II FZ 384/15
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-23
Skład orzekający: Stanisław Bogucki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, prowadzący działalność gospodarczą i rolną, posiadający znaczny majątek ruchomy i nieruchomy, mimo ponoszenia strat w działalności gospodarczej i posiadania zadłużenia, wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym?Ratio decidendi
Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Posiadanie znacznego majątku, w tym nieruchomości rolnej i lasu, a także potencjalna możliwość uzyskiwania dochodów z działalności gospodarczej i dzierżawy, mimo strat i zadłużenia, wyklucza przyznanie prawa pomocy. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący P. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie dotyczącej odmowy odroczenia zapłaty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej, pomimo posiadania znacznego majątku i prowadzenia działalności gospodarczej oraz rolnej. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 545/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za październik 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.
1. Postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r., I SA/Po 545/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P. B. (dalej: skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 25 kwietnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2013 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 254 § 1, art. 260, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Poznaniu podał, że pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. skarżący wniósł skargę na ww. decyzję Dyrektora IS. Zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2014 r. skarżący został wezwany przez Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W odpowiedzi na to zarządzenie skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący do swojego kolejnego pisma z dnia 18 lipca 2014 r. dołączył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy.
2.2. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. , I SA/Po 545/14, Referendarz sądowy WSA w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od orzeczenia tego wniesiony został jednak przez skarżącego sprzeciw. Postanowieniem z dnia 3 września 2014 r. WSA w Poznaniu również odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na to postanowienie wniesione zostało zażalenie, oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r., II FZ 1576/14.
2.3. Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2014 r. skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący do swojego kolejnego pisma procesowego z dnia 9 stycznia 2015 r. dołączył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r., I SA/Po 545/14, Referendarz sądowy WSA w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia wniesiony został przez skarżącego sprzeciw.
2.5. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą pozostaje w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 ha. Wyjaśnił, że małżonka nie osiąga żadnych przychodów. Skarżący zaznaczył, że posiada budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Obecnie w budynkach tych nie jest jednak prowadzona działalność gospodarcza, ponieważ Starosta Kościański wydał w dniu 16 lipca 2010 r. decyzję zakazującą prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli, która była głównym źródłem utrzymania skarżącego. Z tego okresu pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około 900.000 zł. Zobowiązania te skarżący spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których kiedyś wykonywał działalność gospodarczą. Skarżący wskazał również, że mimo korzystnego wyroku WSA w Poznaniu, którym uchylono ww. decyzję, nadal nie może uruchomić ww. obiektu w takiej formie, jak przed dniem 16 lipca 2010 r. Pomimo to nadal musi obsługiwać zaciągnięte kredyty i umowy leasingowe. Ze złożonego wniosku wynika, że dochody uzyskuje z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.680 zł.
2.6. Z udzielonej przez skarżącego odpowiedzi z dnia 16 lutego 2015 r. na wezwanie Referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia 5 lutego 2015 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada rachunek bankowy w Bank A., jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne: (a) samochód Volkswagen Transporter 1,9 Diesel, rok produkcji 1997 r., uszkodzony, wartość rynkowa 1.000 zł, (b) samochód Mercedes Benz S 600, rok produkcji 1994, wartość rynkowa 1.000 zł, (c) samochód Volkswagen Tiguan 2,0 TDI, rok produkcji 2009, wartość rynkowa 50.000 zł, (d) ciągnik Białoruś, (e) naczepa cysterna Enerco [...], rok produkcji 1999, wartość rynkowa 38.000 zł. Posiada również cztery nieruchomości. Podał, że koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi około 2.350 zł. Oprócz prowadzenia działalności gospodarczej, która opiera się obecnie na wynajmie pomieszczeń, skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę. Na dzień 31 stycznia 2015 r. miał zatrudnionych trzech pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na zasiłku macierzyńskim.
Skarżący podał, że wobec niego zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Do pisma załączył kserokopie: (1) zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kościanie o zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu w podatku dochodowym oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku VAT na wniosek Z. S.A. z siedzibą w P., (2) zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 25 sierpnia 2014 r. skierowanego do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego W. sp. z o.o. w R. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, (3) zawiadomienia Zastępcy Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Grodzisku Wielkopolskim z dnia 16 września 2013 r. o wszczęciu egzekucji na wniosek Bank A. S.A.
Skarżący podał, że "B." sp. z o.o. wynajmuje od niego część pomieszczeń, które w przeszłości służyły jemu do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tytułu wynajmu tych pomieszczeń uzyskuje przychód w wysokości 6.350 zł brutto miesięcznie. Skarżący załączył ewidencję środków trwałych na rok 2015, kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące od lipca 2014 r. do grudnia 2014 r., odpis z książki przychodów i rozchodów – za 2014 r. i za styczeń 2015 r. Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność rolniczą w zakresie uprawy zbóż, przy czym na 25 ha uprawia pszenżyto, na 20 ha pszenicę. W okresie od stycznia do kwietnia 2014 r. poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 110.000 zł. W 2013 r. ponieśli natomiast koszty w wysokości 142.000 zł. Wnioskodawca przedłożył kserokopię umowy pożyczki zaciągniętej w Bank C. w dniu 26 listopada 2009 r. w wysokości 200.000 zł, udzielonej na okres do 30 listopada 2019 r., rata pożyczki wynosi 2.515,92 zł.
