III SA/Wa 1450/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-11
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Małgorzata Długosz-Szyjko, Grzegorz Nowecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podlegający zwrotowi podatek od towarów i usług (VAT), który został uprzednio zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, należy rozpoznać jako przychód podatkowy w momencie jego otrzymania, w kontekście błędnej stawki należnego VAT przy imporcie usług zwolnionych z opodatkowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatek od towarów i usług (VAT) podlegający zwrotowi, który został uprzednio zaliczony do kosztów uzyskania przychodów na skutek błędu podatnika (nieprawidłowa stawka należnego VAT przy imporcie usług), nie wywiera skutków podatkowych na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.). Nie stanowi on przychodu, a zatem bezprzedmiotowe jest rozważanie momentu powstania przychodu. Sąd podkreślił, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. dotyczy wyłącznie VAT naliczonego, a nie należnego, a zaliczenie podatku należnego do kosztów uzyskania przychodu nie nastąpiło w warunkach przewidzianych prawem.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Kwestią sporną było rozpoznanie jako przychód podatkowy zwracanego podatku od towarów i usług (VAT), który został uprzednio zaliczony do kosztów uzyskania przychodów na skutek błędnej klasyfikacji stawki VAT przy imporcie usług zwolnionych z opodatkowania. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, wskazując, że podatek ten nie stanowi przychodu, a jego zaliczenie do kosztów było błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej instancji uchylił interpretację, ale Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na błędy proceduralne i konieczność merytorycznej oceny sprawy w granicach wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w W. (obecnie: B. S.A. z siedzibą we W.) na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę
Skarżący - [...] Bank S.A. z siedzibą w W. (obecnie: Bank
[...] S.A. z siedzibą we W.) 9 listopada 2009 r. złożył wniosek o
wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej
podatku dochodowego od osób prawnych. Skarżący przedstawił następujący stan
faktyczny oraz zdarzenie przyszłe:
Obok usług finansowych zwolnionych od opodatkowania podatkiem od
towarów i usług, stanowiących podstawowy przedmiot działalności, Skarżący
wykonuje również czynności dające prawo do odliczenia naliczonego podatku. W
przypadku wydatków, co do których nie jest możliwe wyodrębnienie kwot podatku
naliczonego związanego z czynnościami dającymi prawo do jego odliczenia oraz
czynnościami nie dającymi tego prawa, Skarżący wylicza proporcję, o której mowa w
art. 90 ust. 3-10 ustawy dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.
nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej u.p.t.u.) - zwaną dalej współczynnikiem struktury
sprzedaży. Pierwotnie Skarżący nie odliczał podatku od towarów i usług, zgodnie z
brzmieniem przepisów u.p.t.u., dotyczących współczynnika struktury sprzedaży i
podatek ten był rozpoznawany w kosztach podatkowych Skarżącego bądź jako koszt
bieżący, bądź poprzez odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej środków
trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Jednakże w praktyce istnieją
wątpliwości, czy brzmienie przepisów u.p.t.u. w tym zakresie jest zgodne z prawem
wspólnotowym. W przypadku, jeśli przepisy u.p.t.u. zostaną uznane za niezgodne z
prawem wspólnotowym, potwierdzone zostanie prawo Skarżącego do odliczania
podatku naliczonego. Wówczas Skarżący zamierza dokonać odliczenia uprzednio
nieodliczonego podatku od towarów i usług, poprzez złożenie korekt do deklaracji
VAT za okresy ubiegłe.
Ponadto Skarżący rozpoznaje obowiązek podatkowy z tytułu tzw. importu
usług od podmiotów niemających siedziby na terytorium Polski. W przypadku części
nabywanych z zagranicy usług, będących usługami w zakresie wsparcia dla
działalności bankowej, Skarżący klasyfikował je jako opodatkowane według stawki
22%. Obliczony w ten sposób podatek należny z tytułu importu przedmiotowych
usług Skarżący ujmował w kosztach podatkowych bądź jako koszt bieżący, bądź
poprzez odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej środków trwałych i wartości
niematerialnych i prawnych. Skarżący widzi argumenty przemawiające za uznaniem
wybranych usług dotyczących wsparcia działalności bankowej za usługi zwolnione z
podatku od towarów i usług. W przypadku uzyskania pozytywnych klasyfikacji
statystycznych oraz interpretacji podatkowych potwierdzających zastosowanie
zwolnienia z podatku od towarów i usług, Skarżący zamierza dokonać stosownej
korekty podatku należnego, który został uprzednio zadeklarowany. Ponadto
Skarżący może dokonywać korekty powodującej zwiększenie podatku odliczonego,
zgodnie z art. 91 u.p.t.u..
