III SA/Wa 182/09
WyrokWSA w Warszawie2009-03-18
Skład orzekający: Sylwester Golec, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie otrzymane przez podatnika na podstawie ugody sądowej w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za wypowiedzeniem, stanowi odszkodowanie korzystające ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a jeśli tak, czy organ podatkowy jest związany interpretacją prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie podatnika, która została uznana za wiążącą prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Świadczenie otrzymane na podstawie ugody sądowej w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za wypowiedzeniem, które zostało uznane za odszkodowanie, korzysta ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwłaszcza w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją przepisu wykluczającego takie zwolnienia. Organ podatkowy jest związany interpretacją prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie podatnika, która została uznana za wiążącą prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, co skutkuje obowiązkiem stwierdzenia nadpłaty podatku.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., twierdząc, że świadczenie otrzymane na podstawie ugody sądowej z byłym pracodawcą z tytułu rozwiązania umowy o pracę powinno być zwolnione z opodatkowania. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając świadczenie za przychód podlegający opodatkowaniu. Sprawa przeszła przez kilka instancji, w tym wcześniejsze postępowania dotyczące interpretacji podatkowej i skargi do WSA, a także skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W., stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz L. K. kwotę 9400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III SA/Wa 182/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Artur Kot (spr.) Protokolant Urszula Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz L. K. kwotę 9400 zł (słownie: dziewięć tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2006 r., po rozpatrzeniu odwołania L.K., (dalej: "skarżąca"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor Izby Skarbowej" utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W.(dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego" lub "organ I instancji") z [...] czerwca 2006 r., odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Organy podatkowe przyjęły, że świadczenie otrzymane przez skarżącą na podstawie ugody sądowej w związku z rozwiązaniem przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem, nie jest odszkodowaniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej: "u.p.d.o.f."). Z tej przyczyny, wniosek skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w kwocie 220.000 zł, uznały za bezpodstawny.
1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Z ustaleń tych wynika, że pismem z 13 października 2005 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Wniosek złożyła tego samego dnia w kancelarii organu. Podniosła, iż przychód uzyskany przez nią w wyniku zawarcia z byłym pracodawcą ugody sądowej, podlega zwolnieniu od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Postanowieniem z [...] stycznia 2006 r., doręczonym skarżącej 20 stycznia 2006r., Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał stanowisko podatniczki za nieprawidłowe.
Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia tego postanowienia decyzją z [...] sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z 29 marca 2007 r. (III SA/Wa 3558/06), uchylił rozstrzygnięcia organów w przedmiocie udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Z uwagi na to, że postanowienie organu I instancji nie zostało doręczone skarżącej w przewidzianym terminie, Sąd zobowiązał organy podatkowe do uznania za prawidłowe stanowisko skarżącej przedstawione przez nią we wniosku o udzielenie interpretacji.
1.3. Skarżąca, niezadowolona z postanowienia organu I instancji uznającego jej stanowisko w sprawie interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. za nieprawidłowe, pismem z 28 kwietnia 2006 r. wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie 220.000 zł. Podatek ten został jej zdaniem bezpodstawnie pobrany przez płatnika, a następnie zadeklarowany przez skarżącą w pierwotnym zeznaniu podatkowym za 2005 r. (PIT – 36). Przychód uzyskany w wyniku zawartej z byłym pracodawcą ugody sądowej podlega bowiem zwolnieniu od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
Skarżąca wyjaśniła, że pracodawca bezpodstawnie, oświadczeniem z 7 kwietnia 2005 r., rozwiązał z nią za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą 15 stycznia 2003 r. Wystąpiła zatem do Sądu Okręgowego XXI Wydział Pracy w W. ze stosownym powództwem, w którym domagała się od byłego pracodawcy wypłaty kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia. W trakcie posiedzenia sądowego w dniu 14 września 2005 r. została zawarta ugoda, na mocy której pracodawca zobowiązał się wypłacić skarżącej odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę w wysokości 550.000 zł. W ugodzie tej, wobec braku możliwości wskazania jednej bezpośredniej podstawy prawnej dla zespołu roszczeń z tytułu rozwiązania umowy o pracę, strony przyjęły, iż kwota ugody stanowi odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę. Zdaniem skarżącej, wypłacona kwota ugody została zaniżona wskutek bezpodstawnego pobrania przez płatnika zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych według stawki 40%.
1.4. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Uznał bowiem, że roszczenia finansowe skierowane do pracodawcy wynikały ze stosunku pracy, uregulowanego przepisami ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej: "K.p."). Stwierdził, że odszkodowanie przyznane skarżącej z tytułu rozwiązania umowy o pracę na podstawie ugody sądowej, należy uznać za przychód, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. Odszkodowanie to nie korzysta ze zwolnienia, gdyż zostało przyznane na podstawie odrębnej ustawy (K.p.). Wypłacone przez byłego pracodawcę w 2005 r. odszkodowanie stanowi przychód ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
1.5. Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej do Sądu decyzji podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał przy tym, że wniosek skarżącej o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego został rozpoznany w przewidzianym terminie. Dodał, że skarżąca domagała się od pracodawcy nie tylko przewidzianego w art. 41 K.p. odszkodowania, które orzeka sąd pracy w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione (art. 45 § 1 K.p.). Domagała się także świadczeń wynikających z umowy o pracę zaliczanych do przychodów ze stosunku pracy, o których mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., które podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Zauważył, że Sąd nie orzekł o odszkodowaniu przewidzianym w art. 47 1 K.p. Zwolnienie od podatku przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. nie znajduje zatem zastosowania. Stwierdził także, iż świadczenie otrzymane przez skarżącą na podstawie przedmiotowej ugody sądowej nie było odszkodowaniem. To zaś oznacza, że w sprawie niniejszej art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. nie znajdował zastosowania.
2.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 2 listopada 2006 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, autor skargi postawił zarzuty rażącego naruszenia przepisów art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., art. 1891 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej: "K.p.c.") oraz art. 14b § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Autor skargi podniósł, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. (w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g). Organy bezprawnie dokonały rekwalifikacji ugody sądowej. Rozstrzygnęły niniejszą sprawę wbrew wiążącemu je stanowisku podatnika wyrażonemu we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
2.2. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
3.1. Wyrokiem z 4 kwietnia 2007 r. (III SA/Wa 3963/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Powołując się na treść art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. wskazał, że ustawodawca zwalnia z podatku inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a) i b) tego przepisu. Dla rozstrzygnięcia sprawy wyjątki te nie mają znaczenia. Zdaniem Sądu, skoro w przepisie tym ustawodawca mówi o innych odszkodowaniach, to należy przez nie rozumieć odszkodowania nie wymienione w przepisach poprzedzających przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
3.2. W ocenie Sądu przedmiotem niniejszej sprawy było odszkodowanie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. Zasady przyznawania odszkodowań za niezgodne z prawem rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę, określają przepisy art. 45 i 4711 K.p. Dla uznania przychodu otrzymanego przez skarżącą za odszkodowanie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., decydujące było zdaniem Sądu to, że wymienione przepisy K.p. wprowadzają generalną zasadę odpowiedzialności pracodawcy za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem. Powołując się na treść art. 45 § 1 oraz art. 4711 K.p. Sąd wskazał, że sporne odszkodowanie ma charakter odszkodowania ustawowego. Przysługuje pracownikowi niezależnie od wysokości rzeczywistej szkody poniesionej przez niego, wyczerpując przy tym wszystkie przysługujące z tego tytułu uprawnienia, choćby rzeczywista szkoda była wyższa od wysokości należnego odszkodowania. Ustawowego charakteru odszkodowania wypłaconego skarżącej nie zmienia okoliczność, że w wyniku ugody skarżąca zgodziła się na wypłatę odszkodowania obejmującego wszystkie roszczenia wobec pracodawcy.
3.3. Ponadto, powołując się na treść art. 300 K.p. i art. 917 K.c. Sąd wskazał, że ugoda nie stanowi nowego samoistnego stosunku prawnego, lecz stanowi ona modyfikację istniejącego wcześniej pomiędzy stronami stosunku prawnego. Zawarta w sprawie przez skarżącą i jej pracodawcę ugoda modyfikowała wynikające z ustawy obowiązki odszkodowawcze pracodawcy. Nie zmienia to faktu, że odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy skarżącej była odpowiedzialnością ustawową i jako taka stanowiła podstawę do zawarcia ugody w zakresie obowiązków wynikających z tej odpowiedzialności. Dlatego też Sąd I instancji uznał, że wypłacone skarżącej odszkodowanie objęte było zakresem przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. i nie miał w sprawie zastosowania przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
3.4. Sąd I instancji powołał się przy tym na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2006 r. (SK 51/06). Wskazał, że niezgodność art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. z przepisami art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, nie może świadczyć o niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem. W okresie, kiedy organy orzekały w sprawie, art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. był obowiązującym prawem, którego niekonstytucyjności nie stwierdzono. Organy podatkowe nie były uprawnione do wypowiadania się w przedmiocie konstytucyjności tego przepisu. Zdaniem Sądu, stwierdzona po wydaniu zaskarżonej decyzji niekonstytucyjność wymienionego przepisu przesądzała o tym, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył prawo. Organ nie narusza jednak prawa wydając rozstrzygnięcie na podstawie przepisu, który w późniejszym okresie zostanie uznany za niezgodny z Konstytucją. Działa w oparciu o normę prawną funkcjonującą w systemie prawa, nie będąc uprawnionym do kwestionowania poprawności tej normy. W takiej sytuacji może wystąpić przesłanka do wznowienia postępowania podatkowego, jednak nie stanowi ona naruszenia prawa przez organ przy wydawaniu decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, Sąd wskazał, że powoływany przez skarżącą wyrok tut. Sądu (III SA/Wa 3558/06), dotyczy odmiennej sprawy i Sąd nie jest nim związany.