Skarżący załączył również oświadczenie o wysokości kredytów oraz wysokości obciążeń, z którego wynika, że zaciągnął: (a) kredyt obrotowy w Bank A.S.A., wysokość kapitału do spłaty 103.703,54 zł, kredyt wymagalny natychmiast, (b) pożyczka w Bank C. S.A. – wysokość kapitału do spłaty na dzień 31.01.2015 r. 149.299,11 zł, obciążenie miesięczne 2.515,32 zł, (c) kredyt obrotowy nieodnawialny w D., wysokość kapitału do spłaty na dzień 31.01.2015 r. wynosi 5.000 zł, spłata kredytu – wymagalny na 30 czerwca 2012 r.
3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (Sądu pierwszej instancji):
Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uzyskanych od skarżącego informacji wynika, iż prowadzi on działalność gospodarczą, pracuje oraz prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast jego żona nie uzyskuje żadnych przychodów. Małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej powierzchni 52.5452 ha i las o powierzchni 4,7 ha. Ze złożonego przez skarżącego na wcześniejszym etapie postępowania (por. k. 52 akt sądowych) oświadczenia wynika, że w 2013 r. z tytułu upraw uzyskał przychód w wysokości 100.000 zł. Skarżący podał, że poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w 2013 r. w wysokości 142.000 zł, natomiast w okresie od stycznia do kwietnia 2014 r. poniósł koszty w wysokości 110.000 zł. Pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wyjaśnił natomiast, czy z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w 2014 r. uzyskał jakieś przychody i nie podał czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej.
Ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Według załączonych na wcześniejszym etapie postępowania kopii zeznań rocznych podatkowych w 2012 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 368.223,54 zł, koszty uzyskania przychodów 506.947,99 zł i strata 138.724,45 zł (por. k. 64-66 akt sądowych), w 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 132.633,35 zł, koszty uzyskania przychodów 348.121,56 zł i strata 215.488,21 zł (por. k. 69-71 akt sądowych). Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w 2012 r. wyniósł 12.177,02 zł, z innych źródeł 2.648,02 zł (por. k. 67-68 akt sądowych), w 2013 r. dochód wnioskodawcy z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł 11.537,30 zł, z innych źródeł 4.837,07 zł (por. k. 62-63 akt sądowych).
Według przedłożonych przez skarżącego dokumentów (w tym deklaracji VAT oraz księgi przychodów i rozchodów) w latach 2012 i 2013, w okresie od stycznia do grudnia 2014 r. i w styczniu 2015 r. poniósł on stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto wskazać należy, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, spłaca on ratę kredytu z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów. Z załączonych przez wnioskodawcę kopii dokumentów wynika, że spłaca pożyczkę zaciągniętą w Bank C. w dniu 26 listopada 2009 r. na kwotę 200.000 zł, termin spłaty pożyczki upływa z dniem 30 listopada 2019 r., rata w wysokości 2.515,32 zł. Z wcześniej składanych przez skarżącego oświadczeń wynika, że spłacał również kredyt zaciągnięty w E. Bank S.A. zaciągnięty na okres od 19 lutego 2010 r. do 19 stycznia 2015 r., rata wynosiła 2.535,15 zł (por. k. 33 akt sądowych), a także kredyt zaciągnięty w F. na okres od 15 listopada 2011 r. do 20 listopada 2014 r. (por. k. 32 akt sądowych).
Z oświadczeń skarżącego można wywnioskować, że kredyty w E. Bank S.A. i w F. zostały spłacone. Z oświadczeń skarżącego wynika również, że kredyty zostały zaciągnięte na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06; z dnia 15 czerwca 2012 r., I FZ 189/12, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co więcej, wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty majątek oraz rachunki bankowe. Jednakże zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż wnioskodawca nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z pojazdów mechanicznych. Skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę 2.350 zł, natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi 1.680 zł. Oznacza to, że na wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej. Odnośnie podmiotu "B." sp. z o.o. skarżący na wcześniejszym etapie postępowania wyjaśnił, że jest pracownikiem i prokurentem tego przedsiębiorcy, 100% udziałów spółki należy do jego syna (por. k. 30 akt sadowych). Skarżący oświadczył, że ww. spółka prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości 6.350 zł brutto miesięcznie. Sąd pierwszej instancji zauważył, że utworzenie podmiotu gospodarczego "B." sp. z o.o. (porównując przychody za rok 2010 z przychodami za rok 2009), zbiega się z umniejszeniem przychodów osobistych skarżącego osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o 2.080.926,82 zł (por. postanowienie dotyczące prawa pomocy wydane w sprawie prowadzonej pod sygn. akt III SA/Po 33/11).
