy nieruchomość ta została zbyta, jak również nie zostało wyjaśnione, czy Skarżący (zamieszkujący w mieszkaniu wnuczki) uzyskuje dochody z tytułu nabycia powyższej nieruchomości np. na skutek jej wynajęcia, a jeżeli nie to z jakich powodów. Odnosząc się natomiast do, podnoszonej przez Skarżącego, kwestii rozdzielności majątkowej małżonków należy stwierdzić, iż przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt GZ 71/04). W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność ta odnosi się bowiem, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał, by nie był w stanie uiścić wpisu sądowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Fakt dokonywania przez Skarżącego inwestycji takich jak zakup nieruchomości i wynikająca z tego konieczność spłaty kredytu nie może uzasadniać przerzucenia na podatników kosztów prowadzenia przez Skarżącego spraw sądowych. Dodatkowo wskazać należy, że fakt udzielenia Skarżącemu przez dwa banki Skarżącego kredytu w 2005 roku i pożyczki w 2009 roku wskazuje, że Skarżący uznawany jest za osobę spełniającą wysokie kryteria majątkowe przy obliczaniu zdolności kredytowej co wskazuje na jego płynność finansową. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.