III SA/Wa 1957/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca W. G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Wskazała, iż jest wdową i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dodała, iż dochód nie wystarcza jej na utrzymanie. Do majątku zaliczyła dom i nieruchomość rolną (współwłasność). Skarżąca przedłożyła decyzję o przeliczeniu emerytury, dokumenty obrazujące wydatki, zeznanie podatkowe, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach tego postępowania, zwłaszcza jeśli posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienia NSA z: 1 czerwca 2015 r., II FZ 327/15; 31 marca 2015 r., I FZ 50/15). Z nadesłanych materiałów wynika, że źródłem utrzymania Skarżącej jest emerytura wynosząca 1.139,78 zł. Dodatkowo analiza przedłożonego wyciągu bankowego wskazuje, że na jej konto wpływa co miesiąc kwota 1.250 zł należna z tytułu najmu. Wpływają także kwoty, których tytuły wpłat określono jako "zapłata", "wpłata własna", "przelew", "przelew środków", "przelew własny", "zasilenie", "wpłata". W okresie od 5 maja do 5 sierpnia 2015 r. wpłynęło z tego tytułu łącznie 11.526 zł. Powyższe dane nie pozwalają zaliczyć Skarżącej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Tymczasem do takiej właśnie kategorii skierowana jest instytucja prawa pomocy. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 lutego 2013 r. (II OZ 45/13) instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Trudno zatem uznać, iż Skarżąca, na konto której w ostatnim czasie wpłynęła kwota 11.526 zł (emerytury i najmu nie wliczając) nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym, zwłaszcza, że jedynym takim kosztem (do opłacenia którego jest aktualnie zobowiązana) jest wpis od skargi w kwocie 100 zł. Z tych względów uznać należało, że wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie. Nadto jego ustanowienie na obecnym etapie postępowania nie jest konieczne. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 marca 2013 r. (II FZ 142/13) o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie bowiem z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.