Pismem z 15 stycznia 2010 r. Skarżący uzupełnił stan faktyczny oraz
zdarzenie przyszłe. Poinformował, że kwestia niezgodności prawa wspólnotowego z
u.p.t.u. była przedmiotem wyroku WSA w Warszawie z 18 grudnia 2008 r. (sygn. akt
III SA/Wa 2337/08), wydanym na skutek złożonej przez niego skargi, w którym Sąd
stwierdził, iż art. 90 ust. 10 pkt 2 oraz art. 91 ust. 1 zdanie drugie u.p.t.u. są
przepisami sprzecznymi z postanowieniami Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28
listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
(Dyrektywa 112) - ze względu na nieuprawnione ograniczenie prawa podatników do
odliczenia podatku naliczonego i naruszenie zasady neutralności podatku od
towarów i usług jako podatku od wartości dodanej. Od powyższego wyroku Minister
Finansów złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która
obecnie oczekuje na rozpatrzenie. Zapytanie Skarżącego dotyczy więc
hipotetycznego przyszłego stanu faktycznego, który wystąpi, o ile wyrok NSA
podtrzyma tezy wyroku WSA. Wówczas potencjalne korekty deklaracji VAT złożone
przez Skarżącego będą obejmowały wartości podatku naliczonego, którego
przeliczenie nastąpiłoby w odniesieniu do poszczególnych okresów rozliczeniowych z
pominięciem przepisów uznanych przez NSA za niezgodne z Dyrektywą 112, zaś
formalną podstawą wystąpienia przez Skarżącego z ewentualnym wnioskiem o
stwierdzenie nadpłaty będzie art. 75 Ordynacji podatkowej, natomiast podstawą
merytoryczną będzie art. 86 ust. 1 u.p.t.u. (prawo obniżenia podatku należnego o
kwotę podatku naliczonego), art. 90 ust. 2-10 u.p.t.u. (odliczenie podatku
naliczonego dotyczącego czynności dających prawo do odliczenia jak i nie dających
prawa do odliczenia), z wyłączeniem zastosowania przepisów, które zostaną uznane
za niezgodne z Dyrektywą 112.
Ponadto Skarżący wskazał, że może dokonać korekty powodującej
zwiększenie podatku odliczonego w myśl art. 91 u.p.tu., w sytuacji, kiedy wartość
proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 u.p.t.u. (tzw. współczynnik struktury
sprzedaży) nie przekroczy dla danego roku progu 2% oraz w sytuacji, gdy Skarżący
dokona tzw. rocznej korekty podatku naliczonego dla danego roku podatkowego, gdy
dla tego roku różnica między proporcją odliczenia określoną w art. 90 ust. 4 u.p.t.u.
(tzw. proporcją wstępną dla danego roku), a proporcją określoną dla zakończonego
roku podatkowego (tzw. proporcją ostateczną) nie przekracza 2 %. Korekta będzie
polegała na ustaleniu wartości podatku naliczonego przypadającego do odliczenia
według proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 i 4 - także w przypadku, gdy (i)
wartość tzw. współczynnika struktury sprzedaży nie przekroczy dla danego roku 2%
oraz (ii) różnica pomiędzy wysokością współczynnika struktury sprzedaży
zastosowanego wstępnie dla danego roku podatkowego a ustaloną jego wartością
na podstawie zakończonego roku nie przekroczy 2 %.
W związku z powyższym Skarżący zadał następujące pytanie:
Czy podlegający zwrotowi podatek od towarów i usług, o którym mowa w
stanie faktycznym, zaliczony uprzednio do kosztów uzyskania przychodów
Skarżącego, należy rozpoznać jako przychód podatkowy w momencie jego
otrzymania?
Zdaniem Skarżącego, przepisy art. 12 ust 1 pkt 1, art. 12 ust. 1 pkt4f i pkt 4g
ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z
2000 r. Nr 54, poz. 654 z późń. zm., dalej: u.p.d.o.p.) wskazują jednoznacznie, iż
przychodem jest podatek podlegający zwrotowi, który uprzednio został zaliczony do
kosztów uzyskania przychodów. Z kolei z treści art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. można
wywnioskować a contrario, że podatek od towarów i usług zaliczony do kosztów
uzyskania przychodów jest w momencie jego zwrotu zaliczany do przychodów
opodatkowanych. Zdaniem Skarżącego, w świetle ww. przepisów, przychód
podatkowy z tytułu podlegającego zwrotowi podatku od towarów i usług, powstanie w
momencie, kiedy ten podatek zostanie mu faktycznie zwrócony. Skarżący wskazał, iż
przedmiotowa kwestia była przedmiotem licznych interpretacji indywidualnych, w
których potwierdzano, iż zwracany podatek od towarów i usług, zaliczony uprzednio
do kosztów uzyskania przychodów, podatnicy powinni rozpoznawać jako przychód
podatkowy w momencie otrzymania.
W interpretacji z [...] lutego 2010 r. Minister Finansów, reprezentowany przez
Dyrektora Izby Skarbowej w W., stanowisko Skarżącego uznał za
nieprawidłowe w części dotyczącej korekt podatku od towarów i usług wynikających z
prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 18 grudnia 2008 r. sygn. akt llI SA/Wa
2337/08 oraz w części dotyczącej korekt tego podatku wynikających z zastosowania
błędnej stawki z tytułu importu usług, a prawidłowe w części, w której Skarżący
dokona korekty podatku od towarów i usług powodującej zwiększenie podatku
odliczonego zgodnie z art. 91 u.p.t.u.
Zdaniem organu wymienione we wniosku przepisy art. 12 ust. 1 pkt 4f, art. 12
ust. 1 pkt 4g oraz art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie
stanowią ogólnej reguły odnoszącej się do każdej sytuacji powodującej korektę
podatku od towarów i usług. Obejmują one bowiem swoją normą tylko te
okoliczności, które ustawodawca w przepisach tych ściśle wymienił. I tak, w ocenie
organu, art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. dotyczy wyłącznie naliczonego podatku od
towarów i usług w dwóch sytuacjach: jego obniżenia lub zwrotu, natomiast w art. 12
ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. a contrario jest mowa o zwrocie podatku, a nie jego części
składowych, jak w przypadku podatku od towarów i usług - podatku naliczonego lub
należnego. Z kolei art. 12 ust. 1 pkt 4g ma zastosowanie w przypadku zwiększenia w
wyniku korekty VAT podatku naliczonego do odliczenia. Zmniejsza się wtedy wartość
(część) podatku naliczonego, który można zaliczyć do kosztów uzyskania lub do
wartości początkowej.
Organ wskazał, że jeżeli dokonane przez podatnika korekty podatku od
towarów i usług (naliczonego, należnego) nie mieszczą się w żadnym z
wymienionych przepisów to ich skutek w podatku dochodowym powinien być
uwzględniany po stronie kosztów uzyskania przychodów, bowiem na podstawie
przepisów u.p.d.o.p. regulujących zasady uznawania określonych wydatków za
koszty podatkowe - konkretnie art. 16 ust.1 pkt 46 - podatnik ma prawo w pewnych
sytuacjach uznać podatek od towarów i usług (naliczony, należny) za koszt
uzyskania przychodów.
W ocenie organu tylko w sytuacji, kiedy pierwotna faktura VAT i tym samym
koszt uzyskania przychodów został uwzględniony w prawidłowej wysokości, podatnik
ma prawo do bieżącego, tzn. w okresie rozliczeniowym, w którym skorygował (lub
otrzymał skorygowaną) fakturę VAT, uwzględnienia w rozliczeniach podatkowych
skutków tej korekty poprzez odpowiednie zwiększenie lub zmniejszenie kosztów
podatkowych. Natomiast w przypadku kiedy korekta faktury wynika z konieczności
wyeliminowania błędnie wystawionej - przez samego podatnika - faktury pierwotnej
podatnik jest zobowiązany do skorygowania (zmniejszenia/zwiększenia) kosztów
uzyskania przychodów, a tym samym skorygowania (zwiększenia/zmniejszenia)
podatku dochodowego za okresy rozliczeniowe (lata podatkowe), w których wykazał
te koszty w wysokości zawyżonej/zaniżonej. Jeżeli więc dokonane przez Skarżącego
korekty zostaną sporządzone zgodnie z przepisami u.p.t.u., to kwota podatku od
towarów i usług, w przypadkach o których mowa w art. 12 ust.1 pkt 4g u.p.d.o.p.
będzie stanowić przychód podatkowy. W tym więc zakresie organ uznał stanowisko
Skarżącego za prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do opisanych we wniosku dwóch kolejnych sytuacji, a
mianowicie korekty deklaracji VAT złożonych (wraz z wnioskami o stwierdzenie
nadpłaty) na podstawie wyroku WSA z 18 grudnia 2008 r. (sygn. akt IIl SA/Wa
2337/08), pod warunkiem uprawomocnienia się tego orzeczenia oraz korekty
należnego podatku od towarów i usług powstałych na skutek błędnej kwalifikacji
stawki podatkowej z tytułu importu usług przez podatnika, organ podniósł, że nie
mieszczą się one w ustalonym przez ustawodawcę katalogu przychodów. Ich skutki
należy więc rozpoznać po stronie kosztów uzyskania przychodów, dokonując
odpowiedniej ich korekty. Ponadto Organ wskazał, że jeżeli organ podatkowy w razie
złożenia korekty deklaracji VAT (wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty po
prawomocnym orzeczeniu sądowym, stwierdzającym niezgodność przepisów art. 90
ust. 10 pkt 2 oraz art. 91 ust. 1 zdanie 2 u.p.t.u.) uzna prawo do opisanej korekty i
dokona zwrotu nadpłaty z tego tytułu to wówczas Spółka powinna skorygować
(zmniejszyć) koszty uzyskania przychodów na bieżąco, tj. w okresie, w którym
nadpłata zostanie zwrócona. Korekta jest bowiem wynikiem okoliczności
zewnętrznych, niezależnych od Spółki. W konsekwencji stanowisko Skarżącego w
tym zakresie organ uznał za nieprawidłowe.
