III SA/Wa 2000/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca – S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. , w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała że, nie posiada żadnego majątku, jej konta bankowe zostały zablokowane, a zgromadzone na nich pieniądze zajęte. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Stan rachunków bankowych wynosi 0. Uzupełniając wniosek Skarżąca podała, że konta bankowe zostały zablokowane w 2013 r., zaś w 2015 r. wszystkie środki pieniężne przekazano Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w W. . Aktualnie stan wszystkich rachunków wynosi 0 zł. Przedstawiła postanowienia w sprawie uchylenia zabezpieczenia majątkowego co do kwot zgromadzonych na rachunkach bankowych. Wskazała, iż nie posiada w innych podmiotach żadnych udziałów. Skarżąca oświadczyła, że wynagrodzenie pełnomocnika zostanie wypłacone po zakończeniu świadczonej usługi. Przesłała postanowienia w sprawie zabezpieczenia majątkowego, deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe, bilanse, rachunki zysków i strat. Postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zaznaczyła, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej jest następstwem zabezpieczeń majątkowych dokonanych na jej kontach bankowych. Wskazała, że także na zapasach towarów ujętych w bilansie za 2014 r. dokonano zabezpieczenia majątkowego. Przedstawiła postanowienie potwierdzające dokonanie takiego zabezpieczenia. Podała, że poza kosztami postępowania sądowego ma także inne zobowiązania. Skarżąca podniosła, że jest jednoosobową spółka kapitałową, a jedyny wspólnik nie ma dodatkowych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a."). Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, osobie prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nałożony przez ustawodawcę na osoby prawne obowiązek wykazania sytuacji finansowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, w orzecznictwie sądów administracyjnych postrzegany jest rygorystycznie, co przejawia się przyjęciem, że stosowanie instytucji prawa pomocy w stosunku do tych podmiotów wymaga - równocześnie z wykazaniem braku niezbędnych środków - także dowiedzenia, że niemożność samodzielnego ponoszenia w ramach kosztów postępowania wynika z przyczyn obiektywnych i nie jest skutkiem zaniechań podmiotów wnioskujących o przyznanie prawa pomocy przy podejmowaniu wszelkich starań w celu zdobycia środków niezbędnych do pokrycia kosztów swojego udziału w sprawie (por. postanowienia NSA: z 19 listopada 2014 r., II OZ 1222/14; z 22 stycznia 2014 r., II OZ 6/14). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wskazuje, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na brak środków finansowych na bieżące funkcjonowanie oraz że nie posiada majątku. Z przedłożonych dokumentów wynika jednak, że poza kapitałem zakładowym w kwocie [...] zł Skarżąca na koniec 2014 r. dysponowała także kapitałem zapasowym w kwocie [...] zł. Przychody spółki w 2013 r. wyniosły 46 000 000 zł, co wskazuje, że rozmiar prowadzonej działalności jest znaczny. Natomiast z załączonego do sprzeciwu postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego nie wynika, jaka część zapasów i towarów wycenionych w bilansie spółki za rok 2014 na nieco ponad 165 722 zł została zajęta, a jaka ewentualnie pozostała w dyspozycji Skarżącej. Sąd zawraca uwagę, że zarówno podjęcie działalności gospodarczej, jej zakres i sposób prowadzenia, jak również decyzja o jej zaprzestaniu, pozostaje wyłącznie w gestii Skarżącej. Skarżąca nie ma obowiązku podejmowania działań w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów, ale musi przyjąć na siebie negatywne konsekwencje wynikające z obranego modelu funkcjonowania. Podkreślenia wymaga, że istnienie osób prawnych w porządku prawnym znajduje uzasadnienie wówczas, gdy posiadają one zdolność realizacji swoich celów o własnych siłach i w oparciu o własne środki. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje zaś jedynie podmiotom, które nie mogą z powodów od siebie niezależnych pozyskiwać środków koniecznych do realizacji swych celów, a w ich ramach – do prowadzenia postępowania sądowego. Dobrowolnie zaniechanie pozyskiwania tych środków we własnym zakresie wyklucza udzielenie takiej pomocy, także poprzez udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W tym miejscu warto ponadto zauważyć, że istnieje możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez tę spółkę (por. postanowienia NSA z: 12 sierpnia 2015 r., II FZ 597/15; 10 marca 2015 r., II FZ 84/15). Skorzystanie ze wskazanej drogi pozyskania środków finansowych, w przypadku Skarżącej, będącej jednoosobową spółką z o.o., jest uzależnione wyłącznie od woli jedynego udziałowca pełniącego jednocześnie funkcję prezesa zarządu. Skarżąca co prawda wskazała, że po zajęciu kont bankowych jedyny wspólnik nie ma dodatkowych środków. Trzeba jednak podkreślić, że dopłaty, o których mowa, nie są dokonywane z środków należących do spółki, ale z środków własnych wspólników tj. należących do ich majątku osobistego. Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólnika nie jest możliwe. Tym samym, wskazane przez Skarżąca okoliczności, zdaniem Sądu, nie stanowią przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a, orzekł, jak w sentencji postanowienia.