III SA/Wa 1550/12

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca H. T. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, argumentując, że jest emerytką otrzymującą niskie świadczenie emerytalne w kwocie 952,20 zł. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności. W grudniu 2010 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, która jednak nie przynosi dużych zysków. Strata za 2011 r. wyniosła 844,32 zł, zaś w 2012 r. 848,01 zł. Miesięczne opłaty związane z prowadzeniem tej działalności oraz zobowiązania wobec kontrahentów wymagają dużej dyscypliny finansowej. Według oświadczenia gospodarstwo domowe Skarżąca prowadzi samodzielnie. Do majątku zaliczyła mieszkanie oraz samochód osobowy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że z mężem posiada rozdzielność majątkową. Wśród miesięcznych wydatków wymieniła czynsz za mieszkanie (778,94 zł) oraz opłatę za prąd (335,92 zł). Wynagrodzenie wypłacone pełnomocnikowi wynosi 6.150 zł i zostało sfinansowane z działalności gospodarczej. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, deklaracje VAT, zestawienie dochodu w poszczególnych miesiącach, dowody zapłaty za czynsz i energię, historie rachunków. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Po pierwsze wbrew wezwaniu Skarżąca nie udzieliła informacji na temat sytuacji finansowej męża. W urzędowym formularzu PPF w ogóle nie uwzględniła go jako członka rodziny, a następnie zasłoniła się istniejącym między małżonkami ustrojem rozdzielności majątkowej. W efekcie Skarżąca nie nadesłała zeznania podatkowego męża, informacji o źródłach jego utrzymania i wysokości uzyskiwanego dochodu. Nie przesłała także wyciągów z rachunków bankowych męża. W tej sytuacji referendarz sądowy nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkowo-rodzinną Skarżącej. Oceny tej nie zmienia istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność ta odnosi się bowiem, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Po drugie Skarżąca nie dość precyzyjnie odpowiedziała na wezwanie o wysokość wydatków składających się na bieżące utrzymanie jej i jej męża. Wśród tych wydatków wymieniła jedynie czynsz za mieszkanie oraz opłatę za prąd. Tym samym Skarżąca uniemożliwiła dokładne ustalenie sytuacji finansowej w swoim gospodarstwie domowym. Nie pozwala to na określenie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. W efekcie nie można stwierdzić, że Skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Po trzecie nawet te informacje, które Skarżąca podała nie wskazują na spełnienie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z nadesłanych materiałów skala prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej nie jest mała. Przykładowo za 2011 r. przychody wyniosły 546.086,23 zł, koszty ich uzyskania kształtowały się na porównywalnym poziomie i wyniosły 546.930,55 zł. W okresie pięciu miesięcy 2012 r. dane te wyniosły odpowiednio 354.771,36 zł i 365.161,94 zł. Skalę tej działalności obrazują także deklaracje VAT oraz wyciągi bankowe. Trudno zatem uznać, że Skarżąca – przy tak wysokich przychodach - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia odnotowany w latach 2011-2012 ujemny wynik działalności gospodarczej. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Z tych względów referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie wykazała, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Na tej podstawie postanowiono jak w sentencji.