Odnosząc się natomiast do kwestii skutków korekty należnego podatku od
towarów i usług wynikającej z błędnie przyjętej stawki podatku z tytułu importu usług
organ wskazał, że opisana w tym zakresie we wniosku sytuacja nie mieści się w
wymienionych przez ustawę okolicznościach prowadzących do powstania przychodu
na mocy art. 12 ust. 1 pkt 4f oraz interpretowanego a contrario art. 12 ust. 4 pkt 6
u.p.d.o.p. - nie chodzi bowiem ani o podatek naliczony ani o zwrot podatku
zaliczonego uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Zaistniała sytuacja -
zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów należnego podatku od towarów i usług
na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 46 lit. b zdanie pierwsze u.p.d.o.p. - w ogóle nie
powinna mieć miejsca, gdyż podatek ten nie był należny. To podatnik popełnił błąd,
dokonując złej kwalifikacji w tym zakresie. Zdaniem organu skorygowanie skutków
tego błędu musi znaleźć odzwierciedlenie w odpowiedniej korekcie po stronie
kosztów podatkowych - zmniejszeniu tych kosztów o błędnie wykazany należny
podatek od towarów i usług - za poprzednie okresy rozliczeniowe, w których
wykazano koszty w wysokości zawyżonej. W związku z powyższym również w tym
zakresie organ uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.
Ustosunkowując się do przytoczonych przez Skarżącego interpretacji
podatkowych, organ podniósł, iż interpretacje organów nie stanowią powszechnej
wykładni przepisów prawa podatkowego, ponieważ wydawane są w indywidualnych
sprawach i wiążą tylko strony postępowania. Ponadto wskazał, że wydane one
zostały w odmiennym stanie faktycznym.
Pismem z 8 marca 2010 r. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia
prawa.
W odpowiedzi na to wezwanie Minister Finansów stwierdził brak podstaw do
zmiany interpretacji indywidualnej.
W skardze na powyższą interpretację indywidualną Skarżący wniósł o jej
uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 12 ust. 1 pkt
4f oraz art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. przez przyjęcie, że w przypadku korekty
należnego podatku od towarów i usług wynikającej ze zmiany klasyfikacji
importowanych usług w zakresie wsparcia dla działalności bankowej Skarżący nie
będzie mógł rozpoznać zwróconego podatku jako przychodu podatkowego w
momencie jego otrzymania, lecz będzie zobowiązany dokonać korekty kosztów
uzyskania przychodów w roku podatkowym, w którym zaliczył do kosztów uzyskania
przychodów podatek należny zapłacony z tytułu importu usług.
Skarżący w całości podtrzymał twierdzenia zawarte we wniosku o wydanie
interpretacji oraz w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
Ponadto Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że w odniesieniu do zwrotu podatku,
o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. organ posłużył się definicją zawartą w
art. 3 pkt 7 Ordynacji podatkowej, natomiast odnosząc się do terminu "zwrócone
podatki" użytego w art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p., posłużył się już odmienną definicją,
wskazując iż "zwróconym podatkiem" jest otrzymany zwrot nadpłaty podatku.
Zdaniem Skarżącego taka wykładnia tego przepisu stoi w sprzeczności z definicją
zawartą w art. 3 pkt 7 Ordynacji podatkowej, a ponadto dokonanie odmiennej
wykładni analogicznego pojęcia w dwóch przepisach tego samego aktu prawnego
świadczy o naruszeniu przez organ reguł wykładni systemowej wewnętrznej.
W ocenie Skarżącego prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 1 pkt 4f i art. 12 ust. 4
pkt 6 u.p.d.o.p. nie ogranicza zastosowania tych przepisów tylko do sytuacji
otrzymania zwrotu podatku w rozumieniu art. 87 u.p.t.u. lub zwrotu nadpłaty w
rozumieniu Ordynacji podatkowej. Jedną z przesłanek zastosowania tych przepisów
jest fakt zaliczenia (art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p.) lub niezaliczenia (art. 12 ust. 4 pkt
6 u.p.d.o.p) podatku do kosztów uzyskania przychodów. Tymczasem oczywiste jest,
że ani zwrot podatku w rozumieniu art. 87 u.p.t.u., ani też zwrot nadpłaty w podatku
okresowym w rozumieniu Ordynacji podatkowej co do zasady nie odzwierciedlają
kwot podatku od towarów i usług zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.
Zwrot podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 87 u.p.t.u. jest bowiem ustalaną
na koniec okresu rozliczeniowego nadwyżką sumy podatku naliczonego nad sumą
podatku należnego w tym okresie i nie odpowiada wprost żadnej konkretnej kwocie
podatku należnego czy też podatku naliczonego z tytułu dokonania określonej
operacji gospodarczej, która to kwota mogłaby zostać zaliczona do kosztów
uzyskania przychodów. Analogicznie sytuacja wygląda w przypadku zwrotu nadpłaty
podatku okresowego. Zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów podlegać mogą
kwoty podatku z tytułu konkretnej operacji gospodarczej, nie zaś wynik podatkowy za
dany okres rozliczeniowy (jakim jest zwrot podatku w rozumieniu art. 87 u.p.tu. i
zwrot nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej).
Ponadto Skarżący podniósł, iż w doktrynie prawa podatkowego nie
funkcjonuje formalny, wewnętrzny podział podatku od towarów i usług na
poszczególne "części składowe podatku". Nie znajduje także żadnej podstawy w
przepisach prawa ograniczenie stosowania art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p.
interpretowanego a contrario przez wyłączenie z jego zakresu pojęciowego zarówno
kategorii "części składowych podatku", jak i konkretnych kwot podatku wynikających
z określonych operacji gospodarczych, znajdujących odzwierciedlenie w kalkulacji
zobowiązania podatkowego (zwrotu podatku) za okres rozliczeniowy.
Skarżący podkreślił również, że w przypadku importu usług to nabywca jest
zobowiązany do rozliczenia podatku od towarów i usług i to on ponosi jego ciężar.
Ewentualna korekta VAT i wynikający z niej zwrot podatku od towarów i usług w
sensie ekonomicznym (przejawiający się np. w obniżeniu kwoty zobowiązania
podatkowego za bieżący okres) nie jest więc "zwrotem części składowej podatku",
ale zwrotem całości podatku z tytułu danej operacji gospodarczej.
Zdaniem Skarżącego nie znajduje zatem podstawy prawnej stwierdzenie
organu, iż korekta podatku od towarów i usług związana z zaklasyfikowaniem
importowanych usług do usług zwolnionych z opodatkowania podatkiem od towarów i
usług nie mieści się w zakresie przedmiotowym wymienionych przepisów u.p.d.o.p.
Przepisy te nie zawierają bowiem przesłanki, która ograniczałaby ich zastosowanie w
stosunku do tego typu przypadków, a odwołania w ich treści do zwrotu podatku nie
mogą być rozumiane jako odwołania do instytucji prawnych uregulowanych w art. 87
u.p.t.u. czy też w art. 75 Ordynacji podatkowej, gdyż wówczas przepisy te co do
zasady nie mogłyby być stosowane w przypadku podatków okresowych. Z art. 12
ust. 1 pkt 4f oraz art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. a contrario jednoznacznie bowiem
wynika, że zaliczenie podatku od towarów i usług do przychodów podatkowych
uzależnione zostało jedynie od dwóch warunków, tj. uprzedniego zaliczenia tego
podatku do kosztów uzyskania przychodów oraz zwrotu tego podatku.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji.
Ponadto za nieprawidłowe organ uznał twierdzenie Skarżącego, iż nie
funkcjonuje formalny podział podatku od towarów i usług na poszczególne części
składowe podatku. Zdaniem organu podział ten jest wyraźny zarówno w u.p.t.u., jak i
w u.p.d.o.p., czego niezbitym przykładem są przytoczone w interpretacji
indywidualnej przepisy uwzględniające ten podział, tj. określające możliwość
zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów lub do przychodów podatkowych,
podatku należnego lub podatku naliczonego. Poza tym w ocenie organu nie każde
obniżenie podatku naliczonego, czy też należnego spowoduje zwrot tego podatku, o
czym świadczy m. in. brzmienie art. 87 u.p.t.u.
Zdaniem organu nie zasługują również na uwzględnienie zaprezentowane
przez Skarżącego poglądy doktryny prawa podatkowego, albowiem dotyczą one
wyłącznie podatku naliczonego, a w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z
podatkiem należnym.
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 1572/10 Wojewódzki
Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
Sąd zwrócił uwagę, że przedmiotem interpretacji w sprawie nie jest kwestia
dotycząca korekty kosztów uzyskania przychodów, lecz zagadnienie rozpoznania
jako przychód podatku podlegającego zwrotowi, zaliczonego uprzednio do tych
kosztów. W objętej skargą interpretacji zmarginalizowano natomiast to zagadnienie,
a dokonana w tym zakresie wykładnia art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. nie była zdaniem
Sądu prawidłowa. Przepis ten powołany został przez Skarżącego w treści samego
pytania, a nadto Spółka swoje stanowisko w zasadniczej części wyprowadziła z tego
właśnie unormowania. Zgodnie z jego treścią, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i
4 oraz art. 14, są w szczególności: w przypadku obniżenia lub zwrotu VAT lub zwrotu
podatku akcyzowego zgodnie z odrębnymi przepisami - naliczony VAT lub zwrócony
podatek akcyzowy, w tej części, w której podatek uprzednio został zaliczony do
kosztów uzyskania przychodów. W zakresie VAT generalnie dotyczy to sytuacji, gdy
podatnik w wyniku złożonej korekty deklaracji VAT uzyskuje obniżenie lub zwrot
podatku naliczonego uprzednio zaliczonego do kosztów uzyskania przychodów. Ze
stanem takim możemy mieć też do czynienia wówczas, gdy podatnik zmienił
przeznaczenie dokonanych zakupów, zaś w momencie zakupu zakładał, że towary
będące przedmiotem nabycia nie będą służyć sprzedaży opodatkowanej VAT.
Według Sądu pierwszej instancji, zaznaczyć też należy, że przepis art. 12 ust. 1 pkt
4f u.p.d.o.p. nakazuje - bez wprowadzania dodatkowych uwarunkowań - zaliczyć do
przychodów naliczony VAT, w części uprzednio zaliczonej do kosztów uzyskania
przychodów, w przypadku późniejszego obniżenia lub zwrotu tego podatku. Prowadzi
to do wniosku, że w każdym przypadku dokonania korekty deklaracji VAT, wskutek
czego zwrócony zostanie VAT, zaliczony uprzednio do kosztów uzyskania
przychodów, podatnik jest obowiązany tenże zwrócony podatek zaliczyć do
przychodów. Wyłącza to obowiązek wstecznej korekty deklaracji w u.p.d.o.p. w
zakresie kosztów uzyskania przychodów. Akceptacja stanowiska organu
oznaczałaby, że z jednej strony podatnik obowiązany jest dokonać wstecznej korekty
deklaracji podatkowych w zakresie u.p.d.o.p., korygując wstecz wysokość kosztów
uzyskania przychodów (a co za tym idzie zwiększając wstecznie podstawę
opodatkowania), z drugiej strony - zgodnie z dyrektywą płynącą z art. 12 ust. 1 pkt 4f
u.p.d.o.p. - winien on skorygowany VAT zaliczyć do przychodów podlegających
opodatkowaniu. Powyższe rodziłoby skutek w postaci podwójnego opodatkowania
tych samych wartości, czego nie można uznać za dopuszczalne.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku przez
organ, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r., II FSK
1737/11 uchylił zaskarżony wyrok. Sąd kasacyjny za zasadny uznał zarzut dotyczący
naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012 r., poz. 270,
ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Opisując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan
sprawy, WSA w Warszawie prawidłowo przedstawił pytanie Spółki, zaś przechodząc
do przedstawienia podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienia, Sąd ten dokonał
zmiany stanu faktycznego i uznał, iż przedmiotem rozpoznania jest kwestia
omyłkowego zaliczenia naliczonego VAT do kosztów uzyskania przychodów,
podczas gdy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej Spółki obejmuje
wyłącznie problem błędnej stawki należnego VAT przy imporcie usług, zwolnionych z
opodatkowania, a nie VAT naliczonego. WSA w Warszawie de facto w ogóle nie
dokonał wykładni art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. w kontekście zagadnienia prawnego
postawionego przez Spółkę we wniosku o indywidualną interpretację prawa
podatkowego. NSA zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę, WSA w Warszawie
uwzględnił powyższe uwagi i przeprowadził kontrolę interpretacji indywidualnej w
granicach sprawy, tzn. odniósł się do problemu, czy w świetle art. 12 ust. 1 pkt 4f
u.p.d.o.p. podlegający zwrotowi należny VAT, zaliczony uprzednio do kosztów
uzyskania przychodów Spółki, należy rozpoznać jako przychód podatkowy w
momencie jego otrzymania i merytorycznie ocenił przeciwstawne poglądy Spółki i
organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd zobowiązany był uwzględnić stanowisko
zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r., II
FSK 1737/11. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została
przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny
Sąd Administracyjny. Z przytoczonego przepisu wynika obowiązek sądu pierwszej
instancji, który ponownie rozpoznaje daną sprawę (po uchyleniu przez NSA
wcześniejszego wyroku w tej sprawie) do uwzględnienia oraz zastosowania wykładni
prawa wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym powyżej wyroku stwierdził, że
opisując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan sprawy, WSA w Warszawie
prawidłowo przedstawił pytanie Spółki, zaś przechodząc do przedstawienia podstawy
prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienia, Sąd ten dokonał zmiany stanu faktycznego i
uznał, iż przedmiotem rozpoznania jest kwestia omyłkowego zaliczenia naliczonego
VAT do kosztów uzyskania przychodów, podczas gdy wniosek o wydanie
interpretacji indywidualnej Spółki obejmuje wyłącznie problem błędnej stawki
należnego VAT przy imporcie usług, zwolnionych z opodatkowania, a nie VAT.
Sąd kasacyjny uznał, że wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, wbrew
art. 141 § 4 p.p.s.a., WSA w Warszawie nie wskazał, czy i z jakich względów opisana
we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej sytuacja mieści się w
wymienionych przez ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych
okolicznościach prowadzących do powstania przychodu na podstawie art. 12 ust. 1
pkt 4f, w którym to przepisie wyraźnie jest mowa o VAT naliczonym, zaliczonym
uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Sąd ten winien był zatem wyjaśnić
dlaczego literalne brzmienie art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p., odnoszące się wyłącznie
do VAT naliczonego, nie wyklucza możliwości zastosowania jego dyspozycji do
zwróconego VAT należnego, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że treść wniosku o wydanie
indywidualnej interpretacji podatkowej wyznacza przedmiotowy zakres postępowania
interpretacyjnego. Owo "związanie" organów interpretacyjnych granicami wniosku
przenosi się na etap postępowania sądowoadministracyjnego. Zadaniem
wojewódzkiego sądu administracyjnego jest bowiem kontrola prawidłowości wydanej
interpretacji, a nie uzupełnianie jej zakresu poprzez wskazywanie elementów stanu
prawnego, które ze względu na granice wniosku nie mogły być uwzględnione przez
organy interpretacyjne.
Sąd kasacyjny uznał, iż organ zasadnie podniósł zarzut naruszenia przez
WSA w Warszawie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 12 ust. 1 pkt
4f u.p.d.o.p., stwierdził jednak, że odnoszenie się do tego zarzutu jest przedwczesne,
ponieważ zarzut ten jest trafny na bardziej podstawowym poziomie. Rozpoznając
skargę Spółki, WSA w Warszawie de facto w ogóle nie dokonał bowiem wykładni art.
12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. w kontekście zagadnienia prawnego postawionego przez
Spółkę we wniosku o indywidualną interpretację prawa podatkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny ponownie wskazał, że według stanu
faktycznego sprawy opisanego we wniosku o udzielenie interpretacji oraz zawartego
w nim pytania w niniejszej sprawie Spółka zwróciła się o wyjaśnienie, czy
podlegający zwrotowi należny VAT, zaliczony uprzednio do kosztów uzyskania
przychodów Spółki, należy rozpoznać jako przychód podatkowy w momencie jego
otrzymania. Jednakże WSA w Warszawie zajął stanowisko co do kwestii, czy
podlegający zwrotowi naliczony VAT, zaliczony uprzednio do kosztów uzyskania
przychodów Spółki, należy rozpoznać jako przychód podatkowy w momencie jego
otrzymania. Sąd kasacyjny uznał, że dokonując interpretacji wskazanego także we
wniosku art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p., organ odniósł się do przedstawionego pytania,
jednakże WSA w Warszawie nie ocenił prawidłowości tego stanowiska, lecz z
pominięciem stanu faktycznego odpowiedział na inne pytanie niż zadane przez
Spółkę.
Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, aby WSA w Warszawie ponownie
rozpoznając sprawę, uwzględnił powyższe uwagi i przeprowadził kontrolę
interpretacji indywidualnej w granicach sprawy, tzn. odniósł się do problemu, czy w
świetle art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. podlegający zwrotowi należny VAT, zaliczony
uprzednio do kosztów uzyskania przychodów Spółki, należy rozpoznać jako przychód
podatkowy w momencie jego otrzymania i merytorycznie ocenił przeciwstawne
poglądy Spółki i organu.
Mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w
cytowanym wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 r., II FSK 1737/11oraz zalecenia tego
Sądu, przede wszystkim rozważyć należy, czy w okolicznościach niniejszej sprawy
znajduje zastosowanie art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. Przepis ten stanowi, iż
przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności w
przypadku obniżenia lub zwrotu podatku od towarów i usług lub zwrotu podatku
akcyzowego zgodnie z odrębnymi przepisami - naliczony podatek od towarów i usług
lub zwrócony podatek akcyzowy, w tej części, w której podatek uprzednio został
zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.
Jak już to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku w
przytoczonym przepisie wyraźnie jest mowa o VAT naliczonym, zaliczonym
uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Natomiast w niniejszej sprawie Spółka
zwróciła się o wyjaśnienie, czy podlegający zwrotowi należny VAT, zaliczony
uprzednio do kosztów uzyskania przychodów Spółki, należy rozpoznać jako przychód
podatkowy w momencie jego otrzymania, na co wielokrotnie zwracał uwagę Sąd
kasacyjny.
Ponieważ przepis art. 12 ust. 1 pkt 4f u.p.d.o.p. normuje przypadek VAT
naliczonego, a w niniejszej sprawie chodzi o VAT należny, w sposób oczywisty
przepis ten nie znajduje zastosowania w rozpoznanej sprawie, z czym zgodził się też
na rozprawie pełnomocnik Skarżącego. Wydaje się, że ta konkluzja wyczerpuje
kwestię zastosowania w sprawie ww. przepisu.
Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącego, iż treść art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p.,
przy zastosowaniu wnioskowania a contrario, sama w sobie stanowi podstawę do
stwierdzenia, że zwracany VAT zaliczony wcześniej do kosztów uzyskania
przychodów stanowi przychód w momencie otrzymania.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. do przychodów nie zalicza się
zwróconych, umorzonych lub zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody
budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych
do kosztów uzyskania przychodów. Przepis ten normuje przypadki, w których
przychód nie powstaje, pomimo iż podatnik otrzymuje należności. Nie określa on
jednak sytuacji, kiedy dany wydatek (koszt) może być zaliczony do kosztów
uzyskania przychodów. Materia ta została uregulowana w odrębnych przepisach
ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i tylko z uwzględnieniem treści
tych przepisów należy dokonywać wykładni art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.p. Przepis ten
nie działa w "próżni" prawnej, więc nie można, jak czyni to Skarżący tylko i wyłącznie
z regulacji w nim zawartych, stosując przy tym rozumowanie a contrańo, wywodzić
jak powyżej wskazano.