W ocenie WSA w Poznaniu skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym trafnie podnosi się, że posiadanie przez stronę majątku o dużej wartości, co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, przykładowo w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 9 sierpnia 2011 r., II GZ 379/11; z dnia 10 sierpnia 2011 r., II FZ 399/11). Tymczasem skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 52 ha, lasu o obszarze blisko 5 ha oraz zabudowanej nieruchomości o obszarze 12.164 m2.
4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Poznaniu skarżący zażądał jego uchylenia i "nadania sprawie biegu". Podniósł, że sytuacja finansowa jego i małżonki "znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd [pierwszej instancji – przyp. NSA]", jego dochody "drastycznie spadły", a odmowa zwolnienia go od kosztów sądowych uniemożliwia obronę na drodze prawnej.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstawmy, dlatego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie niespornym faktem jest okoliczność, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był kolejnym (drugim) żądaniem skarżącego. Postanowieniem z dnia 3 września 2014 r. WSA w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na to postanowienie wniesione zostało zażalenie, oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r., II FZ 1576/14. Aktualny formularz PPF (k. 118-119 akt sądowych), którym skarżący zainicjował postępowanie incydentalne rozstrzygnięte przez WSA w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem, zawierał przy tym zasadniczo identyczne informacje z przedstawionymi na wcześniejszym etapie postępowania (por. formularz PPF – k. 21-22 akt sądowych), które zostały już prawomocnie ocenione przez sądy administracyjne obu instancji. Skarżący nie sprecyzował bowiem, jakie nowe okoliczności miałyby zadecydować o konieczności uwzględnienia zgłoszonego przez niego żądania, a jedynie wskazał na bliżej niesprecyzowany "drastyczny" spadek dochodów. Z tego powodu zażalenie skarżącego należy ocenić w świetle art. 165 p.p.s.a.
5.2. W myśl powyższego przepisu p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis art. 165 p.p.s.a. przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., II FZ 282/12 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl).
5.3. Na gruncie rozpoznawanej sprawy WSA w Poznaniu, mimo braku takiego obowiązku, dokonał powtórnie analizy sytuacji majątkowej skarżącego, podnosząc, że przedstawione przez niego informacje nie świadczyły o spełnieniu warunków skorzystania z instytucji prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji zasługuje na pełną aprobatę. Analiza sytuacji finansowej skarżącego, zrekonstruowanej w świetle oświadczeń zawartych w formularzu PPF i przedłożonych dokumentów źródłowych (a opisanej w pkt 2.5. i 2.6. niniejszego uzasadnienia), prowadzi do konkluzji, że powodzi on działalność gospodarczą o znacznej dynamice finansowej. Z załączonych na wcześniejszym etapie postępowania kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w 2012 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 368.223,54 zł, koszty uzyskania przychodów 506.947,99 zł i strata 138.724,45 zł (k. 64-66 akt sądowych), w 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 132.633,35 zł, koszty uzyskania przychodów 348.121,56 zł i strata 215.488,21 zł (k. 69-71 akt sądowych). Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w 2012 r. wyniósł 12.177,02 zł, z innych źródeł 2.648,02 zł (k. 67-68 akt sądowych), w 2013 r. dochód wnioskodawcy z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł 11.537,30 zł, z innych źródeł 4.837,07 zł (k. 62-63 akt sądowych).
Okoliczność uzyskiwania przez skarżącego stałych dochodów z tytułu stosunku pracy, posiadania znacznego majątku ruchomego w postaci pojazdów mechanicznych (por. pkt 2.6.) i środków trwałych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (o wartości początkowej 4.387.999,31 zł - por. ewidencja środków trwałych – k. 140-141 akt sądowych) powinna być skonfrontowana z zobowiązaniami skarżącego, co też uczynił Sąd pierwszej instancji. W zażaleniu skarżący nie zakwestionował oceny WSA w Poznaniu, że "z oświadczeń skarżącego można wywnioskować, że kredyty w E. Bank S.A. i w F. zostały spłacone". Kredyty zostały zaciągnięte przez skarżącego na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę, że spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Przy tak znacznych obrotach finansowych, którymi cechuje się działalność gospodarcza skarżącego, możliwe jest wygospodarowanie kwoty służącej wykonaniu ciążącego na skarżącym obowiązku partycypowania w kosztach sądowych (art. 199 p.p.s.a.). Zajęcie egzekucyjne składników majątku skarżącego (oraz rachunków bankowych) nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu ich posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż wnioskodawca nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z pojazdów mechanicznych.
Skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę 2.350 zł, natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi 1.680 zł, zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że na wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem skarżący przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej. Tego typu przychody powinny być także przeznaczone na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego, które w rozpoznawanej sprawie wyniosły początkowo 500 zł tytułem wpisu od skargi.
5.4. Reasumując, Sąd pierwszej instancji dokonał wnikliwej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, która zasługuje na aprobatę. Chociaż WSA w Poznaniu nie uwzględnił art. 165 p.p.s.a. w przeprowadzonej ocenie ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, to nie miało to wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł zatem o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło