III SA/Wa 199/16

7/3/2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 7/3./2016 r. po rozpoznaniu wniosku G. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /11/2015 r Nr [...] , [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – G. sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pismo z 15/12/2015 r i formularz PPPr z 25/2/2016 r). Wyjaśniła, że spółka nie posiada wolnych od zajęcia aktywów obrotowych, ani tez zbywalnego majątku trwałego, który pozwalałby na uiszczenie wpisu. W wyniku egzekucji decyzji (podatkowych) wydanych na kwotę 20 mln zł, strona nie ma możliwości dokonania opłaty za wpis. Wszystkie zezwolenia spółki w zakresie urządzania gier na automatach – wygasły. Rachunki bankowe zostały zajęte przez organy egzekucyjne. Strata spółki za 2014 r wynosi 4754042,47 zł. Obecnie spółka nie generuje przychodów poza kwotą czynszu za dzierżawę pola ( kilkanaście tysięcy zł rocznie) i incydentalnym zbyciem komputera. Najpilniejsze potrzeby są finansowane z dopłat oraz z pożyczek. Wartość środków trwałych to [...] zł. Strata za 2014 r – 4754042 zł. Saldo na rachunkach to 32296 zł i 127,17 zł. W wykonaniu wezwania referendarza – m.in. o złożenie zestawienia należności i zobowiązań, zestawienia kosztów lokalu, korespondencji, pełnomocnika, obsługi księgowej, wysokości i daty poniesienia kosztów obsługi prawnej, środków przeznaczanych na wynagrodzenia pracowników, wysokości środków, w których strona jest w stanie uczestniczyć w kosztach postepowania – spółka, jak wskazała, złożyła: - zestawienia faktur VAT; - wyciągi bankowe; - bilans, rzis; - listy wynagrodzeń; - informację o finansowaniu działalności spółki z pożyczek; - informacje o saldach zobowiązań i należności. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Referendarz sądowy zauważa, że sytuacja finansowa strony była wielokrotnie oceniana, z uwzględnieniem specyfiki działalności gospodarczej prowadzonej przez nią, przez sądy administracyjne wszystkich instancji. Sądy badały zarówno specyfikę prowadzonej przez stronę działalności, jak też jej zdolność – na różnych etapach "efektywności" gospodarczej – ponoszenia ciężarów związanych z prowadzeniem sporów sadowych. Ocenę ta referendarz sądowy musi uwzględniać. Oznacza to, ze odstąpienie od podjętych względem strony decyzji jest możliwe, ale tylko w sytuacji, kiedy przedstawi ona okoliczności nie ocenione uprzednio przez Sąd. Referendarz sądowy uwzględnia też deklaracje strony złożone w innych sprawach, w szczególności w sprawie III SA/Wa 3480/15. Referendarz sądowy podziela pogląd strony o ograniczeniu (wygaszaniu) działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę: wynika to tak z deklaracji strony, jak z treści przepisów powszechnie obowiązującego prawa i stanu faktycznego sprawy. Okoliczność ta (zmiana przepisów prawa skutkująca ograniczeniem działalności spółki) była stronie znana już kilka lat temu, co wynika choćby z jej wniosków o prawo pomocy, treści postanowień i innych rozstrzygnięć wydanych względem strony. W tamtym okresie, jak wynika z treści wydanych względem strony postanowień, ale i z dokumentów finansowych złożonych do akt sprawy III SA/Wa 3480/15 oraz oceny tych dokumentów, spółka dysponowała znaczącymi wpływami finansowymi i znaczącym majątkiem, co potwierdziła dokonanymi operacjami finansowymi, których adresatem był także – ale nie wyłącznie – Sąd. Fakt ten, podobnie jak okoliczność istnienia sporów podatkowych (w tym niniejszego) już w 2009 r, nakładały na stronę obowiązek szczególnej zapobiegawczości w planowaniu wydatków – tak, by należności sądowe pozostały zabezpieczone, o czym niżej Jak wynika ze złożonego do akt sprawy zestawienia faktur VAT oraz z "Rozrachunków na dzień 2015-12-31" spółka odnotowywała przepływy finansowe także w 2015 r i zabezpieczała środki na pokrycie (innych) należności, nawet cywilnoprawnych. Podobnie, z rzis za 2014 r i CIT 8 za 2014 wynika, że spółka osiągnęła przychody w znacznych rozmiarach (49791725,22 zł), które pozwalają na planowanie wydatków. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na fakt, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do likwidacji majątku spółki od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to wprowadziłby stosowną regulację prawną. Takiej regulacji, zdaniem referendarza sądowego, nie ma. Jest natomiast brak priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych i dlatego wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy (Postanowienie z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, CBOSA). Przy czym każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (Postanowienie z 28 marca 2014 r I OZ 232/14, 17 grudnia .2014 I FZ 459/14, CBOSA). Jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę (Postanowienie z 18 stycznia 2008 r. I OZ 809/07, CBOSA). Na podobnym stanowisku zdaje się stać także Europejski Trybunał Praw Człowieka, który silnie uzależnia sposób realizowania prawa do sądu od rodzaju podmiotu i rodzaju sporu (wyrok z 19 stycznia 2010 r nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce, dostępny w bazie HUDOC). Trybunał stwierdza wprost, ze strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej. Jeżeli spółka generowała przychody i miała miesięczny obrót, zatem mogła dowolnie dysponować swymi przychodami i, mimo że deklarowała straty przekraczające jej przychody, to koszty sądowe winny były zostać uznane za część kosztów działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą spółkę. Opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy. Uwagi te referendarz sądowy odnosi do niniejszej sprawy, gdzie: a/ spór dotyczy fikcyjności dokumentacji podatkowo-księgowej na podstawie której generowano koszty; b/ spółka realizuje inne zobowiązania, w tym zobowiązania cywilnoprawne; c/ spór podatkowy rozpoczął się (i trwa) w okresie, kiedy spółka posiadała środki finansowe. Należy tu odnotować, ze z samych pożyczek spółka dysponowała w 2015 r kwotą 60 tys. zł – nie wspominając już o dopłatach. Z tego powodu należy uznać, że spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy. Wyrazem akceptacji defectio rationis (braku należytego uzasadnienia) byłaby decyzja o odmiennej treści – jako objaw nieposzanowania dorobku sądów administracyjnych w zakresie badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania w sprawie i prawa referendarza sadowego do przyznania jej wnioskowanego zwolnienia, jak tez obowiązku urzędnika sądowego uwzględniania dorobku prawnego względem spółki. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.