Art. 16 ust. 1 u.p.d.o.f. zawiera katalog wydatków, które nie stanowią kosztów
uzyskania przychodów. W pkt 46 ww. artykułu postanowiono, iż nie uważa się za
koszty uzyskania przychodów podatku od towarów i usług i wskazano konkretne
przypadki w rozbiciu na podatek naliczony i należny, kiedy podatek ten będzie
stanowił koszt uzyskania przychodu. Co do zasady ustawodawca przyjął więc, iż
podatek od towarów i usług nie stanowi kosztu uzyskania przychodu. Takie
rozwiązanie prawne jest jak najbardziej racjonalne zważywszy, że podstawową
cechą podatku od towarów i usług jest jego neutralność dla podatnika, tzn. co do
zasady nie stanowi on kosztów ani przychodów podatkowych i podatnik ma prawo do
odliczenia VAT naliczonego z faktur zakupowych.
Jak już wspomniano, w art. 16 ust. 1 pkt 46 u.p.d.o.f. określono warunki,
których wystąpienie uprawnia do zaliczenia podatku od towarów i usług do kosztów
uzyskania przychodów. Warunki te są inne dla VAT należnego oraz VAT
naliczonego. Podatek VAT naliczony staje się kosztem podatkowym, o ile z
przepisów dotyczących podatku od towarów i usług wynika zakaz jego odliczenia.
Kosztem podatkowym będzie również VAT należny, który podatnik musi zapłacić np.
w związku z nieodpłatnym przekazaniem towarów lub nieodpłatnym świadczeniem
usług na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem. Skutki
podatkowe generują także korekty VAT, przede wszystkim u tych podatników, którzy
rozliczają VAT naliczony tzw. współczynnikiem proporcji.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 46 lit. b u.p.d.o.f. nie uważa się za koszty
uzyskania przychodów podatku od towarów i usług, z tym że jest kosztem uzyskania
przychodów) podatek należny:
- w przypadku importu usług oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, jeżeli
nie stanowi on podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i
usług; kosztem uzyskania przychodów nie jest jednak podatek należny w części
przekraczającej kwotę podatku od nabycia tych towarów i usług, która mogłaby
stanowić podatek naliczony w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
- w przypadku przekazania lub zużycia przez podatnika towarów lub świadczenia
usług na potrzeby reprezentacji i reklamy, obliczony zgodnie z odrębnymi przepisami,
- od nieodpłatnie przekazanych towarów, obliczony zgodnie z odrębnymi przepisami,
w przypadku gdy wyłącznym warunkiem ich przekazania jest uprzednie nabycie
przez otrzymującego towarów lub usług od przekazującego w określonej ilości lub
wartości.
Z przywołanych regulacji wprost wynika, iż to nie podatnik decyduje, czy
podatek od towarów i usług można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.
Wynika z nich, iż podatek ten może być zaliczony do kosztów podatkowych tylko w
sytuacjach określonych przepisami prawa. Zatem absolutnie nieprawidłowe jest
stanowisko Skarżącego, że każdy podatek VAT zaliczony do kosztów uzyskania
przychodów jest przychodem w momencie jego zwrotu.
Prawidłowe jest natomiast stanowisko Ministra Finansów, iż przedstawiona we
wniosku sytuacja nie prowadzi do powstania przychodu na podstawie art. 12 ust. 1
pkt 4f i art. 12 ust. 4 pkt 6 u.p.d.o.f. Słusznie organ ten uznał, iż Skarżący w ogóle nie
miał prawa zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu podatku VAT od importu usług
od podmiotów niemających siedziby na terytorium Polski, ponieważ podatek ten był
nienależny. Zaliczenie podatku należnego do kosztów uzyskania przychodu nie
nastąpiło w warunkach przewidzianych przepisami prawa, lecz na skutek błędu
Skarżącego.
W związku z powyższym na postawione we wniosku o wydanie interpretacji
indywidualnej pytanie, czy podlegający zwrotowi podatek od towarów i usług, o
którym mowa w stanie faktycznym, zaliczony uprzednio do kosztów uzyskania
przychodów Skarżącego, należy rozpoznać jako przychód podatkowy w momencie
jego otrzymania, należy odpowiedzieć, iż ów podatek podlegający zwrotowi nie
wywiera żadnych skutków podatkowych na gruncie ustawy o podatku dochodowym
od osób prawnych. Przede wszystkim nie stanowi on przychodu, więc
bezprzedmiotowe jest rozważanie momentu powstania przychodu.
Trafnie też wskazał Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, odnosząc się
do zarzutu w niej postawionego, że na gruncie przepisów ustawy o podatku od
towarów i usług oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych funkcjonuje
formalny podział podatku od towarów i usług na podatek naliczony i należny, jak to
organ ujął na części składowe tego podatku. Wynika to chociażby z powyżej
przywołanych przepisów prawa.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., postanowił
jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło