III SA/Wa 20/10
WyrokWSA w Warszawie2010-08-12
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Maciej Kurasz, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zastępcze postanowienia organu podatkowego, dokonane na podstawie niejednoznacznego potwierdzenia odbioru przez osobę trzecią, może być uznane za skuteczne, a w konsekwencji czy uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jest zawinione?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, stwierdzając, że doręczenie zastępcze postanowienia organu pierwszej instancji było nieskuteczne z powodu braku jednoznacznego dowodu jego prawidłowego przeprowadzenia. Nieskuteczne doręczenie oznacza, że termin do wniesienia zażalenia nie został uchybiony, a tym samym odmowa przywrócenia terminu była wadliwa.Stan faktyczny
Skarżący M. S. kwestionował postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta W. o zaliczeniu wpłat egzekucyjnych na zaległości podatkowe. Skarżący twierdził, że nie miał możliwości wniesienia zażalenia w terminie z powodu urlopu i niepoinformowania go przez ojca, który odebrał pismo w jego imieniu. SKO odmówiło przywrócenia terminu, uznając brak winy za nieuzasadniony, ponieważ wyjazd na urlop nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia, a skarżący mógł upoważnić domownika do złożenia zażalenia. Skarżący w skardze do WSA podniósł dodatkowe argumenty dotyczące ustaleń z urzędniczką gminy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009 r. i stwierdził, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.
1. Na podstawie przedłożonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako "SKO") Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie akt sprawy Sąd przyjął, iż Prezydent [...] W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. zaliczył p. M. S. (dalej jako "Skarżący", lub "Strona") wpłaty dokonane w drodze egzekucji administracyjnej w kwocie 4.415,00 zł na zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2004 -2006.
2. Powyższe orzeczenie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2009r. w trybie zastępczym określonym w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej jako "ustawa Ord. pod.") .
3. W dniu 1 września 2009 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że w związku z trwającym okresem urlopowym nie miał możliwości odpowiedzieć na przesłane na jego adres zamieszkania pismo organu w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia. Skarżący wyjaśnił także, że pismo pod jego nieobecność odebrał jego ojciec, nie informując go o tym. W ocenie Skarżącego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nie nastąpiło z jego winy z uwagi na to, że nie miał on możliwości zareagować na korespondencję z urzędu. Skarżący podniósł także, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do organów podatkowych. Skarżący w złożonym piśmie procesowym podniósł także również szereg zarzutów dotyczących kwestii związanych ze sposobem zaliczenia wyegzekwowanych należności na poczet zaległości w podatku od nieruchomości.
4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. na podstawie przepisów art. 163 § 2 i § 3 ustawy Ord. pod. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia przez Skarżącego zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie sposobu zaliczenia wyegzekwowanej kwoty na poczet zaległości podatkowych. W uzasadnieniu postanowienia organ wyższego stopnia wskazał, że uchybienie terminu w postępowaniu podatkowym zachodzi wówczas, gdy czynność procesowa nie została dokonana przez stronę, bądź uczestnika postępowania, w ciągu oznaczonego dla tej czynności okresu. Przywrócenie terminu następuje wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchylenia terminu. Termin ten jest nieprzywracalny. Jednocześnie z podaniem o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrywania odwołania lub zażalenia. SKO opisało stan faktyczny sprawy wyjaśniając, iż Skarżący złożył zażalenie od postanowienia Prezydenta [...] W. z dnia [...]sierpnia 2009r., które odebrał jego ojciec p. R. S. w dniu 19 sierpnia 2009 r., zamieszkały pod tym samym adresem w W., przy ul. [...]. Zażalenie Skarżącego, które nosi datę 31 sierpnia 2009 r. zostało zarejestrowane w Urzędzie Miasta W. w dniu 1 września 2009 r. Skarżący wyjaśnił w nim, że nie wniósł zażalenia w terminie, bowiem w dacie doręczenia postanowienia ojcu przebywał na urlopie, wrócił dopiero w dniu 30 sierpnia 2009 r. i dowiedział się o tym orzeczeniu. W ocenie SKO Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby powyższe okoliczności. Oceniając powyższe twierdzenie Skarżącego w aspekcie art. 162 § 1 ustawy Ord. pod. organ podatkowy wskazał, że nie może być usprawiedliwieniem uchybienia terminu do wniesienia zaskarżenia jego wyjazd na urlop. Czasowa nieobecność w domu nie jest przeszkodą nie do przezwyciężenia do dokonania czynności procesowej polegającej na złożeniu odwołania zażalenia. Zdaniem SKO wystarczyło, aby Skarżący upoważnił do jej dokonania któregoś z domowników bądź inną osobę. Skoro postanowienie organu pierwszej instancji mógł odebrać w jego imieniu ojciec, to nic nie stało na przeszkodzie, aby Skarżący wyjeżdżając na urlop, upoważnił ojca również do innych czynności w przedmiotowej sprawie, w tym do złożenia zażalenia. Ponadto w opinii organu podatkowego Skarżący powinien zdawać sobie sprawę z tego, iż w każdym czasie organ udzieli mu odpowiedzi na jego pismo z dnia 29 lipca 2009 r. wzywające organ pierwszej instancji do wydania decyzji odnośnie zaległości w podatku od nieruchomości oraz prawidłowych odsetek za okres wsteczny. W takim przypadku Skarżący "wyjeżdżając na urlop" powinien albo zawiadomić na piśmie organ pierwszej instancji o wyjeździe, albo upoważnić określoną osobę nie tylko do odbioru korespondencji w tym okresie, ale także do innych czynności w sprawie. Skoro Skarżący tego jednak nie uczynił, nie może twierdzić, iż nie ponosi winy za powstały stan sprawy, a okoliczności, na które powołał się we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia, nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia uchybionego terminu.
5. Na postanowienie SKO w W. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazał, że przedstawiciel Gminy W. dzwoniła do niego, około dwa tygodnie przed wydaniem postanowienia w przedmiotowej sprawie i wiedziała, że akurat w tym terminie Skarżący będzie przebywał poza miejscem zamieszkania. Skarżący wskazał, że uzgodnił iż zaraz po powrocie stawi się osobiście w Wydziale Podatków. Skarżący podniósł również, iż nie poinformował ojca o sprawie związanej z zaległościami podatkowymi w podatku od nieruchomości. Wyjaśnił także, że jego ojciec jest już w podeszłym wieku i nie był upoważniony do występowania w postępowaniu podatkowym. Ponadto był pewien, że ustalenia z urzędniczką Gminy W. były wiążące i będzie mógł sprawę załatwić osobiście po powrocie, bez wtajemniczania osób trzecich. Nie sądził, że rozstrzygnięcie w jego sprawie zostanie doręczone na jego adres w momencie, gdy najmniej się tego spodziewał.
6. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie w przedmiocie sposobu zaliczenia wyegzekwowanej kwoty na poczet zaległości podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.
7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.)., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. W związku z tym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności akt administracyjnego. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonego postanowienia jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Sąd zwraca również uwagę na dyspozycję przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia organu podatkowego. Zważywszy powyższe Sąd oceniając zaskarżony akt dopatrzył się w nim a także w poprzedzającym go postępowaniu administracyjnym wad nie wskazanych w pismach procesowych Strony skarżącej. Przenosząc powyższe kryteria na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego a także postępowanie je poprzedzające obarczone jest błędem mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe obliguje Sąd rozpoznający skargę do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego.
8. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia przez Skarżącego zażalenia od postanowienia Prezydenta [...] W. Przechodząc do kwestii merytorycznej, jaką w rozpoznawanej sprawie jest zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazać należy, iż zgodnie z art. 162 § 1 ustawy Ord. pod.: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." Stosownie do § 2 tego artykułu: " Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony". Zgodnie z unormowaniem art. 162 § 3 ustawy Ord. pod. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 tego artykułu jest niedopuszczalne. Jak podkreśla się zarówno w doktrynie jak i w judykaturze przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestnika postępowania. Instytucja ta ma zastosowanie tylko do terminów procesowych (a nie materialnych), co jednoznacznie wynika z art. 162 § 4 ustawy Ord. pod.. Cytowany wyżej art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ord. pod. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie (łącznie), a mianowicie: 1) przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowana braku swojej winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por.: wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00 - nie publ.). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Przesłanka ta jest analizowana w wielu opracowaniach teoretycznych i orzeczeniach sądowych. Zwraca się w nich uwagę na to, iż: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy." (por.: J. Krajewski: (w:) T. Ereciński, M. Jędrzejewska, M. Jodłowski, J. Krajewski, Z. Krzemiński, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, E. Wengerek, A. Zieliński: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 1. Warszawa 1989, s. 274 - 275). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła ona usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. "Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu" (por.: E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory, formularze. Warszawa 1970, s. 136). W orzecznictwie sądowym można wskazać następujące przykłady okoliczności faktycznych, które w ocenie sądów, mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por.: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SA 1983/03 - niepubl.), odebranie w miejscu pracy pisma nie przez stronę, a przez osobę upoważniona przez zakład pracy (por.: postanowienie SN z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt III RN 115/02 - niepubl.).; nieoddanie przesyłki adresatowi przez domownika (por.: wyrok NSA z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 2612/98 - niepubl.), obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma (por.: postanowienie NSA z dnia 21 września 2001 r., sygn. akt II SA/Po 2646/00 - nie publ.), nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por.: wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99 - niepubl.), zwlekanie z dokonaniem czynności do ostatniego dnia terminu nie jest zawinionym działaniem strony, jeśli więc zdarzenie uniemożliwiające jej dokonanie nastąpiło dopiero w ostatnim dniu - niedokonanie czynności jest niezawinione (podkreślenie Sądu; por.: postanowienie SN z dnia 20 maja 1970 r., sygn. akt II CR 184/70 - Biuletyn SN 1970, nr 11, poz. 20). Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. "Przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Przywrócenie terminu może nastąpić bowiem wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie wniosek o przywrócenie terminu (art. 162 § 2)". (por. B. Adamiak: (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2007. Wrocław 2007, s. 699). Trzecią przesłanką jest dochowanie przez zainteresowanego zawitego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia i wynosi 7 dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin - np. wniesienie odwołania. Czynność procesową należy zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. Na podkreślenie zasługuje także to, iż orzecznictwo sądowe w związku z przywracaniem terminu wskazywało również inne okoliczności, które zwalniają od winy przy uchybieniu terminu, i takie, które od winy nie uwalniały. Niekiedy zainteresowany może całkowicie uwolnić się od zarzutu winy, np. gdy obali domniemanie o doręczeniu pisma (vide wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95, Temida (CD), Sopot 2002). Skuteczność doręczenia dokonanego w trybie przepisów ustawy Ord. pod. zależy od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które ma być odebrane jak i od właściwego trybu doręczenia przesyłki. Domniemanie doręczenia pisma stronie może zostać wzruszone, gdy strona podniesie zarzut, że pismo nie zostało jej doręczone w trybie zwykłym do rąk własnych lub że nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 992/08, LEX nr 506004). Z przepisów dotyczących trybu doręczeń wynika, że osobie fizycznej pismo należy doręczyć osobiście w jej miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy (art. 148 § 1 ustawy Ord. pod.) aczkolwiek możliwe jest dokonanie tego doręczenia do rąk adresata w innych prawem określonych miejscach (art. 148 § 2 i 3 ustawy Ord. pod.). W przypadku jednak, gdy w miejscu zamieszkania adresat jest nieobecny możliwe jest dokonanie doręczenia do rąk innej, określonej w prawie osobie, w przypadku, gdy jest ona pełnoletnia, zobowiąże się oddać korespondencję do rąk adresata i w niektórych przypadkach dopełnione zostaną dalsze jeszcze wymagania (art. 149 ustawy). Z zacytowanych powyżej przepisów wynika, że generalną zasadą jest doręczanie pism bezpośrednio do rąk adresata. Jest to tzw. doręczenie właściwe. Ustawodawca przewidział ponadto możliwość innych form doręczeń pism, które mają charakter uzupełniający i określane są jako doręczenia zastępcze. Doręczenie zastępcze odnosi taki sam skutek jak doręczenie właściwe. Aby jednak dokonane w ten sposób doręczenie uznane było za skuteczne, muszą zostać kumulatywnie spełnione przesłanki określone w tych przepisach. Doręczenie zastępcze jest skuteczne gdy nieobecność adresata pisma w jego lokalu mieszkalnym w momencie oddawania pisma jest chwilowa, gdy pismo odbierze jedna z pełnoletnich wskazanych kolejno osób (dorosły domownik) oraz gdy pokwituje ona odbiór i zobowiąże się do oddania pisma adresatowi. Można przyjąć, że pokwitowanie odbioru pisma uzasadnia przyjęcie domniemania istnienia po stronie kwitującego woli oddania pisma bezpośrednio adresatowi. Odnośnie kręgu osób, którym przysługuje status "domownika", o jakim mowa w przepisach Ordynacji podatkowej jak przepisach kodeksu postępowania administracyjnego utrwalone jest orzecznictwo sądów administracyjnych, że domownikami adresata pisma są zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 1996 r., sygn. akt III RN 27/96, opubl. OSN 1997 nr 11, poz. 187 oraz K. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, op. cit, s. 301). Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązkiem organów jest dbałość o to, aby akty administracyjne były doręczane przy wykorzystaniu takich druków zwrotnych potwierdzeń odbioru, które zawierają miejsce na odpowiednie adnotacje doręczyciela pozwalające jednoznacznie ustalić wszystkie okoliczności określone w art. 144 – art. 154 c ustawy Ord. pod., a zatem nie tylko kiedy przesyłka została doręczona, ale również kto i w jakim trybie zastępczym odebrał przesyłkę; winny również zawierać zobowiązanie tej osoby do oddania korespondencji adresatowi. W razie niewypełnienia odpowiednich miejsc przez doręczyciela, organ ma wówczas możliwość egzekwowania tego obowiązku od podmiotu dokonującego doręczeń. Jak słusznie wskazano w orzecznictwie sądowadministracyjnym, pokwitowanie może stanowić dowód, że domownik, bądź któraś z pozostałych osób wskazanych w przepisach dotyczących doręczeń, podjął się oddania pisma adresatowi, dopiero wówczas, kiedy zawiera odpowiednią informację. Jeśli natomiast z dokumentu tego nie wynika jednoznacznie, w jaki sposób przesyłka została doręczona, doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 151/98 oraz z dnia 14 sierpnia 2002 r., sygn. akt I SA 2614/00, System Informacji Prawnej LEX nr 37218 i 137823).
9. Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż postanowienie z dnia [...]sierpnia 2009 r. dostało doręczone wraz z pocztowym potwierdzeniem odbioru przesyłki zgodnym ze wzorem Nr 14 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych stanowiącego załącznik do Zarządzenia Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 28 listopada 2007 r. Z dokumentu pocztowego wynika, iż przesyłkę zawierającą postanowienie z dnia [...]sierpnia 2009 r. odebrał w dniu 19 sierpnia 2009 r. "S. R". Na pocztowym potwierdzeniu odbioru brak jakiejkolwiek informacji wskazującej kim jest dla Skarżącego osoba odbierająca przesyłkę, brak również adnotacji odnośnie zobowiązania się tej osoby do doręczenia przesyłki do rąk adresata. Nie ma także podpisu doręczyciela przesyłki odnośnie okoliczności związanej z doręczeniem przesyłki zawierającej akt administracyjny. Z powyższych okoliczności faktycznych wynika, iż brak w rozpoznawanej sprawie jednoznacznego dowodu, iż przesyłka pocztowa została doręczona w trybie zastępczym zgodnie z procedurami dotyczącymi doręczeń określonymi w ustawie Ordynacja podatkowa. Na podkreślenie zasługuje także to, iż druk potwierdzenia odbioru, z wykorzystaniem którego przesłano Skarżącemu postanowienie jest tego rodzaju, nie zawiera zapisów umożliwiających doręczycielowi przekazanie stosownych informacji. Z lektury akt administracyjnych nie wynika także, by SKO podejmowało jakiekolwiek czynności zmierzające do ustalenia statusu osoby, której doręczono przesyłkę kierowaną do Skarżącego. W szczególności nie dokonywano wyjaśnień czy w dacie doręczenie była ona domownikiem Skarżącego. Nie wyjaśniano także czy osoba, która złożyła podpis pod pocztowym potwierdzeniem odbioru zobowiązała się do przekazania przesyłki adresatowi we właściwym terminie. Wbrew twierdzeniom SKO należy przyjąć, że przy doręczaniu postanowienia naruszono powołane wyżej przepisy ustawy Ord. pod. regulujące kwestię doręczeń pism osobom fizycznym. Ponadto naruszono ogólne postępowania podatkowego, określające obowiązek organów administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Dodatkowo zaakcentować należy, że nie można przyjmować, iż nastąpiło doręczenie postanowienia, jeśli okoliczność ta nie została wykazana w postępowaniu wyjaśniającym, a faktu takiego się nie domniemywa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1997 r., sygn. akt II SA/Kr 865/96, System Informacji Prawnej LEX nr 32873) W ocenie Sądu, do wydania zaskarżonego postanowienia doszło z naruszeniem przepisów postępowania, przy czym naruszenia te, omówione wyżej, są tego rodzaju, że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim ustalenie, że osoba, która odebrała pismo, nie była w tym czasie domownikiem Skarżącego, skutkowałoby brakiem podstaw do stwierdzenia, że nastąpiło skuteczne doręczenie postanowienia, a w konsekwencji brakiem przesłanek do uznania, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu.
10. Należy także podkreślić, iż wykorzystanie przez organ podatkowy druków pocztowych potwierdzających doręczenie przesyłki według wzoru Nr 14 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych stanowiącego załącznik do Zarządzenia Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 28 listopada 2007 r. powoduje powstanie istotnej niepewności co do skutków trybu doręczeń zastępczych określonych w przepisach ustawy Ord. pod. Zauważyć także należy, iż organy administracyjne mogą w swoich postępowaniach mogą wykorzystywać inne dokumenty potwierdzające doręczenie przesyłki określone w przepisach wewnętrznych poczty polskiej (vide "zawiadomienie o doręczeniu przesyłki pocztowej w postępowaniu administracyjnym" – wzór Nr 24 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych stanowiącego załącznik do Zarządzenia Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 28 listopada 2007 roku) jak i dokumentów potwierdzających doręczenie przesyłki opracowanych przez organy skarbowe.
11. Mając na uwadze powyższe uchybienia procesowe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Odnośnie wstrzymania wykonania uchylonego postanowienia podstawą wyroku był art. 152.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło