III SA/Wa 2150/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 15./9/2015 r po rozpoznaniu wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /5/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r p o s t a n a w i a Odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie; 1) E.K. wnioskiem w skardze, a następnie na urzędowym formularzu PPF z 7/09/2015 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego). W uzasadnieniu wskazał, że: - zła sytuacja jest spowodowana chorobą[...] ; - jako chory skarżący nie ma szans na pozyskanie stałej pracy i prowadzenie działalności gospodarczej; - w okresie nasileń choroby strona traci kontrolę nad sytuacją; - strona wymaga stałego leczenia i przyjmowania lekarstw; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z zoną; - wraz z żoną uzyskują, co miesiąc, w gospodarstwie domowym kwot 6633 zł 2) W wykonaniu wezwania z 19/8/2015 r referendarza sądowego (m.in. o wskazanie i udokumentowanie dochodów osiągniętych przez stronę, odpisy zeznań podatkowych, nadesłanie kalkulacji kosztów życia, zestawienie należności i zobowiązań, zestawienie faktur VAT związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i in.) skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego wraz z przelewami na rachunek oraz zestawieniem składników wynagrodzenia. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należność z tytułu wpisu od skargi w rozpoznawanej dziś sprawie przez referendarza sądowego wynosi niespełna 500 zł (ok 476 zł). Niestety! Pomimo tego, że są to jedyne wymagalne koszty sądowe na tym etapie postępowania i są one związane z działalnością gospodarczą strony, referendarz sądowy nie może odnieść kwoty tych kosztów do wysokości przychodów wynikających z działalności gospodarczej strony, ponieważ strona – pomimo wezwania skutecznie doręczonego 21/8/2015 r – wnioskowanych przez Sąd informacji nie nadesłała. Referendarz sądowy uzupełnia tą wypowiedź stwierdzeniem, że koszty sądowe w niniejszej sprawie są także kosztem działalności gospodarczej. Z orzecznictwa sądowego – zarówno sądów powszechnych jak i administracyjnych, wynika, że wydatki będące następstwem działalności gospodarczej, także koszty sądowe, należy odnosić do wysokości przychodu. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06; z dnia 15 czerwca 2012 r., I FZ 189/12; także z dnia 23 czerwca 2015 r., II FZ 384/15 –publik.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieprzedstawienie przez stronę dokumentów rachunkowych (zeznanie podatkowe, zestawienie faktur VAT) mogłoby skutkować uznaniem niemożności oceny zdolności strony do ponoszenia kosztów postępowania, gdyby nie fakt, że nawet z wysokości uzyskiwanego samodzielnie dochodu (1500 zł) jest on w stanie uiścić wymagane koszty sądowe. Przywołać należy nadto okoliczność, że z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz z utrwalonego – od kilkudziesięciu już lat – orzecznictwa sądów, nie tylko administracyjnych, ale i powszechnych, wynika, że istnieje obowiązek małżonków wzajemnej pomocy (w tym w uiszczaniu kosztów sądowych). Zarówno dochody skarżącego, jak też dochody żony ze stosunku pracy w wysokości 5133 zł należy uwzględniać przy szacowaniu zasobów i możliwości finansowych strony. Zaakcentować należy przy tym należy, że strona nie wykazała okoliczności, które uniemożliwiałyby przeznaczenie części wpływów miesięcznych rodziny na poczet kosztów postępowania w wysokości niespełna 500 zł. Także z historii rachunku bankowego, złożonego do akt sprawy wynika zrównoważone prowadzenie gospodarki finansowej i – co do zasady – obecność, wśród licznych przepływów, wolnych środków finansowych w kwocie umożliwiającej pokrycie kosztów sądowych. Dlatego, referendarz sądowy przyjmuje, w ślad za klasykami, że jak najmniej należy zmieniać to, co zawsze miało jednoznaczną interpretację (Minime sunt mutanda, quae interpretationem certam semper habuerunt) i powołuje się na dorobek sądownictwa administracyjnego w zakresie kosztów działalności, współdziałania członków gospodarstwa rodzinnego w pomocy innym członkom tegoż gospodarstwa, jak też co do skutków nieprzedstawienia nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających z posiadanego dochodu pokrywania kosztów postepowania. Wartości orzecznicze wskazane powyżej współkształtują sposób rozumienia prawa, natomiast egzekwowanie prawa nie może być uznane za bezprawie (executio iuris non habet iniuriam), ponieważ "prawo jest sztuką tego, co dobre i sprawiedliwe" (ius est ars boni et aequi). Odnosząc się – dodatkowo a informacyjnie - do wniosku strony skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy wskazuje nadto - poza względami niewykonania (pełnego) wezwania referendarza sądowego - że w postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma (bardziej) znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę niezależnie od postawionych zarzutów i udziału strony; 4. udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sadem I instancji nie zwiększa gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Wszystkie te okoliczności – obok zadeklarowania posiadania wystarczających zasobów finansowych oraz, pomimo wszystko, niepełnego wykazania sytuacji finansowej - przemawiają za tym, że prawo do Sądu strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym zostanie uszanowane, przy zadeklarowanej przez stronę kondycji majątkowej, także przy braku ustanowienia pełnomocnika z urzędu. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.