4.1. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 października 2008 r. (II FSK 1033/07) uchylił zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, iż w istotnej dla sprawy kwestii Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 29 listopada 2006 r. (SK 51/06) uznał art. 21 ust 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f., w zakresie, w jakim wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego w stosunku do odszkodowań uzyskanych na podstawie ugody sądowej, za niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej. Należy zatem przyjąć, że wyeliminowanie z obrotu prawnego podstawy prawnej zaskarżonej do Sądu decyzji, co do zasady przesądza o jej wadliwości. Orzeczenie TK skutkuje bowiem niekonstytucyjnością od początku wprowadzenia przedmiotowej normy do porządku prawnego. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia organu podatkowego, nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) u.p.p.s.a.
NSA wskazał nadto, iż przedmiotem sporu między organami oraz skarżącą jest kwestia zwrotu nadpłaconego podatku od uzyskanego na podstawie ugody sądowej odszkodowania. Kwestia ta była uzależniona od rozstrzygnięcia zawartego w sprawie związanej z interpretacją podatniczki. Skoro organy na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej są związane (jak zauważył Sąd I instancji) wydaną przez siebie interpretacją w indywidualnej sprawie, to zdaniem NSA w przypadku interpretacji wydanej w zakresie ustalenia podstawy opodatkowania są związane tą interpretacją w zakresie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w zakresie tego podatku. Żaden przepis Ordynacji podatkowej nie ogranicza bowiem stosowania interpretacji wydanej w sprawie podstawy opodatkowania do nadpłaty tego podatku. Szczególnie wtedy, gdy sytuacja ta dotyczy tego samego podatnika, który po wydaniu interpretacji zwraca się do organu podatkowego o stwierdzenie nadpłaty na jej podstawie. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku od uzyskanego na podstawie ugody sądowej odszkodowania, to nie można uznać, jak to uczynił sąd pierwszej instancji, że rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3558/06 nie ma znaczenia i związku z przedmiotową sprawą. Skoro dla organów podatkowych wiążąca stała się interpretacja podatniczki, to tym samym są one nią związane w zakresie wniosku podatniczki co do stwierdzenia nadpłaty. W konsekwencji NSA pouczył, że rozpoznając sprawę ponownie, Sąd I instancji obowiązany będzie uwzględnić zarówno skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak również konsekwencje wynikłe w związku z uprawomocnieniem się wyroku WSA w Warszawie z 29 marca 2007 r. (III SA/Wa 3558/06) w przedmiocie wiążącej interpretacji prawa podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w art. 145 u.p.p.s.a.
4.2. Na wstępie należy zauważyć, iż na podstawie art. 190 u.p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem, jak wynika z brzmienia powołanego przepisu Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie dokonaną przez NSA wykładnią ma szeroki zasięg. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
4.3. Sąd, któremu sprawa została przekazana, może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach. W szczególności wówczas, gdy stan faktyczny danej sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA (por. wyrok SN z 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSNAP 1999/15/486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny.
4.4. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy. Nie zmienił się także stan prawny, na podstawie którego można byłoby zastosować nowe przepisy do starego stanu faktycznego. Zatem wykładnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 października 2008 r. (sygn. akt II FSK 1033/07), wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...] września 2006 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., Sąd obowiązany jest dostosować treść swojego rozstrzygnięcia do oceny dokonanej przez NSA.
5.1. Powtórzyć zatem za NSA należy, że w istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 29 listopada 2006 r. (SK 51/06). TK uznał art. 21 ust 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. za niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej w zakresie, w jakim wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego w stosunku do odszkodowań uzyskanych na podstawie ugody sądowej. Należy zatem przyjąć, że wyeliminowanie z obrotu prawnego podstawy prawnej zaskarżonej do Sądu decyzji, przesądza co do zasady o jej wadliwości. Orzeczenie TK skutkuje bowiem niekonstytucyjnością przedmiotowej normy od początku wprowadzenia jej do porządku prawnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2006 r. (SK 51/06) stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia organu podatkowego (art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.p.d.o.f.), stanowi zatem wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) u.p.p.s.a.
5.2. NSA wskazał nadto, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy związane jest bezpośrednio z rozstrzygnięciem dotyczącym interpretacji indywidualnej. Przyjęcie, że przychód uzyskany przez skarżącą na podstawie ugody sądowej podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, wywiera bezpośredni wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego. W konsekwencji, rozstrzygnięcie dotyczące zwolnienia od podatku przedmiotowego przychodu, skutkuje wystąpieniem nadpłaty. Tym bardziej, jeżeli w załączonym do wniosku o stwierdzenie nadpłaty skorygowanym zeznaniu (PIT-36) skarżąca wykazała dane zgodne z rzeczywistością (mając na względzie dotychczasowe rozważania). Skoro będąca przedmiotem sporu między organami oraz skarżącą kwestia zwrotu nadpłaconego podatku od uzyskanego na podstawie ugody sądowej odszkodowania uzależniona była od rozstrzygnięcia dotyczącego interpretacji przepisów u.p.d.o.f. w indywidualnej sprawie skarżącej, a stosowne postanowienie organu I instancji zostało wydane po upływie przewidzianego terminu (zob. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2007 r., III SA/Wa 3558/06), to organy podatkowe na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej są związane stanowiskiem skarżącej zawartym we wniosku o wydanie tejże interpretacji. Oznacza to, że w przypadku interpretacji wydanej w zakresie ustalenia podstawy opodatkowania (określenia zobowiązania podatkowego), organy związane są tą interpretacją także w zakresie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w zakresie tego podatku, dopóki w obrocie prawnym pozostaje ta interpretacja. Żaden z przepisów Ordynacji podatkowej nie ogranicza bowiem stosowania interpretacji indywidualnej wydanej w sprawie podstawy opodatkowania (zobowiązania podatkowego) do nadpłaty w tym podatku. Powyższe ograniczenie nie znajduje zastosowania szczególnie wtedy, gdy dana sytuacja dotyczy tego samego podatnika, który po wydaniu interpretacji zwraca się do właściwego organu podatkowego o stwierdzenie nadpłaty na jej podstawie.
5.3. Reasumując, skoro skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w związku z uzyskanym na podstawie ugody sądowej odszkodowaniem, to uznać należy, że prawomocne rozstrzygnięcie sądowe zapadłe 29 marca 2007 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3558/06, posiada istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro dla organów podatkowych, w związku z uprawomocnieniem się powołanego wyroku, wiążąca stała się interpretacja podatniczki, to tym samym są one związane stanowiskiem skarżącej także w zakresie jej wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Tym bardziej, że TK stwierdził niezgodność art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.p.d.o.f. z przepisami Konstytucji RP w zakresie, w jakim wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego w stosunku do odszkodowań uzyskanych na podstawie ugody sądowej.
6. Mając na względzie powyższe, za zbędne Sąd uznał odnoszenie się szczegółowo do pozostałych zarzutów skargi oraz wskazywanie na inne uchybienia organów podatkowych (w obrocie prawnym pozostało skorygowane zeznanie podatkowe skarżącej załączone do wniosku o stwierdzenie nadpłaty). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji obowiązany będzie przyjąć, że skarżącej przysługuje prawo do stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., o którą wystąpiła we wniosku inicjującym postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie. Oczywiście wówczas, gdy uiszczone zostało przedmiotowe zobowiązanie podatkowe i w obrocie prawnym pozostaje jej interpretacja przepisów prawa podatkowego, stanowiąca podstawę do wniosku, że przychód uzyskany przez nią na podstawie przedmiotowej ugody sądowej podlega w całości zwolnieniu od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. (w zakresie, którym organy są związane). Dodać należy, że skarżąca w ramach samoobliczenia wykazała zobowiązanie podatkowe w kwocie uzasadniającej żądanie nadpłaty, a organ podatkowy nie wydał decyzji określającej wysokość tego zobowiązania w kwocie innej od ostatecznie deklarowanej przez skarżącą (skorygowane zeznanie podatkowe na formularzu PIT – 36 załączone do wniosku o stwierdzenie nadpłaty). Rozwadze organu podatkowego Sąd pozostawia przy tym formę stwierdzenia nadpłaty, tj. czy konieczne będzie wydanie stosownej decyzji, czy też wystarczy zastosowanie art. 75 § 4 w związku z art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b), art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 7 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło